«Οι εξελίξεις στην οικονομική κρίση της Ελλάδας, κι όσα αυτές προοιωνίζονται»

Ελλάς, Ελλήνων, Χριστιανοκομμουνιστών

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Η ευκολία με την οποία ενωνόμαστε με το πλήθος συμμετέχοντας σε άσκεπτες ή και φανατικές εκδηλώσεις αποδίδεται, νομίζω, στο χριστιανικό πνεύμα που, στην πορεία του 20ού αιώνα, μετασχηματίστηκε στο “κουμμουνιστικό”. Οι δυο κοσμοθεωρίες έχουν κοινή βάση: την αγάπη για τον πλησίον, την αναζήτηση του Επέκεινα, την απαξίωση του παρόντος για χάρη του μέλλοντος. Επίσης, έχουν κοινό ήθος: από την πεποίθηση ότι κατέχουν την απόλυτη αλήθεια απορρέει η προθυμία τους για επίκριση και τιμωρία του “αντιφρονούντος”. 

Το πνεύμα του χριστιανισμού δεν περιοριζόταν στο ότι πρόσφερε, όπως όλες οι θρησκείες, νόημα στη ζωή, αλλά έλεγε στον κάθε άνθρωπο: δεν είσαι μόνος, ο θεός είναι μαζί σου, σε κοιτάζει και σε προστατεύει. Όπως, αργότερα, το πνεύμα του κομμουνισμού: “το Κόμμα είναι μαζί σου, σε κοιτάζει και σε προστατεύει”… Kι αν παρεκκλίνεις σε περιφρονεί (χαρακτηριστική η στάση του ΚΚΕ στην είδηση του θανάτου του Λεωνίδα Κύρκου), κι αν μπορεί σε τιμωρεί. Η χριστιανική εκκλησία, μήνυμα της οποίας υποτίθεται ότι είναι η αγάπη, ενεπλάκη –όπως όλοι ξέρουμε- σε πολυαίμακτες σταυροφορίες, μαζικές δολοφονίες, Ιερά Εξέταση. Συχνά εξηγούμε αυτ∙ύς τους εκτροχιασμούς μέσω της ιστορίας: η ρωμαϊκή εκκλησία συνδέθηκε με την πολιτική εξουσία προδίδοντας τις διδασκαλίες του ευαγγελίου και μη αναγνωρίζοντας –παρά μόνον καθυστερημένα- τα λάθη της (στο Συμβούλιο του Βατικανού ΙΙ (1962-1965)). Αλλά μπορούμε να κάνουμε μιαν άλλη υπόθεση που μου φαίνεται πιο αξιόπιστη: η εκκλησία δεν πρόδωσε τα ευαγγέλια∙ τα έκανε πράξη. Ομοίως, τα κομμουνιστικά κόμματα έκαναν πράξη τις δικές τους άγιες γραφές. Όπως συμβαίνει πάντα, σε «άγιες» αναδεικνύονται οι απλούστερες, οι πιο εύληπτες από τις «γραφές» - οι υπόλοιπες αγνοούνται ή εξοστρακίζονται.

Να πώς έχουν τα γεγονότα: μόλις ο χριστιανισμός έπαψε να διώκεται χάρη στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο ο οποίος τον έκανε επίσημη θρησκεία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η εκκλησία, εμπλουτισμένη με μάρτυρες, βάλθηκε με τη σειρά της να διώκει τους ειδωλολάτρες (στην αρχή) και τους Εβραίους (στη συνέχεια) –αυτούς τους «ψευδοαδελφούς» όπως έγραφε ο Αυγουστίνος. Έπειτα, τα έβαλε με όσους τής πήγαιναν κόντρα, όπως, για παράδειγμα, τους χριστιανούς που δημιουργούσαν παράλληλα δόγματα. Aυτές οι εκστρατείες πήραν διαστάσεις πολέμου και τα πογκρόμ δεν σταμάτησαν παρά μόνον μετά τη γαλλική επανάσταση, όταν δηλαδή η Ρώμη και οι άλλες εκκλησίες έχασαν τα περισσότερα από τα προνόμιά τους. Όταν το 380, με το διάταγμα του Θεοδοσίου, ο χριστιανισμός έγινε κρατική θρησκεία, την εξουσία αναλαμβάνει η “αγάπη” – και τότε αρχίζει μια μακρά περίοδος σκοταδισμού. Τα θύματα έγιναν δήμιοι: η κλασική ιστορία που επαναλαμβάνεται σε όλες τις επαναστάσεις από καταβολής κόσμου. Πολεμήστε την καταπίεση αλλά αλίμονό σας αν πέσετε στα χέρια των καταπιεσμένων!

Γίνεται συχνά λόγος για την πρωτόγονη εκκλησία των κατακομβών η ύπαρξη της οποίας έρχεται σε αντίθεση με την ευημερούσα και κυριαρχική εκκλησία μετά τον Κωνσταντίνο. Όμως η πρώτη περιέχει το σπέρμα της δεύτερης: στην αδελφότητα απαντώνται τα στοιχεία του δεσποτισμού – όπου ακούμε περί “ένωσης” με τους άλλους κάτι δεν πηγαίνει καθόλου καλά. Από τότε που ο απόστολος Παύλος δήλωσε ότι στον χριστιανικό κόσμο “δεν θα υπάρχουν πια ούτε Έλληνες, ούτε βάρβαροι, ούτε Εβραίοι, ούτε Εθνικοί, άνδρες ή γυναίκες”, επεκτείνει την αγάπη σε όλους: κανείς δεν θα ξεφύγει από την ποιμενική ράβδο της εκκλησίας – η αγάπη γίνεται θερμό όπλο. Η Ρώμη δημιούργησε ένα συλλογικό συναίσθημα πρόσφορο στον φανατισμό. Το να σκοτώνεις “από αγάπη” έγινε το συνηθισμένο έγκλημα του χριστιανισμού: έτσι εξηγείται η ατμόσφαιρα του ηθικού πόνου στην οποία εκτυλίχθηκαν τα αιματηρά επεισόδια με δράστες δημίους που, όπως οι πολιτικοί κομισάριοι του υπαρκτού σοσιαλισμού στον 20ό αιώνα, δεν ήθελαν να τιμωρήσουν μόνο αλλά να διαπαιδαγωγήσουν και να αναμορφώσουν τους αντιφρονούντες. Αν όλοι οι άνθρωποι είναι αδελφοί μου εν θεώ, πρέπει να τους ενσωματώσω σ’ αυτή την οικογένεια στην οποίαν αδίκως γυρίζουν την πλάτη∙ πρέπει να τους πιέσω για το καλό τους. Είναι το περίφημο “Υποχρεώστε τους να εισέλθουν” του Λουκά –μεταφράζω πρόχειρα: οι περί της βίβλου γνώσεις μου είναι περιορισμένες- ο οποίος συγκρίνει το βασίλειο του θεού με ένα γαμήλιο συμπόσιο για το οποίο μερικοί συνδαιτυμόνες αρνούνται την πρόσκληση. Αλλά όχι: πρέπει, σώνει και καλά, να παρευρεθούν: αυτή είναι η ουσία του προσηλυτισμού την οποία ο χριστιανισμός μοιράζεται με τον κομμουνισμό.

Ο χριστιανισμός – όπως ο κομμουνισμός- μοιάζει λοιπόν μ’ έναν εκβιασμό. Από τη μια ο Κύριος, από την άλλη το Κόμμα, θέλουν να μας σώσουν – και μάλιστα με σκληρές και αιματηρές θυσίες. Η θυσία του Χριστού καθιστά απαράδεκτη την αδιαφορία όσων δεν πιστεύουν, όπως και το «λάθος» των αλλοθρήσκων: εφόσον η αποκάλυψη έγινε, πώς οι άνθρωποι επιμένουν να μη θέλουν να σωθούν; Η βία του θείου δώρου φαίνεται συντριπτική. Ο χριστιανισμός, που θέλησε να διαδώσει την καλή είδηση –το ευαγγέλιο- σε ολόκληρο τον κόσμο, ευδοκίμησε στο αίμα των μαρτύρων και στη συνέχεια στο αίμα των άλλων. Στους «άλλους» συμπεριλαμβάνονταν οι σχισματικοί, οι ορθόδοξοι, τα μέλη της σέκτας των «Καθαρών», οι προτεστάντες: έτσι, ο δυτικός πολιτισμός απέκτησε την επιθετικότητα που τον χαρακτηρίζει. Έδρα της«αληθινής» πίστης ήταν η Ρώμη, R∙ma, αναγραμματισμός του am∙r... Πρέπει να αναγκάσουμε τους ειδωλολάτρες να πιστέψουν, έλεγε ο Αυγουστίνος: με το να παριστάνουν ότι πιστεύουν θα πιστέψουν στο τέλος! Στο «Εναντίον του Φάουστ», ενέκρινε αναίσχυντα τη χρήση της βίας εναντίον των αιρετικών -στην εποχή των μαθητών του Μανιχαίου- εξηγώντας ότι πρέπει να γίνουν ευτυχείς παρά τη θέλησή τους και να οδηγηθούν στους δρόμους του θεού. Η τιμωρία των ασεβών δεν πρέπει να προκαλεί τη συμπόνοια. Το 417, σε μια επιστολή στον στρατιωτικό διοικητή Βονιφάτιο, που είχε αναλάβει την καταστολή των Δονατιστών, γράφει το εξής που θα αναχθεί σε εκκλησιαστικό δόγμα: «Υπάρχει μια άδικη δίωξη, εκείνη που κάνουν οι ασεβείς εναντίον των εκκλησιών του Χριστού [...] η εκκλησία διώκει από αγάπη ενώ οι ασεβείς διώκουν από σκληρότητα [...] Η εκκλησία διώκει τους εχθρούς της μέχρι να ηττηθούν και να απαλλαγούν από τον εγωισμό και τη ματαιοδοξία τους προς όφελος της αλήθειας [...] Η εκκλησία, με τη φιλευσπλαχνία της, εργάζεται για τους σώσει από την απώλεια και τον θάνατο.»

Η «λογική» διαμορφώνεται ως εξής: εφόσον όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στη σωτηρία, το να τους αφήσουμε απέξω θα ήταν σφάλμα: η ανθρώπινη ψυχή πρέπει να ενοποιηθεί σε μια μοναδική οικογένεια. Καλύτερα να σκοτώσεις τον πλησίον σου παρά να τον αφήσεις σε κατάσταση θανάσιμης αμαρτίας. «Έξω από την εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία», απεφάνθη χίλια χρόνια αργότερα –τον καιρό της Αντιμεταρρύθμισης- το Συμβούλιο του Τρέντο. Με βάση τα γραπτά του Αυγουστίνου γινόταν λόγος για «ευσυνείδητο μίσος» που μου φαίνεται η χριστιανική εκδοχή του «ταξικού μίσους», του «δικαιολογημένου» μίσους που σε οδηγεί σε μεγαλειώδεις πράξεις: η διατύπωση, ίσως παρά τις προθέσεις του Αυγουστίνου, καλεί σε εξόντωση όλων όσοι δεν ασπάζονται την «αληθινή πίστη». Να μην επαναληφθεί το παρελθόν, να μεταμορφωθεί το σύνολο των ανθρωπίνων σχέσεων, να ποιο είναι, από την εποχή του Παύλου, το χριστιανικό μήνυμα το οποίο εξηγεί την αγριότητα της χριστιανικής θρησκείας. Ακριβώς αυτό είναι και το μήνυμα του σοσιαλισμού: να μην επαναληφθεί το παρελθόν, να μεταμορφωθεί το σύνολο των ανθρωπίνων σχέσεων, να «κτιστεί» ο «νέος άνθρωπος».

Οι ιεροεξεταστές του μεσαίωνα, εμφορούμενοι από «αίσθημα ελεημοσύνης» προς τον κατηγορούμενο είχαν την πεποίθηση ότι, με τον ανακρίνουν, εργάζονταν για τη σωτηρία του. Οι ίδιοι λόγοι που έκαναν τόσο δημοφιλή τον χριστιανισμό –η ευσέβεια, το συλλογικό πάθος, η προσδοκία ενός υπερφυσικού προορισμού- τον έκαναν παράγοντα σκοταδισμού. Η μελίρρυτη ρητορική των ιεραρχών που εμπιστεύονταν τις τιμωρίες στις πολιτικές εξουσίες υπηρετούσε μια επιθυμία ισχύος που δεν είχε καμιά σχέση με την ευσπλαχνία. Ο χριστιανισμός επινόησε το έγκλημα μέσω του αλτρουισμού που εκτυλίσσεται σε κλίμα πνευματικής εξύψωσης. Το Ισλάμ είναι πιο ειλικρινές στη βεβαιότητά του ότι κατέχει τη μοναδική αυθεντική πίστη: δεν παριστάνει ότι «αγαπάει» τους απίστους. Έτσι προκύπτει η παράλογη προτροπή του ευυαγγελίου: «Αγαπάτε τους εχθρούς σας, κάντε το καλό σε όσους σας μισούν και προσευχηθείτε για τους διώκτες σας», γράφει το κατά Ματθαίον... Εδώ ταιριάζει αυτό που λένε για τον Ρομάνο Πρόντι: «αποπνέει καλοσύνη απ’ όλα τα του τα νύχια.»

Το ότι είμαστε όλοι αδελφοί εν θεώ είναι μια σημαντική κατάκτηση του μονοθεϊσμού που υποστήριξε την ισότητα των ανθρώπων. Το ότι αυτή η αδελφοσύνη πρέπει να εκφραστεί κάτω από το ίδιο λάβαρο σηματοδοτεί τα όρια αυτού του οικουμενισμού. Η κοινότητα γίνεται υποταγή. Υπάρχουν άπειρες περιστάσεις όπου ο χωρισμός των ανθρώπων είναι προτιμότερος από τη προσκόλληση του ενός στον άλλο, όπου η θεμελιώδης ομοιότητα δεν πρέπει να κρύβει την επιθυμία τους να ζουν διαφορετικά και σε απόσταση. Και σ’ αυτή την έμμονη ιδέα της αδελφοσύνης, ο χριστιανισμός προσεγγίζει τον κομμουνισμό, μια ιδεολογία του 19oy αιώνα που βοηθάει να δούμε, μεγεθυμένα, τα κενά της λογικής που συγκροτούν τη χριστιανική θρησκεία. Οι μαρξιστικές εξουσίες καταδίωξαν, με πρωτοφανή αγριότητα, τους χριστιανούς όλων των δογμάτων αλλά δανείστηκαν απ’ αυτούς τις βασικές αρχές: έκαναν το προλεταριάτο «Χριστό», τάξη-λυτρωτή που από το τίποτα πρέπει να γίνει τα πάντα. Φαντάστηκαν μια μελλοντική κοινωνία σαν την επίγεια πραγμάτωση των υποσχέσεων του ευαγγελίου. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ παρέπεμπε στους πατέρες της εκκλησίας και έβλεπε στον κομμουνισμό την κοσμική θρησκεία των δυστυχισμένων. Και βέβαια, όπως προανέφερα κι όπως είναι γνωστό, ο χριστιανισμός και ο κομμουνισμός στηρίζονται στον προσηλυτισμό και στην ολοκληρωτική αφοσίωση που δεν αφήνει χώρο στο κριτικό πνεύμα∙ αμφότερα τα συστήματα αναφέρονται σε θεμελιώδη γραπτά, σε αείμνηστους προγόνους και προκατόχους και επιβάλλουν τη δυσπιστία έναντι οποιασδήποτε «ανορθοδοξίας». Η σύγκρουση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη είναι επίσης φανερή και στα δύο συστήματα. Εξάλλου, και στα δύο συστήματα κρίνεται αυτός ο κόσμος στο όνομα ενός επόμενου: στο όνομα της αιώνιας ζωής στην πρώτη περίπτωση, στο όνομα της αταξικής κοινωνίας στη δεύτερη. Έτσι προκύπτει η «ανάγκη» να φυλακίζονται και να εκτελούνται οι διαφωνούντες στο όνομα μιας μελλοντικής ευτυχίας που αγνοούν αλλά για την οποία πρέπει να τους πείσουμε. Η αρμονία μέσω της βίας: να τι μας τσαμπουνάνε χριστιανοί και κομμουνιστές.

Μόλις αφήσαμε πίσω μας αιματηρά καθεστώτα που προσπαθώντας να δημιουργήσουν αδελφοσύνη ανάμεσα στους λαούς εξαπέλυσαν μαζική τρομοκρατία. Για να ενώσεις τους ανθρώπους, πρέπει να αποκλείσεις μερικούς: τους δύσπιστους, τους σχισματικούς, τους εκμεταλλευτές... Και στις δύο περιπτώσεις συναντάμε την εγκληματική καλοσύνη του ιεροεξεταστή, του σταυροφόρου, του πολιτικού κομισάριου, του γνώστη της μοναδικής, «αντικειμενικής» αλήθειας. Αδελφότητα ή θάνατος: το σύνθημα είχε μεγάλη απήχηση κατά τη γαλλική επανάσταση με τα γνωστά αποτελέσματα – την τρομοκρατία του Ροβεσπιέρου. Αρχίζουμε με την επίκληση του ευαγγελίου: «Οι πρώτοι μαθητές του Σωτήρος ήταν αδελφοί, ίσοι και ελεύθεροι», έλεγε το 1791 ο αββάς Λαμουρέτ, αλλά, το 1793-4 οι μεν έστειλαν τους δε στην αγχόνη με την κατηγορία της προδοσίας. Ο κομμουνισμός στη σοβιετική, μαοϊκή, καστρική και πολποτική μορφή, εξολόθρευε τους συντρόφους και τους συνοδοιπόρους όταν παρέκκλιναν –αλλά κι όταν δεν παρέκκλιναν- από την απόλυτη πίστη στην Επανάσταση και στον Σοσιαλισμό. Το υπέροχο ιδεώδες της πίστης στον θεό ή στον Λένιν απαιτούσε την απομάκρυνση των φθοροποιών στοιχείων που εμπόδιζαν την πραγματοποίηση του παραδείσου. «Ω, εσείς που είστε αδελφοί μου μπροστά στον κοινό εχθρό,» έλεγε ο μεγάλος σταλινικός ποιητής Πολ Ελυάρ – το ότι μπορεί κανείς να είναι «μεγάλος» και «ποιητής» και «σταλινικός» αποτελεί ένα από τα παράδοξα του 20ού αιώνα... Αν αναλύσει κανείς τους λόγους των απολογητών της αδελφοσύνης, θα δει ότι είναι γεμάτοι χολή και μίσος – δεν αγαπούν κανέναν∙ αντιθέτως, ξερνούν πάνω σε ανθρώπους και θεσμούς. Τα λόγια δεν μπορούν να περιγράψουν τα εγκλήματα που εμπνέει η «αγάπη» για την ανθρωπότητα «γενικά», όταν αυτή δεν απευθύνεται στον κάθε άνθρωπο χωριστά. Οι τελευταίοι κομμουνιστές διανοούμενοι στην Ευρώπη, ο Αλαίν Μπαντιού και ο Σλάβοζ Ζίζεκ μεταξύ άλλων, παραπέμπουν στον απόστολο Παύλο, στον χριστιανισμό και στη δύναμη της αγάπης να μεταμορφώνει. Ι rest my case...

Μολονότι η ρητορική των καλών προθέσεων μοιάζει κατακουρελιασμένη, επαναλαμβάνεται διαρκώς: η δυστυχία κάποιων δεν έχει σημασία αν διευκολύνει τη βασιλεία των ουρανών ή την επανάσταση. Η εχθρότητα είναι ευκολότερη από τη συνεννόηση: ο «λαός» γίνεται εύκολα μια φανατισμένη στρατιά κατ’ εικόνα του θεού των χριστιανών, ο οποίος, παρότι «αγαπά τους πράους και τους επιεικείς», προκάλεσε τις τρομακτικές σφαγές που προκάλεσε∙ κατ’ εικόνα των «επαναστατών» ηγετών του που καταφέρονται εναντίον των «εχθρών του λαού».

Στην εποχή της νεοτερικότητας υπήρξαν δυο συστήματα τυραννίας που ξεπατίκωσαν το χριστιανικό πρότυπο: ο εθνικοσοσιαλισμός που βασίστηκε στο μίσος και ο κομμουνισμός που βασίστηκε στην αγάπη. Ο δεύτερος απορρίπτεται δυσκολότερα εξαιτίας τόσο της ευγένειας των ιδανικών του όσο και εξαιτίας των πολλαπλών του εκδοχών μερικές από τις οποίες απομακρύνονται από τον ολοκληρωτισμό. Το ναζιστικό πρόγραμμα βασιζόταν στο μίσος εναντίον των Εβραίων (και των «κατωτέρων φυλών») τους οποίους υποσχόταν να εξοντώσει∙ το κομμουνιστικό πρόγραμμα υποσχόταν τη χειραφέτηση της ανθρωπότητας μέσω του προλεταριάτου. Οι ναζί μιλούσαν τη γλώσσα του δημίου, της «ανώτερης φυλής», οι κομμουνιστές τη γλώσσα του θύματος, των ταπεινών της γης. Αλλά, για να επέλθει δικαιοσύνη στον κόσμο, ήταν απαραίτητη η εξαφάνιση πολλών κοινωνικών ομάδων που αντιτίθεντο στην κυριαρχία του προλεταριάτου και του κόμματος: αστοί, κουλάκοι, προδότες του λαού, ιμπεριαλιστές, χάρτινοι διανοούμενοι, λούμπεν... Το μεγαλείο της επιχείρησης η οποία εκτυλισσόταν στο όνομα της πάσχουσας ανθρωπότητας, νομιμοποιούσε την κτηνωδία των μεθόδων. Ο κομμουνισμός ήταν η αναπαράσταση του χριστιανισμού στην εποχή της βιομηχανικής επανάστασης. Τρεις αιώνες αργότερα παραμένει απαράλλακτος.

TO KOYTI THΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ

Ο θάνατος, η μόνη κοινή μας μοίρα

Η ομιλία-μάθημα ζωής του Steve Jobs στους αποφοίτους του Stanford («You,ve got to find what you love») το 2005

http://news.stanford.edu/news/2005/june15/jobs-061505.html
όπως μεταφράστηκε από το http://www.ppol.gr


Είναι μεγάλη μου τιμή να βρίσκομαι μαζί σας στην τελετή αποφοίτησής σας από ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου. Δεν πήρα ποτέ πανεπιστημιακό πτυχίο. Για να πούμε την αλήθεια, τούτη δω η μέρα είναι ότι κοντινότερο σε αποφοίτηση έχω ζήσει. Έτσι είναι, αλλά δεν υπάρχει πρόβλημα. Θέλω να μοιραστώ μαζί σας τρεις ιστορίες.


Η πρώτη ιστορία μιλάει για διαδρομές


Εγκατέλειψα το κολέγιο του Ριντ στο πρώτο μου εξάμηνο, αλλά τριγυρνούσα στους χώρους του άλλο ενάμισι χρόνο, πριν τα παρατήσω για τα καλά.
Λοιπόν, γιατί τα παράτησα;
Όλα ξεκίνησαν πριν καν γεννηθώ...
Η πραγματική μου μητέρα ήταν μια νεαρή, ανύπαντρη απόφοιτος κολεγίου, που αποφάσισε να με δώσει για υιοθεσία.
Η μεγαλύτερη επιθυμία της ήταν να με υιοθετήσει ένα ζευγάρι πανεπιστημιακής μόρφωσης και κανόνισε τα πάντα ώστε μόλις γεννηθώ να με υιοθετήσει ένας δικηγόρος και η σύζυγός του.
Το πρόβλημα ήταν πως μόλις ξεπρόβαλα, εκείνοι αποφάσισαν πως προτιμούσαν ένα κορίτσι.
Έτσι οι γονείς μου, που ήταν καταγεγραμμένοι σε ένα είδος «λίστας αναμονής» δέχτηκαν ένα τηλεφώνημα μες στο βράδυ, που τους ανακοίνωσε: «ξαφνικά βρέθηκε ένα αγοράκι· το θέλετε;»
«Φυσικά», απάντησαν.
Αλλά η βιολογική μου μητέρα ανακάλυψε πως η θετή μου μητέρα μου δεν είχε πάει ποτέ στο κολέγιο κι ο θετός μου πατέρας μου δεν είχε καν αποφοιτήσει από το λύκειο.
Κι αρνήθηκε να υπογράψει τα χαρτιά της υιοθεσίας.
Υποχώρησε μόνο μετά από κάμποσους μήνες, όταν οι γονείς μου της υποσχέθηκαν πως κάποια μέρα θα πήγαινα στο κολέγιο.
Δεκαεπτά χρόνια αργότερα, έτσι κι έγινε.
Αλλά επέλεξα αφελώς ένα κολέγιο πανάκριβο, σχεδόν σαν το Στάνφορντ, πράγμα που σήμαινε πως σχεδόν όλες οι οικονομίες των σκληρά εργαζόμενων γονιών μου θα πήγαιναν στα δίδακτρα.
Μέσα σε έξι μήνες δεν έβλεπα καμιά χρησιμότητα σ, αυτό.
Δεν είχα ιδέα τι ήθελα να κάνω στη ζωή μου και το κολέγιο δεν μου έδινε κανένα μπούσουλα για να το βρω.
Επιπλέον, ξόδευα τις οικονομίες μιας ζωής των γονιών μου.
Αποφάσισα λοιπόν να τα παρατήσω, ελπίζοντας πως όλα θα πήγαιναν κατ, ευχήν.
Εκείνη την εποχή ήμουν στ, αλήθεια φοβισμένος, αλλά τώρα ξέρω πως αυτή ήταν μια από τις καλύτερες αποφάσεις που πήρα ποτέ μου.



Από τη στιγμή που εγκατέλειψα τις σπουδές μου έπαψα να γράφομαι σε ένα σωρό προαπαιτούμενα μαθήματα που δεν με ενδιέφεραν και παρακολουθούσα ως ελεύθερος ακροατής μόνο εκείνα που μου άρεσαν.
Δεν ήταν βέβαια όλα τόσο υπέροχα: δεν δικαιούμουν δωμάτιο στην εστία κι έτσι κοιμόμουν «στρωματσάδα» σε δωμάτια φίλων μου· για να φάω μάζευα άδεια μπουκάλια κόκα κόλα για 5 σεντς το ένα και για να έχω τουλάχιστο ένα αξιοπρεπές γεύμα τη βδομάδα χρειαζόταν να περπατάω κάθε Κυριακή βράδυ 7 χιλιόμετρα, μέχρι το ναό των «χάρε κρίσνα».
Αλλά περνούσα καλά.
Κι ένα σωρό από όσα γνώρισα ακολουθώντας τη διαίσθησή μου και προσπαθώντας να ικανοποιήσω την περιέργειά μου, αποδείχτηκαν ανεκτίμητα στο μέλλον.
Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα παράδειγμα:
Εκείνη την εποχή το «Ριντ» είχε ίσως ένα από τα καλύτερα μαθήματα καλλιγραφίας στη χώρα.
Παντού στο κάμπους έβλεπες θαυμάσια καλλίγραφα πόστερ, πινακίδες και σχέδια.
Καθώς είχα εγκαταλείψει τις σπουδές μου και δεν ήμουν υποχρεωμένος να παρακολουθήσω κάποιο μάθημα, αποφάσισαν να πάω να παρακολουθήσω καλλιγραφία, για να δω πώς κατάφερναν αυτά τα θαύματα.
Έμαθα έτσι για τις γραμματοσειρές «σέριφ» και «σανς σέριφ», για τις αποστάσεις μεταξύ γραμμάτων -ανάλογα με τα γράμματα- ό,τι κάνει υπέροχη την τυπογραφία.
Ήταν ένα θαυμάσιο μάθημα, γεμάτο ιστορία, καλλιτεχνία και καλαισθησία, που πραγματικά με συνεπήρε.
Ούτε μου περνούσε από το μυαλό πως όλα τούτα θα μου χρησίμευαν κάποια μέρα στη ζωή μου.



Δέκα χρόνια αργότερα όμως, όταν σχεδιάζαμε τον πρώτο υπολογιστή «Μάκιντος» ξαναθυμήθηκα εκείνο το μάθημα.
Και χρησιμοποιήσαμε στο Μακ όλα όσα είχα μάθει.
Εκείνος ήταν ο πρώτος υπολογιστής που διέθετε καλλιγραφία.
Αν δεν είχα παρακολουθήσει εκείνο το συγκεκριμένο μάθημα, οι Μάκιντος δεν θα είχαν ποτέ πολλές γραμματοσειρές ή μεγέθη γραμμάτων.
Κι αφού το μόνο που έκαναν τα «ουίντοους» ήταν να αντιγράψουν τα Μακ, μάλλον αυτά δεν θα υπήρχαν σε κανένα υπολογιστή.
Κι αν δεν τα είχα παρατήσει, δεν θα είχα παρακολουθήσει ποτέ μου εκείνο το μάθημα καλλιγραφίας κι οι υπολογιστές δεν θα πρόσφεραν τις δυνατότητες καλλιγραφίας που προσφέρουν σήμερα.
Φυσικά ήταν αδύνατο να τα προβλέψω όλα αυτά όταν ήμουν στο κολέγιο.
Δέκα χρόνια αργότερα όμως, ήταν όλα πολύ-πολύ ξεκάθαρα.
Θέλω να πω, ποτέ δεν γίνεται να προβλέψεις την πορεία σου.

Για να την εκτιμήσεις, θα πρέπει να την κοιτάξεις προς τα πίσω.
Χρειάζεται λοιπόν να εμπιστευτείτε πως όλα τα βήματά σας, πως με κάποιο τρόπο σας οδηγούν στο μέλλον σας.

Πρέπει να εμπιστευθείτε κάτι -ή κάποιον: το ένστικτό σας, τη μοίρα, το κάρμα, τη ζωή, δεν έχει σημασία.
Αυτή η άποψη ποτέ δεν με απογοήτευσε και καθόρισε τη ζωή μου.

Η δεύτερη ιστορία μου μιλάει για αγάπη και απώλειες


Ήμουν τυχερός: βρήκα τι μου άρεσε νωρίς στη ζωή μου.
Ο Ουοζ (Wozniak) κι εγώ ξεκινήσαμε την «άπλ» στο γκαράζ των γονιών μου, όταν ήμουν είκοσι χρονών.
Δουλέψαμε σκληρά και δέκα χρόνια αργότερα η «απλ» δεν ήταν πια οι δυο μας κι ένα γκαράζ, αλλά μια εταιρία αξίας άνω των 2 δις δολαρίων, με πάνω από 4,000 εργαζόμενους.
Ένα χρόνο νωρίτερα, με το που έκλεινα τα 30, είχαμε ρίξει στην αγορά την πιο ωραία μας δημιουργία -τον «Μάκιντος».
Και μετά απολύθηκα.
Πώς μπορεί κάποιος να απολυθεί από μια εταιρία που ίδρυσε;
Να, καθώς μεγάλωνε η «απλ» σκέφτηκα να προσλάβω κάποιον ταλαντούχο μάνατζερ για να διοικούμε μαζί την εταιρία και πράγματι, για κανά χρόνο όλα πήγαιναν πρίμα.
Μετά όμως, οι απόψεις μας για το μέλλον άρχισαν να διαφοροποιούνται και στο τέλος τσακωθήκαμε.
Όταν έγινε αυτό, το διοικητικό συμβούλιο πήγε με το μέρος του.



Έτσι λοιπόν, στα 30 μου, βρέθηκα έξω από την εταιρία, και μάλιστα με πολύ δημόσιο τρόπο.
Ο σκοπός ολόκληρης σχεδόν της ενήλικης ζωής μου είχε πια χαθεί, κι αυτό ήταν τόσο επώδυνο.
Για αρκετούς μήνες δεν είχα ιδέα τι να κάνω.
Αισθανόμουν πως είχα απογοητεύσει τους συνεργάτες μου, πως η σκυτάλη μού είχε γλιστρήσει από τα χέρια, μόλις μου την παρέδωσαν.
Συναντήθηκα με τον Ντέιβιντ Πάκαρντ (David Packard) και τον Μπομπ Νόις (Bob Noyce) προσπαθώντας να απολογηθώ για το πώς τα ,χα καταστρέψει όλα με τέτοιο τρόπο.

Ήμουν μια πασίγνωστη αποτυχία και μου πέρασε από το μυαλό να εγκαταλείψω την κοιλάδα.

Σιγά σιγά όμως, μια αίσθηση γεννήθηκε μέσα μου: εξακολουθούσα να αγαπάω τη δουλειά μου.

Ότι κι αν είχε συμβεί στην «απλ», αυτό δεν είχε πειραχτεί, ούτε κατ, ελάχιστο.

Με είχαν απορρίψει, ήμουν όμως ακόμα ερωτευμένος.

Έτσι αποφάσισα να ξαναρχίσω από την αρχή.

Τότε δεν το καταλάβαινα, αλλά η απόλυσή μου από την «απλ» ήταν ότι καλύτερο θα μπορούσε να μου είχε συμβεί.

Η βαρύτητα της επιτυχίας αντικαταστάθηκε από την ελαφρότητα να είμαι ξανά αρχάριος, αβέβαιος για τα πάντα.

Απελευθερώθηκα και μπήκα σε μια από τις πιο δημιουργικές περιόδους της ζωής μου.



Την επόμενη πενταετία ξεκίνησα μια εταιρία που τη λέγαν «νεξτ», μια άλλη που τη λέγαν «πίξαρ» κι ερωτεύτηκα μια υπέροχη γυναίκα που έγινε σύζυγός μου.

Με την «πίξαρ» -που είναι σήμερα μια από τις πιο πετυχημένες εταιρίες κινηματογραφικής παραγωγής του κόσμου- δημιουργήσαμε την πρώτη ταινία ψηφιακής κίνησης στην ιστορία του κινηματογράφου, το «τόι στόρι».

Τα γεγονότα πήραν απροσδόκητη τροπή όταν η «απλ» αγόρασε την «νεξτ» και ξαναβρέθηκα στην «απλ», ενώ η τεχνολογία που είχαμε αναπτύξει στη «νεξτ» βρέθηκε στην καρδιά της σημερινής αναγέννησης της «απλ».

Και με τη Λορέν (Laurene) δημιουργήσαμε μια θαυμάσια οικογένεια.

Είμαι βέβαιος πως τίποτα από αυτά δεν θα είχε γίνει αν δεν είχα απολυθεί από την «απλ».

Η γεύση του φάρμακου ήταν απαίσια, πιστεύω όμως πως το χρειαζόμουν.

Υπάρχουν φορές που η ζωή σε χτυπάει κατακέφαλα.

Μην χάνετε την πίστη σας.

Είμαι πεπεισμένος πως το μόνο που μου έδωσε δύναμη να συνεχίσω ήταν πως αγαπούσα αυτό που έκανα.

Πρέπει να βρεις τι και ποιος σου αρέσει.

Αυτό είναι αλήθεια στη δουλειά και στον έρωτα.

Ένα μεγάλο τμήμα της ζωής σας θα αφιερωθεί στην εργασία σας και ο μόνος τρόπος για να είστε ικανοποιημένοι είναι να θεωρείτε πως κάνετε υπέροχη δουλειά.

Κι ο μόνος τρόπος να κάνετε υπέροχη δουλειά είναι να αγαπάτε ότι κάνετε.

Αν δεν το έχετε βρει ακόμα, συνεχίστε να ψάχνετε.

Μην βολεύεστε.

Όπως συμβαίνει και στον αισθηματικό τομέα, όταν έρθει, θα το καταλάβετε.

Κι όπως σε κάθε σπουδαία σχέση, θα γίνεται καλύτερο όσο περνάει ο χρόνος.

Συνεχίστε λοιπόν να ψάχνετε, μέχρι να το βρείτε.

Μην τα παρατάτε.



Η τρίτη ιστορία μου αφορά το θάνατο.


Όταν ήμουν 17, διάβασα κάτι σαν «να ζεις την κάθε μέρα σου σαν να είναι η τελευταία».

Αυτό μου έκανε εντύπωση κι από τότε, για 33 ολόκληρα χρόνια, κάθε πρωί κοιτάζομαι στον καθρέφτη και ρωτάω τον εαυτό μου: «αν αυτή ήταν η τελευταία ημέρα της ζωής σου, θα έκανες αυτό που ετοιμάζεσαι να κάνεις σήμερα;».

Όποτε η απάντηση ήταν «όχι» για πολύ καιρό, ήξερα πως κάτι έπρεπε να αλλάξω.

Το να θυμάμαι πάντα πως σύντομα θα πεθάνω, ήταν η καλύτερη βοήθεια για να παίρνω τις σωστές αποφάσεις στη ζωή μου.

Όλα τα υπόλοιπα -οι εξωτερικές προσδοκίες, η υπερηφάνεια, ο φόβος της γελοιοποίησης ή της αποτυχίας- όλα εξαερώνονται μόλις βρεθούν απέναντι στο θάνατο: το μόνο που απομένει είναι το πραγματικά σημαντικό.

Το να θυμάστε πως θα πεθάνετε είναι ίσως ο καλύτερος τρόπος να αποφύγετε την παγίδα να νομίζετε πως έχετε κάτι να χάσετε.

Είστε ήδη γυμνοί.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην ακολουθήσετε ότι σας λέει η καρδιά σας.

Εδώ κι ένα χρόνο, μου διαγνώσανε καρκίνο.

Πέρασα από εξέταση στις 7:30 το πρωί κι ένας όγκος φάνηκε ξεκάθαρος στο πάγκρεας.

Δεν είχα ιδέα τι είναι το πάγκρεας.

Οι γιατροί με ενημέρωσαν πως ήταν μία μη ιάσιμη μορφή καρκίνου και πως δεν θα ζούσα παραπάνω από τρεις με έξι μήνες.

Ο γιατρός μου με συμβούλεψε να πάω σπίτι και «να τακτοποιήσω τις εκκρεμότητές» μου, πράγμα που είναι ένας ευφημισμός των γιατρών για το προετοιμάσου να πεθάνεις.

Σημαίνει: προσπάθησε να πεις σε λίγους μήνες όλα όσα ήθελες να πεις στα παιδιά σου σε δέκα χρόνια.

Σημαίνει πως πρέπει να βεβαιωθείς πως όλα είναι εντάξει για να έχει η οικογένειά σου όσο το δυνατό λιγότερους μπελάδες.

Σημαίνει: κάνε τους αποχαιρετισμούς σου.

Έζησα με αυτή τη διάγνωση όλη τη μέρα.

Αργά το απόγευμα μου έκαναν μια βιοψία, που γίνεται με ένα σωλήνα που περνάει από το λαιμό σου στο στομάχι και στα έντερα κι από εκεί μια βελόνα παίρνει λίγα κύτταρα από το πάγκρεας.

Ήμουν ναρκωμένος, αλλά η γυναίκα μου, που ήταν παρούσα, μου διηγήθηκε αργότερα πως όταν οι γιατροί πήραν τα κύτταρα και τα έβαλαν στο μικροσκόπιο άρχισαν να αλαλάζουν, γιατί όπως αποδείχτηκε είχα μια πολύ σπάνια μορφή καρκίνου του παγκρέατος που ήταν ιάσιμη με εγχείρηση.

Έκανα την εγχείρηση και τώρα είμαι μια χαρά.

Δεν έχω ποτέ φτάσει πιο κοντά στο θάνατο, κι ελπίζω να μην φτάσω ποτέ μου κοντύτερα για μερικές δεκαετίες ακόμα.

Έχοντας όμως βιώσει αυτήν την εμπειρία, μπορώ να σας πω κάτι, με λίγο περισσότερη βεβαιότητα από εκείνους για τους οποίους ο θάνατος είναι μια αφηρημένη μόνο έννοια: κανείς δεν θέλει να πεθάνει.

Ακόμα κι όσοι περιμένουν να πάνε στο παράδεισο, θέλουν να φτάσουν εκεί χωρίς να πεθάνουν.

Κι όμως, ο θάνατος είναι η μόνη κοινή μας μοίρα.



Κανείς δεν του ξέφυγε.

Κι έτσι πρέπει να είναι· ο θάνατος είναι μάλλον η καλύτερη εφεύρεση της ζωής.

Είναι ο παράγοντας που διαιωνίζει τη ζωή.

Ξεκαθαρίζει το παλιό και κάνει χώρο για το καινούργιο.

Το νέο τώρα είστε εσείς, αλλά κάποια μέρα, όχι πολύ μακριά από σήμερα, θα γίνετε οι γέροι που προορίζονται να φύγουν.

Συγγνώμη για τον τόνο μου, αλλά αυτή είναι η αλήθεια.

Δεν έχετε πολύ χρόνο, μην τον σπαταλήσετε λοιπόν ζώντας τις ζωές κάποιων άλλων.

Μην αιχμαλωτιστείτε από το δόγμα που λέει να ζείτε σύμφωνα με το τι νομίζουν οι άλλοι.

Μην αφήνετε τη γνώμη των άλλων να πνίξει την εσωτερική σας φωνή.

Και -το σημαντικότερο- να έχετε το θάρρος να ακούτε την καρδιά και τη διαίσθησή σας.

Αυτά με κάποιο τρόπο ξέρουν ήδη τι θέλετε στα, αλήθεια να γίνετε.

Όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα.



Όταν ήμουν νέος, υπήρχε μια φανταστική έκδοση που λεγόταν «ο κατάλογος όλης της Γης» που υπήρξε μία από της «Βίβλους» της γενιάς μου.

Την εξέδιδε και της έδωσε ζωή ένας τύπος που τον λέγαν Στιούαρτ Μπραντ (Stewart Brand) και που ζούσε όχι μακριά από εδώ, στο Μένλο Παρκ.

Ήταν τα τέλη της δεκαετίας του ,60, πριν τους προσωπικούς υπολογιστές και τα επιτραπέζια εκδοτικά συστήματα, κι όλα έπρεπε να γίνουν με γραφομηχανές, ψαλίδια και μηχανές πολαρόιντ.

Ήταν ένα είδος έντυπου «γκουγκλ», 35 χρόνια πριν βγει το γκουγκλ στο διαδίκτυο: ήταν ιδεαλιστικό, πλημμυρισμένο από γνώσεις και κόλπα.

Ο Στιούαρτ κι οι συνεργάτες του έβγαλαν αρκετά τεύχη του «κατάλογου όλης της Γης» κι όταν φάνηκε πως ξεπερνιόταν, έβγαλαν ένα τελευταίο τεύχος.

Είχαμε φτάσει στα μέσα της δεκαετίας του ,70 κι ήμουν στην ηλικία σας.

Στο οπισθόφυλλο του τελευταίου τεύχους υπήρχε μια φωτογραφία ενός αγροτικού δρόμου την αυγή, του είδους που κάποτε θα βρεθείτε να κάνετε οτοστόπ, αν είστε αρκετά περιπετειώδεις.

Από κάτω έγραφε: «μείνετε αχόρταγοι· μείνετε τρελαμένοι».

Ήταν το αποχαιρετιστήριο μήνυμά του: μείνετε αχόρταγοι· μείνετε τρελαμένοι.

Αυτό ευχόμουν πάντα για τον εαυτό μου.

Αυτό εύχομαι και για σας σήμερα.

Μείνετε αχόρταγοι



μείνετε τρελαμένοι

δυστυχώς παιδιά η χρεοκοπία απομακρύνεται

Δυστυχώς παιδιά μου δεν θα πτωχεύσουμε. Αλέξη, η αργεντινοποίηση αναβάλλεται επ’ αόριστον, Αντώνη  θα πρέπει να περιμένεις. Όλοι οι επίδοξοι σκυλευτές του πτώματος του ΠΑΣΟΚ αλλά και της χώρας θα μείνουν με την όρεξη, γιατί το κλίμα κατάθλιψης αλλάζει και οι εκλογές, απομακρύνονται. Όσοι προβάρανε το κουστουμάκι Νο 3% και κάτι, αγωνιούντες για τα πιθανά στενέματα, θα πρέπει να φορέσουν φόρμες εργασίας και να στρωθούν στη δουλειά. Θα πρέπει να κάνουν πολιτική. Θα πρέπει να προτείνουν, να υποστηρίξουν, να διορθώσουν, να είναι συγκεκριμένοι και ρεαλιστές. Θα πρέπει να πουν και κανένα ΝΑΙ. Θα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι ευτυχείς από τη σωτηρία της χώρας. Θα πρέπει να αποδεχθούν ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε μια άλλη εποχή με προοπτικές ανάπτυξης και να βάλουν πλάτη. Γιατί οι δυσκολίες είναι μπροστά μας.  Αν θέλουν να υπάρχουν και στο πολιτικό τοπίο του αύριο.

Ξέρω βέβαια ότι «το κάνω πολιτική» δεν είναι εύκολο πράγμα για  τα  πολιτικά μας κόμματα. Γι’ αυτό στην αρχή θα θελήσουν να παίξουν το έργο που βλέπουμε αυτές τις μέρες.

Κυβερνητικές δυνάμεις  θα θελήσουν να εκμεταλλευτούν τα περιθώρια που δίνει η σωτηρία. Μην ανοίξουμε αυτό το κλειστό, να μη διαλύσουμε εκείνον τον άχρηστο οργανισμό, να μην πουλήσουμε. Μήπως μας παίρνει να είμαστε λιγάκι large με κείνη τη συντεχνία; Να κάνουμε και λίγους διορισμούς μπας και μαζέψουμε αυτούς που έχουν φύγει; Οι αδρανειακές και πελατειακές δυνάμεις θα ξεσαλώσουν. Η παρούσα λύση ανοίγει την όρεξη για δημοσιονομική και μεταρρυθμιστική χαλάρωση. Ελπίδας μας ο ευρωπαϊκός έλεγχος, αλλά δεν ξέρω αν αρκεί. Θα ήταν τελείως βλακώδες να κυριαρχήσουν τέτοιες λογικές. Η λύση στο πρόβλημα του χρέους δεν σημαίνει με τίποτα και λύση στα δομικά προβλήματα της χώρας. Η σωτηρία παραμένει εσωτερική μας υπόθεση.

Οι υπόλοιποι εν σώματι θα βγουν στα κάγκελα. Και δώστου μπιζάρισμα σε ναυτεργάτες και ταξιτζήδες. Και δώστου σέντρες σε πρυτάνεις και φοιτητές. Και όλοι θα ζητούν εκλογές. Η βία θα χτυπήσει κόκκινο. Όπου φαίνεται επένδυση και δουλειά οι δυνάμεις της πτώσης θα τρέχουν να την καταστρέψουν. Η αδράνεια της αντιμνημονιακής λογική πάνω στην οποία στήριξαν όλη την προηγούμενη πολιτική τους θα συνεχίσει να τους οδηγεί. Η νέα κόκκινη γραμμή θα είναι η διατήρηση των κεκτημένων των συντεχνιών. Ο βαθύτερος στόχος τους, η αποφυγή της ανάκαμψης. Η καταστροφή της χώρας.

  Αλλά το πουλί παιδιά πέταξε. Θα πρέπει να πείτε κάτι άλλο, το σύστημά σας θέλει αλλαγή.

Η ίδια εξέδρα που σας αποθέωσε στο πρώτο ημίχρονο, αυτή η ίδια μπορεί και να σας γιουχάρει. Θα πρέπει να κάνετε και σεις λίγο παιχνίδι. Και εδώ είναι το δύσκολο. Δεν φτάνει πια ο στείρος αρνητισμός. Δεν φτάνει να λέτε ότι έχετε προτάσεις. Θα πρέπει να είναι και εφαρμόσιμες στο περιβάλλον που διαμορφώνεται. Αλλά κυρίως θα πρέπει να θέλετε να αλλάξετε τη χώρα, να θέλετε τις δομικές μεταρρυθμίσεις. Όχι τις άλλες, εκείνες τις δικές σας τις περισπούδαστες που συνήθως οδηγούν στο απλό lifting. Αλλά αυτές που θα πρέπει να διαμορφώσετε από κοινού με την κυβέρνηση και ενάντια στις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας. Και όταν αυτές γίνουν νόμοι, να σπεύσετε να τις στηρίξετε και να διαμορφώσετε συνθήκες ώστε να ευδοκιμήσει η πολυπόθητη ανάπτυξη. Τώρα θα φανεί η υπευθυνότητα όλων. Έχει το πολιτικό σύστημα τα κότσια να σταθεί αντάξιο των περιστάσεων; Έχει το ηθικό ανάστημα να  προτάξει το συμφέρον του λαού μπροστά από το κομματικό συμφέρον; Δεν έχω απάντηση καταφατική.

Οι 24 ώρες που άλλαξαν την Ευρώπη

 

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ, ΚΑΙ ΑΙΦΝΙΔΙΩΣ εμφανίστηκαν τα τανκς. Τα τζάμια του «Τζούστους Λίπσιους», του κτιρίου όπου συνεδριάζουν τα Συμβούλια στις Βρυξέλλες, άρχισαν να τρίζουν και ο θόρυβος των ερπυστριών να γίνεται όλο και απειλητικότερος. «Πηγαίνουν να φυλάξουν τις τράπεζες για την περίπτωση που δεν υπάρξει σήμερα συμφωνία» είπε γελώντας ένας υπάλληλος του Συμβουλίου, ενώ κάποιος καλύτερα ενημερωμένος υπενθύμισε ότι η 21η Ιουλίου είναι η εθνική γιορτή του Βελγίου, την οποία η χώρα τιμά με στρατιωτική παρέλαση.

Λίγο νωρίτερα, εξάλλου, η συμφωνία για το ελληνικό χρέος είχε επί της ουσίας ολοκληρωθεί. Η καγκελάριος κυρία Ανγκελα Μέρκελ είχε ήδη αποσπάσει το «ok» του άμεσα ενδιαφερομένου, του πρωθυπουργού κ. Γ. Παπανδρέου, και φανερά εύχαρις προσέφερε καφέ και παξιμάδια στους άνδρες της παρέας Ρομπάι, Μπαρόζο, Τρισέ, Σαρκοζί και Γιούνκερ. Επί της ουσίας είχαν συμφωνήσει ότι θα «καλυφθεί» η Ελλάδα από τις αδηφάγες αγορές για τουλάχιστον τρία χρόνια με ένα ποσό της τάξεως των 200 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 150 δισ. θα προέλθουν, πάνω-κάτω, από δημόσιους κορβανάδες και τα 50 δισ. από ιδιωτικούς.

Ειδικότερα, τα κράτη της ευρωζώνης θα δανειστούν για λογαριασμό της Ελλάδας περί τα 109 δισ. ευρώ, η Ελλάδα θα βάλει από την «αξιοποίηση» της δημόσιας περιουσίας της περί τα 28 δισ. ευρώ (αν δεν τα καταφέρει θα πρέπει να τα βάλει η ευρωζώνη), οι ιδιώτες θα δανείσουν στην Ελλάδα περί τα 50 δισ. ευρώ και σε αυτά θα προστεθούν τα ομόλογα που θα αγοράσει ο ευρωμηχανισμός σταθερότητας σε τιμές αγοράς. Παράλληλα ο μηχανισμός αυτός θα παράσχει και εγγυήσεις της τάξεως των 35 δισ. ευρώ στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να κάνει τα στραβά μάτια και να εξακολουθήσει να δέχεται τα ελληνικά κρατικά ομόλογα, στην περίπτωση που οι διεθνείς οίκοι τα διαβαθμίσουν σε «παλιόχαρτα».

Ασφαλώς τη δυσκολότερη δουλειά σε αυτή την ιστορία την έκανε ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος, παρά την πασίγνωστη εμμονή του να κοιμάται σπίτι του, την Τετάρτη αποφάσισε αιφνιδίως να ξενοκοιμηθεί στο Βερολίνο. Ενημέρωσε την κυρία Μέρκελ ότι την Τετάρτη το απόγευμα θα συνεδριάσουν οι δυο τους, ότι στη συνέχεια θα έχουν δείπνο εργασίας και ότι αν χρειαστεί θα συνεδριάσουν με τους συνεργάτες τους και μετά το δείπνο. Οπερ και εγένετο. Διαβουλεύθηκαν ως τα μεσάνυχτα, στη συνέχεια κοινοποίησαν τη συμφωνία τους στον πρόεδρο της ΕΕ κ. Χέρμαν βαν Ρομπάι, οι υπηρεσίες του οποίου ανέλαβαν, στη διάρκεια της νύχτας, να διαβιβάσουν τα σχετικά κείμενα στις εθνικές αντιπροσωπείες.

Λίγες ημέρες πριν ο κ. Σαρκοζί είχε αφήσει να διαφανεί ποιες είναι οι διαθέσεις του: Μιλώντας στο περιθώριο ενός υπουργικού συμβουλίου στο Παρίσι άφησε να διαρρεύσει προς τον Τύπο ότι κατά τη γνώμη του «οι Ελληνες έκαναν ό,τι έπρεπε, οι Γάλλοι το ίδιο, μόνο οι Γερμανοί καθυστερούν πυροδοτώντας την κρίση». «Ο γερμανικός εγωισμός είναι εγκληματικός» είπε ο γάλλος πρόεδρος σημειώνοντας παράλληλα ότι «θα πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να σταματήσουν να μιλάνε αυτές οι πόρνες, οι οίκοι αξιολόγησης που παίζουν κερδοσκοπικά παιχνίδια».

Εκ του αποτελέσματος φαίνεται πως ο γάλλος πρόεδρος δεν απέτυχε. Ο «γερμανικός εγωισμός» μαλάκωσε και η Ευρώπη αποφάσισε για πρώτη φορά επισήμως να αγνοήσει τους περιβόητους οίκους πράττοντας αυτό που από πολιτικής απόψεως κρίθηκε επιβεβλημένο. Διέσωσε την Ελλάδα, κατά πάσα πιθανότητα δε και τον ίδιο της τον εαυτό.

Για να συμβεί ωστόσο αυτό απαιτήθηκαν πολύωρες διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες, οι οποίες όπως ανέφερε παράγων που ήταν παρών στη συνεδρίαση, ήταν κυρίως επίπονες. «Οι περισσότεροι πρωθυπουργοί δεν ήταν καν σε θέση να κατανοήσουν τι ήταν αυτά στα οποία έπρεπε να συμφωνήσουν. Και φυσικά ζητούσαν διευκρινίσεις, τουλάχιστον σε σχέση με τη συνδρομή των τραπεζών στην επιχείρηση διάσωσης της Ελλάδας». Στο δύσκολο αυτό έργο εκλήθησαν εκτάκτως να συνδράμουν οι κατ΄ εξοχήν αρμόδιοι, δηλαδή οι τραπεζίτες. Ετσι τις πρώτες απογευματινές ώρες της Πέμπτης εμφανίστηκαν στην αίθουσα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου ο κ. Γιόζεφ Ακερμαν της γερμανικής Deutsche Βank και ο κ. Μποντουέν Προτ της γαλλικής ΒΝΡ Ρaribas. Λίγο αργότερα κατέφθασαν εκτάκτως οι επικεφαλής της Τράπεζας της Ελλάδος και της Εθνικής κκ. Γιώργος Προβόπουλος και Βασίλης Ράπανος, ενώ παρών ήταν και ο κ. Τσαρλς Νταλάρα εκπροσωπώντας το ΙΙF, δηλαδή το μεγαλύτερο τραπεζικό «λόμπι» στον κόσμο. Επί της ουσίας οι εκπρόσωποι των τραπεζών εξήγησαν στους ηγέτες της ευρωζώνης ότι αντιλαμβάνονται πως αν δεν βάλουν τώρα λίγο το χέρι στην τσέπη για λογαριασμό της Ελλάδας, θα το βάλουν αργότε ρα πολύ περισσότερο, όχι μόνο για λογαριασμό της Ελλάδας, αλλά και λόγω της κατάρρευσης των μετοχών τους. Ετσι δήλωσαν διατεθειμένοι να απολέσουν το 21 % των χρημάτων που θα εισέπρατταν αν εξαργύρωναν τα ελληνικά κρατικά ομόλογα άμα τη λήξει τους και στην ονομαστική τιμή τους. Συμφώνησαν δε να τα επιμηκύνουν στο μέγιστο δυνατό, δηλαδή ως και 30 χρόνια, δίδοντας ταυτόχρονα στην Ελλάδα δεκαετή περίοδο χάρητος.

Με την πρόταση των τραπεζών συμφώνησαν οι πάντες, πλην του πρωθυπουργού της Ολλανδίας κ. Μαρκ Ρούτε, του οποίου οι τράπεζες δεν διαθέτουν ελληνικά ομόλογα και βρήκε την προσφορά των τραπεζιτών ελάχιστα γενναιόδωρη. Προβλήματα εντόπισαν και οι Φινλανδοί οι οποίοι επέμειναν ότι οι Ελληνες θα πρέπει να υποθηκεύσουν δημόσια ακίνητα για να λάβουν βοήθεια, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι αυτό έπραξαν οι ίδιοι όταν προ εικοσαετίας βρέθηκαν σε κρίση. Ωστόσο υπό την πίεση των υπολοίπων οι Ολλανδοί και οι Φινλανδοί υποχώρησαν, αποσπώντας ωστόσο κάποιες ασαφείς αναφορές υπέρ των θέσεών τους στο τελικό ανακοινωθέν.

ΚΡΑΤΟΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

Το τελικό ανακοινωθέν μπορεί να αποδέχθηκε τα πάντα,ακόμη και την περιφρόνηση των διεθνών οίκων αξιολόγησης,αλλά τελικώς η φρασεολογία του κάθε άλλο παρά τιμά το σύγχρονο ελληνικό κράτος.Ειδικότερα αναφέρεται ότι η Ελλάδα αποτελεί «μοναδική περίπτωση» και ότι τα άλλα κράτη της ζώνης του ευρώ δεσμεύονται«να τιμήσουν πλήρως την οικεία κρατική υπογραφή τους». Με άλλα λόγια,με την απόφαση της Συνόδου Κορυφής ναι μεν η χώρα διασώθηκε οικονομικώς,για τουλάχιστον τρία χρόνια, πλην όμως μετατρέπεται σταδιακώς σε κράτος της ευρωζώνης δεύτερης κατηγορίας.Τα περιθώρια παραστρατημάτων και μη υλοποίησης των όποιων συμπεφωνημένων με την Ευρώπη είναι πλέον ανύπαρκτα,αφού η Ελλάδα με τη διαβάθμισή της στην κατηγορία των έστω και μερικώς χρεοκοπημένων κρατών βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την άβυσσο,όπως και αν ο καθείς την εννοεί.

Η Ευρώπη το χρέος, εμείς τα ελλείμματα

Ευ. Βενιζέλος: «Φέρτε πίσω τις καταθέσεις, οι τράπεζες είναι τώρα ασφαλέστερες» - Ανακούφιση στην κυβέρνηση και στην κοινωνία - Υποχρεωτικά πλεονασματικοί στο εξής οι προϋπολογισμοί

 ΜΕΤΑ την περιπέτεια των τελευταίων μηνών που έφερε τη χώρα μας στο χείλος του γκρεμού και προκάλεσε «νευρική κρίση» σε όλη την Ευρώπη, η κυβέρνηση πέτυχε το mega-deal στις Βρυξέλλες το οποίο συμπυκνώνεται στο εξής: « Οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν το χρέος μας και εμείς το έλλειμμα». Η συμφωνία των Βρυξελλών για το πακέτο των 109 δισ. ευρώ προκάλεσε ανακούφιση στους πολίτες καθώς απομακρύνεται οριστικά ο κίνδυνος του «ξαφνικού θανάτου», δηλαδή της στάσης πληρωμών και έδωσε ανάσα στους επενδυτές μετά την ήπια αντίδραση των οίκων αξιολόγησης οι οποίοι ανήγγειλαν ταυτόχρονα την «περιορισμένη χρεοκοπία» όσο και την αναβάθμιση της οικονομίας μετά την επιμήκυνση για 30 χρόνια των νέων τίτλων.

«Δεν θριαμβολογούμε. Είναι μια νέα ευκαιρία να αξιοποιήσουμε γρήγορα και εντατικά το τεράστιο περιθώριο που μας δόθηκε για να αλλάξουμε τον δημόσιο τομέααλλά και να κινητοποιήσουμε τον ιδιωτικό τομέα για να επιστρέψει η οικονομία το συντομότερο στην ανάπτυξη ». Αυτό είναι το μήνυμα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης και υπουργού Οικονομικών κ. Ευ. Βενιζέλου ο οποίος με δήλωσή του στο «Βήμα της Κυριακής» απευθύνει έκκληση στους επιχειρηματίες, κεφαλαιούχους και εφοπλιστές να « φέρουν πίσω τις καταθέσεις και να κινητοποιήσουν όλους τους διαθέσιμους πόρους για επενδύσεις και ανάπτυξη ».

«Σχέδιο Μάρσαλ» υπό τον Ολι Ρεν

Μάλιστα, τους καλεί να συμμετάσχουν στο νέο «σχέδιο Μάρσαλ» στο οποίο θα συγκεντρωθούν πόροι άνω των 14 δισ. ευρώ από τα διαρθρωτικά ταμεία και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Το σχέδιο θα το «τρέχει» με ευθύνη της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό τον συντονισμό του επιτρόπου κ. Ολι Ρεν, γνωστού σε όλους από τη ρήση του « κουράγιο, Ελληνες » λίγο προτού υπογραφεί το πρώτο μνημόνιο. Η κυβέρνηση μάλιστα απευθύνεται στην ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα ξεκινώντας από το Βερολίνο όπου ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Μ. Χρυσοχοΐδης συναντήθηκε με τον γερμανό υπουργό Οικονομίας Φίλιπ Ρέσλερ. Τον κάλεσε να στηρίξει δυναμικά στο μεγάλο αυτό επενδυτικό πρόγραμμα και το ίδιο αναμένεται να πράξει ο κ. Βενιζέλος στο ταξίδι του στην Ουάσιγκτον.

Ο κ. Βενιζέλος δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ανάγκη επιστροφής των καταθέσεων στις τράπεζες καθώς όπως υπογραμμίζει « η συμφωνία των Βρυξελλών εξασφαλίζει απόλυτα τις ελληνικές τράπεζες, που σήμερα είναι ασφαλέστερες, και τους καταθέτες. Τα χρήματα που φύγανε στο εξωτερικόείναι μια ευκαιρία να επανέλθουν στις ελληνικές τράπεζες.

Και αυτοί που τα πήραν και τα έχουν στο σπίτι γιατί οι αποταμιεύσεις είναι λίγες, για λόγους ασφάλειας αλλά και για λόγους συμμετοχής στην εθνική προσπάθεια, ας τα επιστρέψουν στις τράπεζες».

Η συμφωνία των Βρυξελλών, πράγματι, καλύπτει κατά 100% το «χρηματοδοτικό κενό» της χώρας ως το 2020 ενώ ταυτόχρονα μειώνει σε απόλυτα μεγέθη το χρέος κατά 37 δισ. ευρώ. Το κυριότερο όμως είναι ότι ελαφρύνει τον προϋπολογισμό από τους τόκους που θα εκτοξεύονταν το 2014 στα 19 δισ. ευρώ (από 14 δισ. ευρώ εφέτος) και το 2015 θα ξεπερνούσαν τα 20 δισ. ευρώ. Υπό αυτές τις προβλέψεις το χρέος κρίθηκε «μη βιώσιμο». Η πραγματική χρεοκοπία ήταν θέμα χρόνου...

Το βάρος στην επόμενη γενιά

Βέβαια το αρνητικό είναι ότι το βάρος εξόφλησης των χρεών, κατά ένα μεγάλο μέρος μεταφέρεται στην επόμενη γενιά αφού με την αναδιάρθρωση θα εκδοθούν ομόλογα που θα λήγουν ως το 2040!

Για να καλυφθούν οι δανειακές ανάγκες της χώρας που προβλέπε ται να μείνει εκτός αγορών τα επόμενα χρόνια, στο πακέτο των 109 δισ. ευρώ μεταφέρονται 45 δισ. ευρώ από τα αδιάθετα δάνεια του πρώτου μνημονίου. Οπως εξηγεί ο κ. Βενιζέλος ως τώρα από το πρώτο πακέτο η Ελλάδα έχει αντλήσει 65 δισ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένης και της πέμπτης δόσης των 12 δισ. ευρώ). Μένουν αδιάθετα 45 δισ. ευρώ. Πλέον η έκτη δόση του πρώτου μνημονίου, που έχει προγραμματιστεί να καταβληθεί στις 15 Σεπτεμβρίου, θα αποτελέσει την πρώτη δόση του νέου πακέτου βοήθειας.

Το πακέτο συμπληρώνεται από τα νέα δάνεια που θα απαιτηθεί να καταβληθούν για την Ελλάδα μέσω του μηχανισμού σταθερότητας ΕFSF, όπως έγινε στην περίπτωση της Ιρλανδίας. Το ΕFSF θα ενισχυθεί με όλα τα αναγκαία κεφάλαια ώστε να επαναγοράσει από τη δευτερογενή αγορά ελληνικά ομόλογα που θα μειώνουν το ελληνικό χρέος τουλάχιστον κατά 12,6 δισ. ευρώ. Ακόμη τριπλασιάζονται οι πόροι (στα 30 δισ. ευρώ) του ταμείου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στο οποίο θα υποχρεωθούν να προσφύγουν όσες τράπεζες δεν καταφέρουν να αυξήσουν τα κεφάλαιά τους, όπως απαιτούν οι νέες συνθήκες.

Από την πλευρά της κυβέρνησης οι δεσμεύσεις είναι σαφείς: 1 Η μείωση του ελλείμματος στα 17 δισ. ευρώ εφέτος και η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος (έσοδα μείον δαπάνες) στον προϋπολογισμό το 2012.

2 Η υλοποίηση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων και αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας ύψους 50 δισ. ευρώ ως το 2015. Μάλιστα, προκειμένου να ανακοπεί η κρίση χρέους στην ευρωζώνη για όλες τις χώρες αποφασίστηκε « τα δημοσιονομικά ελλείμματα σε όλες τις χώρες εκτός από τις υπαγόμενες σε πρόγραμμα που έχουν συγκεκριμένους στόχους να μειωθούν κάτω από 3% ως το 2013 το αργότερο».

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΟΙΚΟΥΣ

Αυτό που περιμένει τώρα η κυβέρνηση είναι η αντίδραση των οίκων αξιολόγησης.Η λύση που δόθηκε ήδη χαρακτηρίστηκε από τη Fitch «περιορισμένη χρεοκοπία» ενώ αναμένετ αι από τους Μoody΄s και την S&Ρ να αξιολο γηθεί ως «επιλεκτική χρεοκοπία».

Η εξέλιξη αυτή έχει προβλεφθεί και η ΕΚΤ θα εξακολουθήσει να δέχεται τα ελληνικά ομόλογ α, αναμένοντας μάλιστα ότι οι νέοι τίτλοι που θα εκδοθούν θα έχουν την εγγύηση του ΕFSF,άρα και υψηλότερη βαθμολογία.Ιδιαίτε ρα ενθαρρυντικό για ταχύτερη έξοδο από τη διαδικασία αυτή είναι ότι δεν ενεργοποιείτ αι ο μηχανισμός πληρωμής των ασφαλίστρω ν κινδύνου (CDS), όπως ακριβώς επεδίωκε η ΕΚΤ.

Μπορεί να πτωχεύσουν οι Αμερικανοί;

Οι Ρεπουμπλικανοί παίζουν στο Κογκρέσο με το «αστρονομικό» εθνικό χρέος για να πλήξουν τον Ομπάμα

 

Ενας από τους αμερικανούς δημοσιογράφους που συνόδευσαν την υπουργό Χίλαρι Κλίντον στην Αθήνα έλεγε σε έλληνα συνάδελφό του ότι «ο Παπανδρέου,όπως και ο Μπερλουσκόνι είναι τυχεροί. Η Βουλή και στην Αθήνα και στη Ρώμη ενέκρινε τα σχέδιά τους για τα ελλείμματα.Ο Ομπάμα,δυστυχώς,δεν είχε ως τώρα αυτή την τύχη.Το Κογκρέσο μας τον κρατά μετέωρο». Ο αμερικανός δημοσιογράφος «ανησυχούσε» επειδή, όπως έλεγε, δεν ήταν καθόλου βέβαιος ότι το Κογκρέσο τελικά «θα κάνει αυτό που πρέπει». Δηλαδή, ότι ως τη μεθεπόμενη Τρίτη 2 Αυγούστου το Κογκρέσο θα έχει εγκρίνει την αύξηση του δημοσίου χρέους κατά 4 τρισ. δολάρια με αυτοδανεισμό ώστε να αποφύγει την πτώχευση η Αμερική- να αποφύγει τη «στάση πληρωμών», όπως προτιμούν να την ονομάζουν οι Αμερικανοί. Κανονικά, δεν θα υπήρχε πρόβλημα αφού δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που το αμερικανικό Δημόσιο έφθασε σε τέτοια κατάσταση, έστω και αν σήμερα το λεγόμενο «εθνικό χρέος» της Αμερικής οδηγήθηκε στο αστρονομικό ποσό των 14,4 τρισ. δολαρίων. Σήμερα όμως το πρόβλημα είναι κυρίως πολιτικό. Οι Ρεπουμπλικανοί που ελέγχουν τη Βουλή και προσβλέπουν με αισιοδοξία να καταλάβουν τον Λευκό Οίκο με τις προεδρικές εκλογές του 2012 θέλουν να εμφανίσουν τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα ανίσχυρο. Απορρίπτουν την πρότασή του για αύξηση του χρέους στο ύψος που οι κρατικές υπηρεσίες υποδεικνύουν και «δεν είναι διατεθειμένοι να εγκρίνουν πάνω από 2 τρισ. δολάρια για μια δεκαετία» κατά δήλωση του Τζιμ Τζόρνταν, του Ρεπουμπλικανού προέδρου της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής.

O Ο Λευκός Οίκος και ένα μεγάλο επιτελείο οικονομικών παραγόντων συμφωνεί ότι ο μόνος τρόπος «σωστής και ουσιαστικής» αντιμετώπισης των κολοσσιαίων ελλειμμάτων είναι ο περιορισμός των κρατικών δαπανών σε συνδυασμό με την αύξηση της φορoλογίας. Οι Ρεπουμπλικανοί αντιδρούν στην αύξηση της φορολογίας και δέχονται τη μείωση του προϋπολογισμού κατά 2 τρισ. δολάρια. Ενα 44% των βουλευτών τους εμμένει αταλάντευτα στις θέσεις του και δηλώνει ότι «δεν θα δίσταζε να αφήσει τη χώρα να χρεοκοπήσει» (Αmerican Conservative). Φυσικά, πρόκειται για ρητορικό σχήμα λόγου, γιατί η Αμερική έχει πολλές δικλίδες ασφαλείας για να μη χρεοκοπήσει.
Είναι ωστόσο αμφίβολο αν το «μπάλωμα» των 4 τρισ. δολαρίων που ζητεί ο Ομπάμα λύνει πραγματικά το πρόβλημα της Αμερικής. Το εθνικό χρέος θα συνεχίσει να διογκώνεται, η κυβέρνηση θα δυσκολευθεί να πληρώνει τα χρεολύσιαίσως μάλιστα αναγκαστεί να καταφύγει σε άλλα μέσα-, τα επιτόκια στις διεθνείς αγορές θα αυξηθούν ασφαλώς όπως και τα ασφάλιστρα και τα χρηματιστήρια θα πάθουν νευρικό κλονισμό διαρκείας. Αλλωστε, οι περισσότεροι αναλυτές βλέπουν την τακτική που προσπαθεί να εφαρμόσει ο πρόεδρος Ομπάμα απλώς σαν «μια μετατόπιση της κρίσης στο μέλλον», τουλάχιστον ως τις προεδρικές εκλογές- τις οποίες ο πρόεδρος ελπίζει ότι θα κερδίσει. Πιστεύεται επίσης ότι μετά τις εκλογές οι Ρεπουμπλικανοί «θα προσγειωθούν στην πραγματικότητα» («Τhe Νew Υork Τimes» 12/7).

Το χρέος τριπλασιάστηκε

Ο κάθε Αμερικανός «χρωστάει» 46.132 δολάρια, καθώς το αμερικανικό Δημόσιο είναι χρεωμένο 14,4 τρισ. δολάρια. Πριν από δέκα χρόνια, στις 2 Ιουλίου 2001, το δημόσιο χρέος ήταν κάτω από το ένα τρίτο του σημερινού και ανάλογο ήταν το «χρέος» του κάθε πολίτη.
Η σπάταλη, ανεδαφική διαχείριση του δημοσίου χρήματος και, κυρίως, οι πολεμικοί τυχοδιωκτισμοί του Τζορτζ Μπους στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν με όλα όσα αυτά συνοδεύτηκαν και η παράλληλη μείωση της φορολογίας των εύπορων πολιτών έφεραν αυτό το αποτέλεσμα. Εφεραν την Αμερική στην κρίση πληρωμών- στην «πιο χλευαστική κατάσταση στην οποία περιήλθε ποτέ το αμερικανικό έθνος» έγραψε ο διεθνολόγος Steven Wieting.

ΗΠΑ: 16 ΦΟΡΕΣ ΣΤΟ ΧΕΙΛΟΣ ΤΗΣ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑΣ

Δεν είναι κάτι το πρωτοφανές αυτή η κρίση του εθνικού χρέους της Αμερικής.Από το 1993 ως σήμερα η χώρα έφθασε 16 φορές στα όρια της πτώχευσης,μάλιστα το 1995,επί προεδρίαςΜπιλ Κλίντον,το κράτος έπαυσε να λειτουργεί επί μια εβδομάδα.Τότε αυτό είχε χαρακτηριστεί από τον Λευκό Οίκο«μικρή δημοσιονομική περιπέτεια» και στην Ευρώπη«αμερικανικός εκκεντρισμός».Σήμερα όμως τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα και οι επιπτώσεις της κρίσης αποτελούν απειλή για όλο τον κόσμο.Στάση πληρωμών στην Αμερική για ένα μόνο 24ωρο σημαίνει πτώση από 1,4% ως 2,7% στα πέντε μεγαλύτερα εκτός Αμερικής χρηματιστήρια του κόσμου,έγραψε η αξιόπιστη «Βarron΄s» της Νέας Υόρκης.Και αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων,καθυστέρηση- ακόμη και ματαίωση- καταβολής μισθών σε 620.000 άτομα,στην πλειονότητά τους σε χώρες με καθυστερημένη ή και ανύπαρκτη οικονομία.Στις 3 Αυγούστου,την επομένη της «ημέρας κρίσεως»,το αμερικανικό Δημόσιο πρέπει να στείλει επιταγές 70 εκατ.δολαρίων και αν δεν υπάρχει η έγκριση του Κογκρέσου η Αμερική«θα έχει έναν λογιστικό,οικονομικό και πολιτικό εφιάλτη»,προβλέπουν οι «Financial Τimes».

Ούτε το υπουργείο Οικονομικών ούτε κάποια άλλη κυβερνητική πηγή στην Ουάσιγκτον ανακοίνωσαν ποιοι θίγονται σε περίπτωση χρεοκοπίας,είτε καθυστέρησης στην κάλυψη του ελλείμματος.Το γενικευμένο«όλες οι εκδηλώσεις κρατικής ευθύνης»που ανέφερε ο πρόεδρος Ομπάμα δεν ξεκαθαρίζει τα πράγματα,είναι όμως βέβαιο ότι ακόμη και οι λεγόμενοι «τομείς ασφάλειας» - το Πεντάγωνο,η ΝΑSΑ,τα εργαστήρια υψηλής τεχνολογίας κ.λπ.- θα δεχθούν πλήγματα.Μάλιστα προχθές ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα της Αμερικής,στην Καλιφόρνια,προειδοποίησε ότι«θα δυσκολευτεί παρά πολύ να συνεχίσει το έργο του (...),ίσως μάλιστα διακόψει σειρά προγραμμάτων αν δεν καταβληθεί η δεύτερη δόση της κρατικής επιχορήγησης ως τις 6 Αυγούστου».

Σπίτια και άνθρωποι μένουν στα... αζήτητα

Ο ταν τον Μάρτιο του 2009 ο ελληνικής καταγωγής ιδιοκτήτης του μεσιτικού γραφείου Αpollo Real Εstate στην Πρόβιντενς του Ροντ Αϊλαντ είδε την αγγελία στην ηλεκτρονική σελίδα του «Globe» της Βοστώνης δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του. Μια διώροφη έπαυλη οκτώ κυρίων δωματίων, κατασκευής στις αρχές της δεκαετίας του ΄40, σε οικόπεδο σχεδόν 40 στρεμμάτων στη γειτονική Πολιτεία του Κονέκτικατ, πουλιόταν αντί 6,5 εκατ. δολαρίων. Αυτή η ίδια έπαυλη είχε αγοραστεί 18,8 εκατ. δολάρια από κάποιον μεγαλοδικηγόρο του Μανχάταν. Εκείνος είχε κάνει τότε τα συμβόλαια και το γνώριζε.
Αν η έπαυλη ζητούσε αγοραστή στο ένα τρίτο της τιμής αγοράς πρέπει να ήταν μάλλον η ευτυχής εξαίρεση. Επειδή τα κτίρια- από μονοκατοικίες ως τους μεγάλους ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης, του Σικάγου και του Λος Αντζελες- πωλούνται σήμερα ακόμη και στο ένα πέμπτο και ένα έκτο του κόστους τους όταν δεν μένουν επί μήνες απούλητα. Το εντυπωσιακό πολυώροφο κτίριο των «Νew Υork Τimes» στο κεντρικότερο σημείο του Μανχάταν πωλείται από τα μέσα του 2010 αλλά δεν βρίσκει αγοραστή ούτε στο 30% των δολαρίων που θα έπαιρνε αν πουλιόταν το 2008. Η Αfrica Ιsrael, μια από τις μεγαλύτερες κτηματομεσιτικές επιχειρήσεις της Αμερικής, ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες ότι το πρώτο εξάμηνο του 2011 μπόρεσε να πωλήσει μόνο έντεκα από τα 224 πολυώροφα κτίρια που διαχειριζόταν. Η εταιρεία δεν ανέφερε το ποσό που πωλήθηκαν αλλά μια ανώνυμη πηγή δήλωσε πως « όταν πιάναμε το 35% της τιμής που άξιζε να πουληθεί κάναμε πάρτι».

Αυτό είναι μία μόνο πτυχή της «έλλειψης ρευστότητας», της «δημοσιονομικής κρίσης», της απειλής για «στάση πληρωμών»- που για αρκετά εκατομμύρια Αμερικανών είναι ήδη γεγονός. Υπάρχουν πραγματικά τραγικές περιπτώσεις- και πρόκειται για δεκάδες χιλιάδες- τις οποίες δεν μπορεί να συλλάβει εύκολα ένας μη Αμερικανός. Περισσότεροι από 1.200.000 νέοι και νέες αναγκάστηκαν τον περασμένο Σεπτέμβριο να διακόψουν σπουδές σε πανεπιστήμια και ανώτατα ιδρύματα- ακόμη και τελειόφοιτοιεπειδή οι γονείς τους δεν είχαν τη δυνατότητα να πληρώσουν τα υπέρογκα δίδακτρα. «Εχασαν την όποια οικονομική ευρωστία διέθεταν ως τότε» γράφει η γαλλική «Le Μonde». Οι τράπεζες που ως πρόπερσι παρακαλούσαν και πρόσφεραν « δάνεια υπό απίστευτα ευνοϊκούς όρους» στους σπουδαστές τώρα ζητούσαν και εξακολουθούν να ζητούν «εγγύηση πλήρως ελεγχόμενη», όπως « ενημερώνει πάντα ενδιαφερόμενον» η Ενωση Αμερικανικών Τραπεζικών Ιδρυμάτων. Οκτακόσιες χιλιάδες και πλέον οικογένειες αναγκάστηκαν να μετακομίσουν στον αμερικανικό Νότο όπου το κόστος ζωής είναι χαμηλότερο όταν στις Πολιτείες όπου ζούσαν έχασαν τη δουλειά τους. Στις κεντρικές περιοχές των μεγαλουπόλεων όπου πριν από τρία χρόνια ήταν πολύ δύσκολο να βρεις διαμέρισμα να νοικιάσεις, σήμερα « τα ενοικιαστήρια είναι περισσότερα από τα φύλλα των δέντρων του Γκράμερσι Παρκ», γράφει για τη Νέα Υόρκη το «Village Voice».

Φροντίζοντας να περάσει όσο το δυνατόν απαρατήρητο ο Λευκός Οίκος, απαντώντας σε σχόλια στον Τύπο παραδέχτηκε πριν από λίγες ημέρες ότι «είναι παροδική η καθυστέρηση της επιδότησης των εργαστηριακών ερευνών του Πανεπιστημίου της Μινεσότας» και « ελπίζεται» (!) ότι « τελικώς δεν θα υπάρξει κανένα πρόβλημα στις έρευνες». Οι σχετικές πληροφορίες αναφέρουν ότι πρόκειται για ερευνητικά προγράμματα που άρχισαν στα μέσα της 10ετίας του ΄20 και αφορούν «τροποποιημένες μορφές ενέργειας». Το πρόγραμμα είχε χρηματοδοτηθεί αρχικά με 55 εκατ. δολάρια αλλά πέρυσι περιορίστηκαν σε 14 εκατ. δολάρια και εφέτος... καθυστερούν και αυτά. Το ενεργειακό, ας σημειωθεί, ήταν και παραμένει ζήτημα υψηλής προτεραιότητας για την κυβέρνηση και προσωπικά για τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.

«Σύγκρουση ουτοπίας και πραγματικότητας»

«Τώρα έρχονται τα δύσκολα για τους Αμερικανούς, καθώς η χώρα τους είναι έτοιμη να διαπράξει ένα από τα λιγότερο απαραίτητα δημοσιονομικά σφάλματα της παγκόσμιας ιστορίας.Στην Αμερική οι ουτοπιστές Ρεπουμπλικανοί θέλουν να συντρίψουν το κράτος που προέκυψε από τη δεκαετία του ΄30,επί Ρούζβελτ,και από τον τελευταίο πόλεμο.Δεν θέλουν να δουν ότι αυτοκαταστρέφονται.Αγνωστο πώς θα τελειώσει αυτή η σύγκρουση μεταξύ ουτοπίας και πραγματικότητας».

Μartin Wolf («Τhe Financial Τimes», 12/7)

Too little, too late

Το βράδυ της Πέμπτης ανακοινώθηκε μια ευρωπαϊκή συμφωνία που, ουσιαστικά, αφορά την αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης χρέους. Μια συμφωνία που, αν είχε συμφωνηθεί περί τον Φεβρουάριο του 2010, θα αποτελούσε θετική εξέλιξη για την Ελλάδα και θα είχε καθυστερήσει πραγματικά την επέκτασή της στην υπόλοιπη ευρωπαϊκή περιφέρεια.

Τώρα όμως είναι πολύ αργά. Η συμφωνία που ανακοινώθηκε, αν και περιέχει ένα σημαντικό βήμα (βλ. το άρθρο 8 παρακάτω), ήρθε πολύ αργά. Η Κρίση έχει εδώ και καιρό ξεφύγει από τα όρια του ελληνικού γίγνεσθαι, είναι συστημική και υπονομεύει όλη την ευρωζώνη. Με το έβδομο άρθρο της (βλ. παρακάτω) η χθεσινή συμφωνία εγγυάται την αποτυχία και αυτής της ευρωπαϊκής προσπάθειας να δαμαστεί το τέρας της Κρίσης που αποδομεί το ευρω-σύστημα εκ των έσω. Η απόφαση να επικεντρώσουν τα νέα μέτρα στην ελεγχόμενη χρεοκοπία της Ελλάδας, π.χ. αφήνοντας την Ιρλανδία στο χείλος της χρεοκοπίας και τις Ισπανία και Ιταλία στο έλεος των εταιρειών αξιολόγησης,ισοδυναμεί με δώρο ανεκτίμητης αξίας στους κερδοσκόπους.

Πριν προχωρήσουμε στην ερμηνεία της συμφωνίας, να επισημάνω ότι τίποτα από αυτά που συμφωνήθηκαν δεν είναι σίγουρο ότι θα εφαρμοστούν. Από την μία τα κοινοβούλια της Γερμανίας και της Φινλανδίας θα έχουν πολλές αντιρρήσεις ενώ, από την άλλη, το κείμενο της συμφωνίας αναφέρεται σε προθέσεις (π.χ. του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα) που υπάρχουν μόνο στην φαντασία των ηγετών μας. Επί πλέον, το κείμενο περιέχει τόσες ασάφειες που είναι σχεδόν αδύνατον να κριθεί σοβαρά. Δεν θα σταθώ όμως σε αυτά. Έστω ότι όλα αυτά τα προβλήματα λυθούν. Ας δούμε τι θα σημάνει για εμάς και για την Ευρώπη, αν όλα πάνε κατ' ευχήν (που το εύχομαι αλλά δεν το πιστεύω):

I. Προαναγγέλλεται η  αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους (την οποία τόσο χρόνο εξόρκιζαν), αν και δεν εξηγείται πως ακριβώς θα την διαχειριστεί η Ευρώπη. Το κούρεμα των ομολόγων θα συγκρατηθεί περίπου στο 21% και οι ομολογιούχοι θα επιλέξουν από ένα μενού διαφορετικών ειδών κουρέματος.
II. Ένα νέο δάνειο για την Ελλάδα ίσο με το πρώτο σε μέγεθος αλλά με το μισό επιτόκιο και μεγάλη προθεσμία αποπληρωμής (και παράλληλη επιμήκυνση του πρώτου, ακριβού δανείου)
III. Πρόβλεψη για την επανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, και κάποιων από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές μέσω του EFSF
IV. Καμία πρόβλεψη για τις υπόλοιπες χειμαζόμενες χώρες

Όλα αυτά, όπως είπα και στην εισαγωγή μου, θα ήταν μια εξαιρετική παρέμβαση τον Φλεβάρη του 2010. Δεν θα μου κάνει εντύπωση αν οι αγορές, στην βάση του "κάλλιο αργά παρά ποτέ", ηρεμήσουν για δύο μήνες. Το σημείο όμως IV παραπάνω (και το Άρθρο 7 της Συμφωνίας πιο κάτω) εξασφαλίζει ότι σε δύο ή τρεις μήνες η ΕΕ θα πρέπει να συνάψει μια αντίστοιχη συμφωνία για τις Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία κλπ. Αυτού του είδους τα μέτρα θα είναι τότε απαγορευτικά ακριβά (για όλες αυτές τις χώρες). Οι κερδοσκόποι το γνωρίζουν και μας την έχουν στημένη στην γωνία. Δεν θα αργήσουν να χτυπήσουν. Και τότε ίσως είναι πολύ αργά να συνειδητοποιήσουν οι ηγέτες μας το τεράστιο κόστος της άρνησης της ανάγκης για μια συστημική λύση. Μιας λύσης που να βασίζεται στην αναδιάρθρωση μέρους του δημόσιου χρέους όλης της ευρωζώνης (μέσω της έκδοσης ευρωομόλογου), σε ένα Σχέδιο Marshall για όλη την ευρωζώνη και, τέλος, σε ένα πανευρωπαϊκό (και όχι ποια εθνικό) πλαίσιο ελέγχου, επίβλεψης και κεφαλαιοποίησης  των τραπεζών της ηπείρου μας. Όσο λείπουν αυτά τα τρία μέρη από την 'λύση', η τελευταία αποτελεί μέρος του προβλήματος και δώρο στην κερδοσκοπία.

Η Συμφωνία άρθρο προς άρθρο:

Στον Πρόλογο, η Συμφωνία επαναδιατυπώνει την αποφασιστικότητα της Ευρώπης να εξασφαλίσει την σταθερότητα στην ευρωζώνη δεσμεύοντας την Ευρώπη "στην ενίσχυση της σύγκλισης, της ανταγωνιστικότητας και της διακυβέρνησης".
Τα άρθρα 1 με 5 αφορούν αποκλειστικά την Ελλάδα.
1. Το πρώτο λέει ένα μπράβο στην κυβέρνηση Παπανδρέου που πέρασε από την Βουλή το Μνημόνιο αρχικά (με σκοπό την εξασφάλιση των πρώτων €110 δισ δανείων τον Μάη του 2010) και το Μεσοπρόθεσμο σε δεύτερη φάση. Τα 'μέτρα' αυτά χαρακτηρίζονται ως πολιτικές αναγκαίες για την έξοδο από την Κρίση.
2. Το δεύτερο άρθρο παραδέχεται ότι τα μέτρα αυτά, όσο αναγκαία και να είναι, δεν είναι ικανά για να ξεπεραστεί η Κρίση. Για αυτό τον λόγο προβλέπει άλλο ένα δάνειο, αυτή την φορά από το EFSF (όπως και εκείνα της Ιρλανδίας και Πορτογαλίας), ίδιου ύψους (αλήθεια, γιατί €109 δισ αυτή την φορά και όχι €110 δισ;) αλλά με σημαντικά χαμηλότερο επιτόκιο και με μεγάλη προθεσμία αποπληρωμής.
3. Το τρίτο άρθρο εξειδικεύει λέγοντας ότι τα νέα αυτά δάνεια από το EFSF θα αποπληρώνονται από το ελληνικό δημόσιο μετά από 15, 30 ή και 40 χρόνια με επιτόκιο πιο κοντά σε εκείνο του ΔΝΤ και τουλάχιστον 45% μικρότερο εκείνου του πρώτου Μνημονίου (το οποίο είχε επιβάλει η κα Μέρκελ με στόχο να πείσει τους εκλογείς της ότι η Ελλάδα θα πάρει μεν δάνεια αλλά με επιτόκια διπλάσια εκείνων στα οποία δανείζεται η Γερμανία). Το τρίτο άρθρο κλείνει με μια πρώτη αναφορά στα δάνεια του πρώτου Μνημονίου λέγοντας καθαρά ότι το επιτόκιο για αυτά θα παραμείνει απαγορευτικά υψηλό (γύρω στο 6%) αλλά θα επιμηκυνθεί για δεύτερη φορά (μετά τον περασμένο Μάρτιο) η περίοδος αποπληρωμής τους.
4. Ένα νέο Σχέδιο Marshall για την Ελλάδα; Κάτι τέτοιο θυμίζει μια πρώτη ανάγνωση του τέταρτου άρθρου. Λέει ότι μια Ομάδα Εργασίας θα συσταθεί και θα σταλεί στην Ελλάδα με σκοπό την εκπόνηση έργων ανάπτυξης που θα κάνουν χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων και των καλών υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Τα κράτη-μέλη, στο μεταξύ, θα σπεύσουν να προσφέρουν τεχνική βοήθεια στην χώρα μας με στόχο την επανενεργοποίηση της Ελληνικής οικονομίας.
5. Το πέμπτο άρθρο αφορά, επισήμως, τα δάνεια που θα συνεισφέρουν στην Ελλάδα  οι ευρωπαϊκές τράπεζες παρουσιάζοντας, ως δια μαγείας, το ποσό των €39 δισ. Δεν αναφέρει τι 'κίνητρα' θα τους δοθούν για να δανείσουν την Ελλάδα αυτά τα χρήματα. Δεν έχει όμως σημασία. Το πραγματικό ενδιαφέρον του άρθρου τούτου είναι η αναφορά του στην ανάγκη ενίσχυσης των ελληνικών τραπεζών, κάτι που υποδηλώνει σαφώς στα προβλήματα ρευστότητας που θα αντιμετωπίσουν... Με αυτό τον 'δόλιο' τρόπο η Διακήρυξη, στο πέμπτο της άρθρο, ουσιαστικά παραδέχεται ότι η προτεινόμενη λύση βασίζεται στο default (χρεοκοπία) των ελληνικών ομολόγων, στο πιστωτικό γεγονός, και στις πατέντες που σκαρφίζονται εδώ και μέρες οι εταίροι μας ώστε να βρεθεί ένα φύλλο συκής για τον κ. Trichet ώστε να βρει τρόπο να εξηγήσει (στον εαυτό του κυρίως) γιατί η ΕΚΤ θα συνεχίσει να παρέχει ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες μετά την επίσημη (έστω και επιλεκτική) πτώχευση του ελληνικού δημοσίου του οποίου τα ομόλογα είναι το μόνο εχέγγυο που προσφέρουν στην ΕΚΤ οι ελληνικές τράπεζες. Αν και το άρθρο δεν αναφέρεται καθόλου στις λεπτομέρειες του πως

Τα επόμενα δύο άρθρα έχουν τίτλο: Συμμετοχή του Ιδιωτικού Τομέα και αναφέρονται στο γνωστό παράδοξο του πως να πείσεις τις ημι-πτωχευμένες τράπεζες να δανείσουν την πτωχευμένη Ελλάδα ώστε να πειστεί ο Γερμανός φορολογούμενος να συνεχίζει να δανείζει και τους δύο...

6. Το Άρθρο 6 ξεκαθαρίζει ότι οι τράπεζες καλούνται να συμμετάσχουν στον δανεισμό ΜΟΝΟ της Ελλάδας (καθώς οι αγορές θα πάθαιναν εγκεφαλικό άμεσα αν άκουγαν ότι θα τους επέβαλλαν κούρεμα στα ομόλογα των υπόλοιπων κρατών-μελών).
7. Από τα 16 άρθρα της Συμφωνίας αυτό αποτελεί την Αχίλλειο Πτέρνα. Γιατί; Επειδή ξεκαθαρίζει ότι ό,τι είπαμε παραπάνω ισχύουν μόνο για την Ελλάδα. Ούτε για την Ιρλανδία, ούτε για την Πορτογαλία, ούτε για Ισπανία και Ιταλία. Πρόκειται για δώρο στους κερδοσκόπους οι οποίοι, σας διαβεβαιώ, έχουν αρχίσει ήδη να επεξεργάζονται τα μεγάλα στοιχήματα που θα παίξουν για το πως θα σπάσει το Άρθρο 7 και το πως θα συρθεί η ΕΕ σε άλλη μια εξευτελιστική παραδοχή πως υποτίμησε την συστημική υφή της Κρίσης και πως τα Άρθρα 1 έως 5 θα πρέπει να επεκταθούν και στην υπόλοιπη περιφέρεια.

Τα άρθρα 8 και 9 έχουν τίτλο Σταθεροποιητικά Εργαλεία:

8. Πρόκειται για το πιο θετικό βήμα της Συμφωνίας. Πρώτον, προτείνει να σταματήσει η ανοησία του να πρέπει κάθε φορά που το EFSF καλείται να βοηθήσει τους υπό πτώχευση να εξασφαλίζει πρώτα την έγκριση 27 κυβερνήσεων και, αντ' αυτού να μπορεί το Ταμείο αυτό να εγγυάται πιστώσεις εν μία νυκτί, ανάλογα με τις εξελίξεις στις αγορές. Δεύτερον, δίνει στο EFSF την δυνατότητα να κάνει αυτό που έχουμε προτείνει εδώ και καιρό (βλ. την Πολιτική 2 εδώ): Να επανακεφαλαιοποιεί τις τράπεζες ολόκληρης της ευρωζώνης (και όχι μόνο των πτωχευμένων κρατών). Τρίτον, μεταφέρει το πρόγραμμα αγοράς παλαιών ομολόγων, που ξεκίνησε η ΕΚΤ τον Μάη του 2010, στο EFSF. (Αυτό το τρίτο σκέλος, αν και πολυδιαφημισμένο,  είναι ήσσονος σημασίας καθώς (α) η επαναγορά χρέους θα αποδειχθεί απαγορευτικά ακριβή υπόθεση, και (β) το EFSF δεν διαθέτει αρκετά κονδύλια για να κάνει την διαφορά μέσω της συμμετοχής του στις δευτερογενείς αγορές ομολόγων).
9. Σύντομο άρθρο αμφίβολης ερμηνείας που φαίνεται να αφορά τις προβληματικές χώρες (π.χ. Ισπανία και Ιταλία) που καλούνται όλον αυτόν τον καιρό να εγγυώνται τα δάνεια του EFSF, καθιστώντας το τελευταίο... τοξικό (όπως έχω ξαναγράψει, βλ. εδώ για σχετικό αγγλικό κείμενο).

Τα άρθρα 10 με 12 υπόκεινται στην επικεφαλίδα Δημοσιονομική Προσαρμογή και Μεγέθυνση στην Ευρωζώνη. Δεν αξίζει να τα διαβάσει κανείς εκτός ως παράδειγμα της ξύλινης γλώσσας της ΕΕ, η οποία την ωθεί προς την μία αντίφαση μετά την άλλη. Στην ουσία, στα άρθρα αυτά οι ηγέτες μας νιώθουν την ανάγκη να πουν: "Μην βλέπετε που αναγκαστήκαμε να κάνουμε πίσω σχεδόν σε όλα όσα λέμε τόσον καιρό. Εμείς εξακολουθούμε να πιστεύουμε στο Μάαστριχτ, στην λιτότητα εν μέσω Κρίσης κλπ κλπ." (Εκεί που γελά κι ο κάθε πικραμένος είναι στο δωδέκατο άρθρο, και συγκεκριμένα στην αναφορά στην ανάπτυξη της ευρωζώνης που θα έρθει μέσω των... διαρθρωτικών αλλαγών.) Μέσα όμως  σε όλη αυτή την αποπνικτική ευρω-σαχλαμάρα, υπάρχει και η είδηση: Αφορά την τρομακτική πίεση που ασκείται στην Ιρλανδία να αυξήσει τον φορολογικό συντελεστή στις επιχειρήσεις.

Τέλος, τα Άρθρα 13&14 υπόσχονται, αν κρίνει κανείς από τον τίτλο τους (Οικονομική Διακυβέρνηση) κάτι σημαντικό, μιας και ο τίτλος παραπέμπει στο μεγαλύτερο έλλειμμα της ευρωζώνης. Οποία απογοήτευση: Αφορά την ενίσχυση του Σύμφωνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (κάτι σαν να ζητούσαν οι Γάλλοι την ενίσχυση της Γραμμής Μαζινό αφού ο Χίτλερ πήρε το Παρίσι) και την υποστήριξη της Πολωνικής Προεδρίας που έρχεται...

ΥΓ. Σχόλιο στον Πρόλογο της Συμφωνίας: Όταν αναφέρονται στην βελτίωση της "ανταγωνιστικότητας", τι ακριβώς εννοούν; Μέγα πρόβλημα της ευρωζώνης είναι οι λεγόμενες ανισορροπίες που προκάλεσε η μεγάλη αύξηση, εντός της ευρωζώνης, της ανταγωνιστικότητας των Γερμανικών προϊόντων απέναντι στα Ισπανικά και τα Πορτογαλικά. Όταν λοιπόν αναφέρονται στην ενίσχυση της "ανταγωνιστικότητας", κατανοούν ότι, χωρίς ένα ευρωπαϊκό σύστημα επενδύσεων το οποίο θα ανακυκλώνει συστηματικά τα πλεονάσματα της Γερμανίας υπό την μορφή παραγωγικών επενδύσεων στην περιφέρεια, μια γενική αύξηση της "ανταγωνιστικότητας" υποσκάπτει ακόμα περισσότερο την ευρωζώνη;

PROTAGON BLOGSPOT ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ

Τo Πρόσωπο Thomas Jefferson

Η μεγαλύτερη απειλή για τη Δημοκρατία Συντάκτης της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, πρώτος υπουργός Εξωτερικών και τρίτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Τόμας Τζέφερσον (1743-1826) κατέχει περίοπτη θέση στο πάνθεον των «Ιδρυτών Πατέρων». Αναγεννησιακός άνθρωπος, πολύγλωσσος, εφευρέτης, αρχιτέκτονας, ιδιοκτήτης φυτείας, θεωρητικός της αμερικανικής Δημοκρατίας και πολίτης του κόσμου, ο Τζέφερσον άφησε μια ιδεολογική κληρονομιά, δύο καθοριστικά στοιχεία της οποίας προτιμούν να λησμονούν οι σημερινοί υποστηρικτές του αμερικανικού ονείρου: την απέχθεια για το χρηματιστικό κεφάλαιο και τη νομιμοποίηση της πολιτικής ανυπακοής.
Στα μάτια του Τζέφερσον, ο αγρότης και γενικά ο ανεξάρτητος παραγωγός είναι το βασικό κύτταρο της Δημοκρατίας, ενσάρκωση των θεμελιωδών αξιών της – της παραγωγικής εργασίας, της κοινωνικής ευθύνης και της ατομικής ελευθερίας. Αντίθετα, το χρηματιστικό κεφάλαιο αποτελεί μηχανισμό τοκογλυφίας και υποδούλωσης στον ζυγό του χρέους. Ενας από τους πλέον διάσημους αφορισμούς που του αποδίδονται είναι ο εξής:
«Πιστεύω ότι τα τραπεζικά ιδρύματα είναι πιο επικίνδυνα για τις ελευθερίες μας από τους μόνιμους στρατούς. Αν ο αμερικανικός λαός επιτρέψει σε ιδιωτικές τράπεζες να ελέγξουν την κυκλοφορία του χρήματος, πρώτα με τον πληθωρισμό κι ύστερα με τον αποπληθωρισμό, οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις που θα μεγαλώνουν δίπλα τους θα αφαιρέσουν από τον λαό όλη την ιδιοκτησία, μέχρις ότου τα παιδιά του ξυπνήσουν άστεγα στη γη που κατέκτησαν οι γονείς τους».
Θερμός οπαδός της Γαλλικής Επανάστασης, αρνήθηκε να την επικρίνει ακόμη και στα δύσκολα χρόνια της Τρομοκρατίας, επί Ροβεσπιέρου. «Λίγη ανταρσία, πού και πού, είναι καλό πράγμα, τόσο απαραίτητο για την πολιτική ζωή όσο οι θύελλες για τον φυσικό κόσμο», έγραφε σε επιστολή του προς τον Μάντισον. Και σε μια άλλη επιστολή του προς τον Ανταμς, προσέθετε: «Το πνεύμα της αντίστασης στην κυβέρνηση είναι τόσο πολύτιμο σε ορισμένες περιπτώσεις, ώστε να επιθυμώ να το βλέπω πάντα ζωντανό».
Ρομαντικός απόηχος μιας άλλης εποχής, που πέρασε ανεπιστρεπτί, μαζί με τους ανεξάρτητους καλλιεργητές της αμερικανικής γης, που έδωσαν τη θέση τους στην αστική ζούγκλα; Ισως. Γεγονός παραμένει ότι στη συνείδηση των σύγχρονων Αμερικανών ο Τζέφερσον είναι πάντα ο «πρόεδρος του λαού», ένας από τους τρεις δημοφιλέστερους προέδρους όλων των εποχών, πλάι στον Τζορτζ Ουάσιγκτον και τον Αβραάμ Λίνκολν. Κι αυτό κάτι λέει…