Mario Vargas Llosa

«Δεν υπάρχει άλλος τρόπος προόδου από το να παραπατάμε, να πέφτουμε και να σηκωνόμαστε, ξανά και ξανά. Πάντα θα υπάρχει το λάθος γιατί η σωστή επιλογή διαπλέκεται μαζί του. Στη μεγάλη ζούγκλα των λαθών, της απάτης, της αναποτελεσματικότητας και των ψευδαισθήσεων μέσα στην οποία περιπλανιόμαστε, η αλήθεια μπορεί να βρει το δρόμο της μόνο μέσα από την άσκηση μιας ορθολογικής και συστηματικής κριτικής σε καθετί που είναι – ή φαίνεται να είναι – γνώση. […] Η ελευθερία μάς εγγυάται πολιτισμένους τρόπους συμβίωσης και τονώνει την πολιτιστική δημιουργικότητα – αντιπροσωπεύει όμως και κάτι πιο σαφές και ριζοσπαστικό: τα θεμέλια της γνώσης.»

«Το είδος φιλελεύθερου που φιλοδοξώ να είμαι αντιλαμβάνεται την ελευθερία ως βασική αξία. Λόγω αυτής της ελευθερίας, η ανθρωπότητα έχει καταφέρει να ταξιδέψει από την πρωτόγονη σπηλιά στα άστρα και την επανάσταση της πληροφορίας, να προοδεύσει από μορφές κολεκτιβιστικής και δεσποτικής συμβίωσης στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Τα θεμέλια αυτής της ελευθερίας είναι η ιδιωτική περιουσία και η αρχή του κράτους δικαίου – το σύστημα αυτό εγγυάται τις λιγότερες δυνατές μορφές αδικίας, παράγει τη μεγαλύτερη υλική και πολιτιστική πρόοδο, αναχαιτίζει με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τη βία, και παρέχει το μεγαλύτερο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Σύμφωνα με αυτή την έννοια του φιλελευθερισμού, η ελευθερία είναι μία και ενιαία. Οι πολιτικές και οικονομικές ελευθερίες είναι αδιάκριτες ως δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος.»

Mario Vargas Llosa

Το ΣΟΕ «απαντά» στη Νέα Δημοκρατία

Δεν υπάρχει σκευωρία που να κόβεται στα 3
Και τώρα τι γίνεται με το Βατοπέδι; Μπλεγμένα σε έναν περίπλοκο νομικό κυκεώνα και επηρεασμένα ασφαλώς από τις πολιτικές συνέπειες που θα έχει η τελική τους απόφανση, τα πέντε κόμματα της Βουλής κατέληξαν (για τρίτη φορά) σε πέντε διαφορετικά πορίσματα, άλλα καταλογίζοντας συγκεκριμένες ευθύνες και άλλα απαλλάσσοντας τους κρινόμενους υπουργούς από κάθε υπόνοια κακοδιαχείρισης και δόλου.
Για την ακρίβεια, η Ν.Δ. δεν κατέληξε σε «πόρισμα», εφόσον είχε αποχωρήσει από την ειδική επιτροπή, αλλά διατύπωσε με συνέντευξη τύπου τη δική της θέση ότι δεν υπάρχει «σκάνδαλο», αλλά πρόκειται για «σκευωρία» ή, κατά τον κ. Στυλιανίδη, «Βατο-γκέιτ».

Οσο κι αν επιμένουν ορισμένοι ότι «ο λαός» θέλει να δει κάποιον να μπαίνει στη φυλακή, και επομένως το βασικό ζητούμενο είναι να υποδειχτεί κάποιος ένοχος έτσι ώστε να ικανοποιηθεί το «περί δικαίου αίσθημα» -λες και βρισκόμαστε σε ρωμαϊκή αρένα- το πραγματικό ζητούμενο αυτής της υπόθεσης είναι να δοθεί μια τεκμηριωμένη απάντηση στο κεντρικό ερώτημα που παραμένει μέχρι σήμερα αναπάντητο.

Αυτό που θέλει να μάθει η κοινή γνώμη είναι το αν από τις πολύμηνες αυτές διαδικασίες των εξεταστικών επιτροπών προκύπτει πραγματικό «σκάνδαλο», δηλαδή εσκεμμένη «ζημία του Δημοσίου», ή πρόκειται για μια σειρά «παρεξηγήσεων» και -στη χειρότερη περίπτωση- για μια πραγματική «σκευωρία» που έστησαν ηγετικά στελέχη της σημερινής κυβέρνησης από την εποχή που βρίσκονταν στην αντιπολίτευση.

Οι υπονομευμένες εκτιμήσεις

Το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ με τα πορίσματα που κατέθεσαν στη Βουλή επιμένουν στην αρχική θέση ότι υπήρξε σκάνδαλο, δηλαδή ότι ζημιώθηκε το δημόσιο από αυτές τις συναλλαγές μεταξύ Ιεράς Μονής Βατοπεδίου και Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου (ΚΕΔ). Διαφωνούν βέβαια στο αν το σκάνδαλο υπήρξε δικομματικό και στο ποιοι υπουργοί έχουν ευθύνη γι' αυτό, αλλά η τελική σύμπτωση των τριών κομμάτων σε προτάσεις παραπομπής αποδυναμώνει απολύτως τη θεωρία της «σκευωρίας». Το ΛΑΟΣ μετέβαλε την αρχική άποψή του και επικαλείται διάφορα καινοφανή επιχειρήματα για την ανυπαρξία ζημίας, ενώ, ως προς την τελική του πρόταση για ευθύνη προσώπων καλύπτεται πίσω από τη θέση ότι τα τυχόν αδικήματα έχουν ήδη παραγραφεί. Ακόμα πιο ρηξικέλευθη είναι η θέση της Ν.Δ., η οποία ακυρώνει όχι μόνο όσα έλεγε μέχρι τον περασμένο Ιούνιο, αλλά εμφανίζεται και ανακόλουθη με την αποπομπή των λεγόμενων «Βατοπεδινών».

Κεντρικό στοιχείο αυτής της επιχειρηματολογίας περί «μη σκανδάλου» είναι ο ισχυρισμός ότι από το χειρισμό της υπόθεσης της Βιστωνίδας και των ανταλλαγών δεν υπήρξε ζημία του Δημοσίου. Τον επίσημο τόνο σ' αυτό τον ισχυρισμό τον έδωσε ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός, με τη γνωστή επιστολή του προς την επιτροπή της Βουλής. Οπως αναλύσαμε σε περασμένο δημοσίευμα, η επίκληση των εκτιμήσεων του ΣΟΕ (Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών) είναι μπούμερανγκ για τη Ν.Δ., εφόσον οι εκτιμήσεις αυτές στηρίζονται σε ορισμένα δεδομένα τα οποία οι ίδιοι οι εκτιμητές του ΣΟΕ θεωρούν σαθρά. Αφενός μεν το ΣΟΕ δεν εξέτασε ποτέ το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Βιστωνίδας, αφετέρου δεν γνώριζε ότι τα ακίνητα για τα οποία ζητήθηκαν οι εκτιμήσεις του προορίζονταν για ανταλλαγές, ενώ και οι περιγραφές (ακόμα και τα τοπογραφικά) που του δόθηκαν για τις εκτιμήσεις ήταν λανθασμένα ή ελλιπή.

Με επιστολή του προς την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», το Εποπτικό Συμβούλιο του ΣΟΕ ξεκαθαρίζει τη θέση του ως προς τις ευθύνες που του απέδιδε το πρώτο πόρισμα της Ν.Δ. Η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αυτή επιστολή δημοσιεύεται σε ξεχωριστή στήλη στην επόμενη σελίδα. Οι παρατηρήσεις, όμως, του ΣΟΕ δίνουν μια νέα διάσταση στην υπόθεση, γιατί ανατρέπουν τα όψιμα επιχειρήματα περί «μη σκανδάλου» που επικαλείται σήμερα η Ν.Δ. Συνοψίζουμε:

* Η ουσία του σκανδάλου δημοσιοποιήθηκε για πρώτη φορά σε ολοκληρωμένη μορφή με τα δημοσιεύματα του Κώστα Λασκαρέλια στην «Ελευθεροτυπία» (και την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία») το καλοκαίρι του 2007, έναν ολόκληρο χρόνο πριν αρχίσει η καταιγιστική ενασχόληση των τηλεοπτικών καναλιών.

* Το ΣΟΕ είχε αντιδράσει σε εκείνα τα δημοσιεύματα με πληρωμένη καταχώριση στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (22.7.2007), όπου περιέγραφε με λεπτομέρεια τη σκανδαλώδη διαδικασία: «Ειδικά για το ακίνητο στην κτηματική περιφέρεια Ουρανούπολης», γράφει το ΣΟΕ, «αυτό εκτιμήθηκε ως δασική έκταση, με βάση τα στοιχεία της αυτοψίας που πραγματοποιήθηκε και το χαρακτηρισμό της στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο "χώρος προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος του δάσους και των δασικών εκτάσεων", διάταξη που ίσχυε την ημέρα σύνταξης της έκθεσης εκτίμησης». Και η ανακοίνωση συμπληρώνει: «Σημειώνεται ότι δεν προσκομίσθηκε στο ΣΟΕ ο αποχαρακτηρισμός που υπονοείται στο δημοσίευμα της "Ελευθεροτυπίας". Πλέον αυτών, είναι γνωστό ότι οι δασικές εκτάσεις ουσιαστικά σήμερα είναι εκτός συναλλαγής, με πλήθος απαγορεύσεων, μη αξιοποίησης, μη μεταβίβασης και πολλών άλλων περιορισμών. Επίσης είναι φανερό ότι κανένα επενδυτή δεν θα ενδιέφερε η αγορά της δασικής έκτασης (πευκόδασος) στο τίμημα των 8.470.695 της ΔΟΥ».

Με την τυποποιημένη επίσημη φρασεολογία, το ΣΟΕ περιγράφει σ' αυτές τις λίγες γραμμές τον πυρήνα του σκανδάλου των ανταλλαγών. Το γεγονός δηλαδή ότι τα ακίνητα του Δημοσίου εκτιμήθηκαν ως δασικά -επομένως χαμηλής αξίας- και ανταλλάχθηκαν με προοπτική τον αποχαρακτηρισμό και συνεπώς τον πολλαπλασιασμό της αξίας τους.

Ατύχησε, λοιπόν, η Ν.Δ. που σήμερα βασίζει όλη της την επιχειρηματολογία στις εκθέσεις του ΣΟΕ. Εξάλλου η στήριξή της σ' αυτές της εκθέσεις είναι πολύ όψιμη. Αρκεί να δει κανείς αυτά που έγραφαν οι βουλευτές της στο πόρισμά τους που κατέθεσαν με την ολοκλήρωση των εργασιών της πρώτης εξεταστικής, το Δεκέμβριο του 2008 (επί κυβέρνησης Καραμανλή δηλαδή). Σ' αυτό το πόρισμα αποδίδονταν ευθύνες «βαρύτατης αμέλειας» στους εκτιμητές.

Οπως επισημαίνει η επιστολή του ΣΟΕ προς τον «Ιό», η τοποθέτηση αυτή της Ν.Δ. συνοδεύτηκε από «παρατράγουδα». Στη βιασύνη τους δηλαδή να βρουν αποδιοπομπαίους τράγους σε κατώτερο από το υπουργικό επίπεδο, οι βουλευτές της Ν.Δ. έσπευσαν να αποδώσουν ευθύνες και στο Εποπτικό Συμβούλιο του ΣΟΕ, το οποίο ασκεί, σύμφωνα με το νόμο, μόνο έλεγχο νομιμότητας και όχι έλεγχο σκοπιμότητας στις εκτιμήσεις των ορκωτών εκτιμητών. Για να συμβεί μάλιστα αυτό, έφτασαν να μπερδέψουν το Π.Δ. που αφορά το Σώμα Ορκωτών Εκτιμητών (279/1979) με το Π.Δ. που αναφέρεται στο Σώμα Ορκωτών Ελεγκτών-Λογιστών (226/1992). Περιττό να προσθέσουμε ότι κανένα άλλο κόμμα δεν υπέπεσε στο ίδιο λάθος και κανένα δεν απέδωσε ευθύνες στο Εποπτικό Συμβούλιο του ΣΟΕ.

Μετά από σχετική αλληλογραφία, ο πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής -και στέλεχος τότε της Ν.Δ.- Χρήστος Μαρκογιαννάκης απευθύνθηκε για τη «διόρθωση» στον πρόεδρο της Βουλής Δημήτρη Σιούφα, τέσσερις ολόκληρους μήνες μετά την κατάθεση του πορίσματος: «Κύριε Πρόεδρε, εν συνεχεία του από 5.1.2009 εγγράφου μου και προς συμπλήρωσή του διευκρινίζω ότι οι διατάξεις, οι οποίες είναι σχετικές με τις αρμοδιότητες του Εποπτικού Συμβουλίου του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών, είναι αυτές του Π.Δ. 279/1979 και όχι του Π.Δ. 226/1992, όπως από προφανή παραδρομή έχει γραφτεί στη σελίδα 72 του Πορίσματος της Εξεταστικής Επιτροπής, και, επομένως, το Εποπτικό Συμβούλιο του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών δεν ασκεί όμοια μορφή εποπτείας και ελέγχου με το Εποπτικό Συμβούλιο του Σώματος Ορκωτών Ελεγκτών, που είναι νομικό πρόσωπο διαφορετικού θεσμικού χαρακτήρα, με διακριτό τρόπο λειτουργίας του εποπτεύοντος οργάνου του».

Το έγγραφο που καίει

Είχε προηγηθεί μια αναλυτική τοποθέτηση του Νίκου Κωνσταντόπουλου, πληρεξούσιου δικηγόρου του Εποπτικού Συμβουλίου του ΣΟΕ, προς τον πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων Δημήτρη Σιούφα. Το έγγραφο, το οποίο κοινοποιήθηκε και στο γραφείο του πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, φέρει ημερομηνία 22.12.2008 και επισημαίνει ότι για το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις του ΣΟΕ έγιναν με ελλιπή στοιχεία δεν μπορεί να αποδοθεί ευθύνη στους εκτιμητές, ενώ διαπιστώνεται και το γεγονός ότι οι βουλευτές της Ν.Δ. που υπογράφουν το πόρισμα επικαλούνται λάθος Π.Δ. για να αποδώσουν ευθύνες και στο Εποπτικό Συμβούλιο του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών, συγχέοντας τους ορκωτούς εκτιμητές με τους ορκωτούς ελεγκτές!

Αλλά το έγγραφο αυτό προχωρά και σε μια συνοπτική παρουσίαση της υπόθεσης του Βατοπεδίου με τρόπο που να μην αφήνεται καμιά αμφιβολία για το χαρακτήρα του σκανδάλου.

«Το Εποπτικό Συμβούλιο του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών στην πολύ σοβαρή υπόθεση της Μονής Βατοπεδίου ενήργησε με αίσθημα ευθύνης και γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, συχνά μάλιστα πέραν του στενού πλαισίου των αρμοδιοτήτων του. Ενδεικτικά αναφέρουμε: α) Το Εποπτικό Συμβούλιο του ΣΟΕ, σε ανύποπτο χρόνο, δεκατέσσερις μήνες πριν το ξέσπασμα του σκανδάλου, με πληρωμένη καταχώρηση στην "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία" της 22 Ιουλίου 2007, είχε πρώτο ενημερώσει την κοινή γνώμη για την προσπάθεια αποχαρακτηρισμού δασικής έκτασης 8.600 στρεμμάτων στην Ουρανούπολη του Ν. Χαλκιδικής, β) Ο Πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου του ΣΟΕ, στην κατάθεσή του στην Εξεταστική Επιτροπή της 10.11.2008, με γνώμονα την προστασία του δημόσιου συμφέροντος και συμβάλλοντας στην προσπάθεια της Κυβέρνησης προς ακύρωση των επίμαχων ανταλλαγών, πρώτος υπέδειξε το μη σύννομο μίας πλειάδας συμβολαίων ανταλλαγής (κάτι το οποίο υιοθετήθηκε πλήρως και στο Πόρισμα της Εξεταστικής Επιτροπής της Ν.Δ., βλ. σελ. 70): Πιο συγκεκριμένα, όπως ο ίδιος επιχειρηματολόγησε, το σκάνδαλο στην υπόθεση της Μονής Βατοπεδίου, πέραν του ιδιοκτησιακού, βρίσκεται και στις ενέργειες που έγιναν μετά την ολοκλήρωση των εκτιμήσεων από τους Ορκωτούς Εκτιμητές, κυρίως με την αλλαγή των χαρακτηρισμών και των χρήσεων γης των επίμαχων εκτάσεων με μεταγενέστερα -των εκτιμήσεων- τοπογραφικά διαγράμματα, τα οποία ποτέ δεν προσκομίστηκαν στο ΣΟΕ. Ποτέ δεν ζητήθηκε από το ΣΟΕ επανεκτίμηση με βάση τα νέα δεδομένα, όπως οι συμβαλλόμενοι όφειλαν. Ως αποτέλεσμα αυτού, μία πλειάδα από τα συμβόλαια ανταλλαγής είναι μη σύννομα, διότι λείπει η έκθεση εκτίμησης του ενός εκ των δύο ανταλλασσόμενων ακινήτων. Η εκτίμηση του ακινήτου του Δημοσίου που επισυνάφθηκε στα σχετικά συμβόλαια αφορά "άλλο" ακίνητο, όχι γεωγραφικά αλλά ουσιαστικά. Αφορά ακίνητο με διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά, λόγω αλλαγής της χρήσης γης και, άρα, πολλαπλάσιας εμπορικής αξίας. Ετσι προκύπτει η ζημία για το Δημόσιο, αποκλειστική ευθύνη για την οποία έχουν τα συμβαλλόμενα μέρη, που υπέγραψαν τα επίμαχα συμβόλαια ανταλλαγών».

Το έγγραφο του νομικού εκπροσώπου του ΣΟΕ δεν αφήνει καμιά σκοτεινή πλευρά. Εξηγεί ότι, «πέραν του ιδιοκτησιακού», το σκάνδαλο βρίσκεται στις ενέργειες που έγιναν μετά τις εκτιμήσεις, «κυρίως με την αλλαγή των χαρακτηρισμών και των χρήσεων γης των επίμαχων εκτάσεων».

Για όλα αυτά που εκπορεύονται από το ΣΟΕ, που τόσο όψιμα ανακάλυψαν την εγκυρότητά του, δεν έχουν τίποτα να πουν οι θεωρητικοί του «μη σκανδάλου».

Το δις εξαμαρτείν

Ολα αυτά αφορούν βέβαια την πρώτη εξεταστική, που ολοκλήρωσε τις εργασίες της επί κυβέρνησης Ν.Δ. Θα περίμενε λοιπόν κανείς στη δεύτερη εξεταστική, που παρέδωσε το πόρισμά της τον περασμένο Ιούνιο, επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, να είχε τροποποιηθεί η στάση των βουλευτών της Ν.Δ. έναντι του ΣΟΕ.

Κατ' αρχήν το πόρισμα της Ν.Δ. στη δεύτερη εξεταστική επιβεβαιώνει την ύπαρξη ζημίας του Δημοσίου: «Αδιαμφισβήτητα δε, απεδείχθη η ελλειμματική λειτουργία όλων σχεδόν των φορέων και των υπηρεσιών που ενεπλάκησαν, καθώς και τα κενά του θεσμικού και νομοθετικού πλαισίου που επέτρεψαν την παρεκτροπή της εν λόγω υπόθεσης και την πρόκληση ζημίας σε βάρος των συμφερόντων του Ελληνικού Δημοσίου» (σελ. 220).

Οσο για το ΣΟΕ, το δεύτερο πόρισμα ανασκευάζει μεν την γκάφα περί ευθύνης του Εποπτικού Συμβουλίου του ΣΟΕ, αλλά κατά τα άλλα επιμένει στις «βαρύτατες αμέλειες» των εκτιμητών και απαξιώνει πλήρως τη διαδικασία των ανταλλαγών: «Επομένως, η αποτίμηση της αξίας των ανταλλαχθέντων ακινήτων από τους Ορκωτούς Εκτιμητές, χωρίς τήρηση των παραπάνω και ειδικότερα χωρίς συλλογή και αξιολόγηση των απαραίτητων στοιχείων, συνιστά τουλάχιστον βαρύτατη αμέλεια των ανωτέρω προσώπων» (σ. 275).

Τώρα ποιοι φαεινοί εγκέφαλοι υπέδειξαν στον πρώην πρωθυπουργό να στηρίξει την επιχειρηματολογία του στις εκθέσεις του ΣΟΕ, σ' αυτές δηλαδή τις εκθέσεις που το κόμμα του έκρινε μόλις πριν από λίγους μήνες ως διάτρητες, αυτό μόνο ο κ. Ρουσόπουλος και ο κ. Αγγέλου μπορεί να μας το αποκαλύψουν.
Η μεθόδευση των ανταλλαγών

Με αφορμή την έρευνα του «Ιού» για τη ζημία του Δημοσίου στην υπόθεση του Βατοπεδίου, το Εποπτικό Συμβούλιο του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών (ΣΟΕ) μας έστειλε την ακόλουθη επιστολή:

Ο «ΙΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ», στην «Κ.Ε.» της 3 Οκτωβρίου 2010, στο πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμά του για την υπόθεση της Μονής Βατοπεδίου, αναφέρει ανάμεσα στα άλλα ότι το πόρισμα της Ν.Δ. (της πρώτης Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής) κατέληγε με πρόταση «για δίωξη των στελεχών του ΣΟΕ».

Προφανώς δεν γνωρίζετε ένα παρατράγουδο αυτής της θλιβερής ιστορίας.

Το παραπάνω συμπέρασμα της Ν.Δ., όσον αφορά τις αιτιάσεις του για το Εποπτικό Συμβούλιο του ΣΟΕ, στηρίχθηκε εκ παραδρομής σε λάθος νομοθεσία, η οποία αναφέρεται στο πόρισμά της (δηλαδή στο άρθρο 9 του Π.Δ. 226/1992, το οποίο αναφέρεται στο Σώμα Ορκωτών Ελεγκτών - Λογιστών και όχι στο Σώμα Ορκωτών Εκτιμητών).

Μετά από σχετική αλληλογραφία μεταξύ του ΣΟΕ και του προέδρου της πρώτης Εξεταστικής Επιτροπής Χρ. Μαρκογιαννάκη, ο τελευταίος αναγνώρισε το σφάλμα της Επιτροπής εγγράφως, με επιστολή του της 22 Απριλίου 2009 προς τον Πρόεδρο της Βουλής Δ. Σιούφα. Επιπλέον αυτό φαίνεται και στο πόρισμα των μελών της Ν.Δ., στη δεύτερη Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής, όπου αναφέρονται τα εξής:

«Από τη διαδικασία προέκυψε ότι το Εποπτικό Συμβούλιο του ΣΟΕ, μετά τη δημοσιότητα που πήρε το θέμα, εξάντλησε τα όρια των αρμοδιοτήτων του προβαίνοντας σε όλες τις ενδεδειγμένες ενέργειες από το Νόμο. Πιο συγκεκριμένα, έδωσε εντολή στα όργανα του Σώματος για τη διεξαγωγή δύο εσωτερικών ελέγχων (ΕΔΕ). Επίσης ζήτησε την προσφυγή σε εξωτερικό εκτιμητικό φορέα διεθνούς κύρους για τον λεπτομερή έλεγχο των εκθέσεων εκτίμησης που συντάχθηκαν από τους ορκωτούς εκτιμητές του ΣΟΕ».

Ακόμα επισημαίνουμε το γεγονός ότι το ΣΟΕ, σε ανύποπτο χρόνο, με εντολή του προέδρου του Εποπτικού του Συμβουλίου καθηγητού Ιωάννη Μουρμούρα, με πληρωμένη καταχώριση στην «Κ.Ε.» της 22 Ιουλίου 2007, αποκάλυψε πρώτο τη μεθόδευση των ανταλλαγών (αλλαγή χρήσης στα συμβόλαια, μετά την ολοκλήρωση και παράδοση των εκτιμήσεων). Στη βάση αυτής της αποκάλυψης επενέβη τότε ο αρμόδιος Εισαγγελέας αλλά το Δεκέμβριο του 2007 η υπόθεση μπήκε στο αρχείο... Εποπτικό Συμβούλιο ΣΟΕ

Η επιφοίτηση του Σκάι

Η αλλαγή στάσης του συγκροτήματος Αλαφούζου στην υπόθεση Βατοπεδίου και η σταυροφορία που ξεκίνησε από τα τέλη Σεπτεμβρίου για να μας πείσει ότι δεν υπάρχει «ζημία του Δημοσίου» και κατά συνέπεια σκάνδαλο, στηρίζεται σε μια επιστολή που απέστειλε την 1.7.2010 ο πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου του ΣΟΕ προς το υπουργείο Οικονομικών.

Ακόμα και σήμερα, στην ιστοσελίδα του Σκάι είναι αναρτημένο το σχετικό δημοσίευμα της 28.9.2010 («Βατοπέδι: Δεν υπάρχει ζημία για το Δημόσιο») στο οποίο επισυνάπτεται ως «ντοκουμέντο» η επιστολή αυτή. Βέβαια, όπως ήδη έχουμε αποκαλύψει, η επιστολή αναφέρεται ρητά σε ζημία του Δημοσίου, την οποία αποδίδει στην «αλλαγή των χαρακτηριστικών με τα οποία μεταβιβάστηκαν τα ακίνητα, αφού στα συμβόλαια των ανταλλαγών τα χαρακτηριστικά των ακινήτων είναι διαφορετικά από τα χαρακτηριστικά τους που ελήφθησαν υπόψη κατά τη σύνταξη των εκθέσεων εκτίμησης του ΣΟΕ».

Η χρήση επομένως αυτού του εγγράφου ως «αποδεικτικού» της θεωρίας ότι δεν υπήρξε ζημία είναι δείγμα απόλυτης έλλειψης επιχειρημάτων. Αλλωστε το έγγραφο αυτό είχε κυκλοφορήσει πολύ νωρίτερα. Πρώτη δημοσίευση έγινε στις 27.7.2010, δύο ολόκληρους μήνες δηλαδή πριν από την «αποκάλυψη» του Σκάι, στο ιστολόγιο Δεξί Εξτρέμ, το οποίο εκφράζει τη «γνήσια δεξιά» της Θεσσαλονίκης. Ονομα και πράμα δηλαδή. Για τους λάτρεις των συνωμοτικών θεωριών ενδιαφέρον έχει ότι το «ντοκουμέντο» του Σκάι είναι ακριβώς το ίδιο, έχει παρθεί δηλαδή από το «Δεξί Εξτρέμ», όπως μαρτυρούν τα στοιχεία του fax που συνοδεύουν το έγγραφο. Μπορεί καθένας να το διασταυρώσει.

Για ποιο λόγο, τώρα, «θυμήθηκε» μετά από δυο μήνες ο Σκάι το τόσο τρομερό αυτό ντοκουμέντο; Και εδώ έχουμε την απάντησή μας. Εγινε θαύμα!

Την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου το ραδιόφωνο του συγκροτήματος φιλοξένησε τον ηγούμενο Εφραίμ, ο οποίος τελούσε λειτουργία στο «μετόχι της Μονής Βατοπεδίου», δηλαδή στη Βιστωνίδα. Στη συνέντευξη ο Εφραίμ αναφέρθηκε στα πάμπολλα θαύματα της τοπικής εικόνας («που είναι αντίγραφο της γνήσιας»), ενώ από τη δημοσιογράφο του σταθμού κλήθηκε να απαντήσει σε μια μόνο ερώτηση που αφορούσε το σκάνδαλο: «Γέροντα, όλος αυτός ο θόρυβος γύρω από το όνομά σας παραπέμπει λίγο και στους διωγμούς των χριστιανών άλλων εποχών, σας έχει κλονίσει;»!!!

Μετά από την τρομερή ερώτηση, ο Εφραίμ ευλόγησε τη συνομιλήτριά του. Τα υπόλοιπα τα γνωρίζουμε.

Το άρθρο 24 πίσω από τις ανταλλαγές

Δεν είναι δυνατόν να κατανοήσει κανείς τον πυρήνα της υπόθεσης του Βατοπεδίου, αν δεν τον τοποθετήσει στη χρονική περίοδο που διενεργήθηκαν οι πολλαπλές ανταλλαγές του νερού της λιμνοθάλασσας με δεκάδες ακίνητα του Δημοσίου, διάσπαρτα σε όλη την Ελλάδα.

Ενα από τα βασικά επιχειρήματα των υποστηρικτών της θεωρίας του «μη σκανδάλου» είναι και το ότι οι αλλαγές χρήσης των ακινήτων που παρουσιάζονται στα συμβόλαια των ανταλλαγών μεταξύ Μονής Βατοπεδίου και Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου (ΚΕΔ) δεν έχουν καμιά πρακτική αξία, διότι για οποιαδήποτε αξιοποίησή τους προϋποτίθεται ο αποχαρακτηρισμός δασικών εκτάσεων και η άδεια από αρμόδιους φορείς (δασαρχεία, αρχαιολογική υπηρεσία, κ.λπ.).

Βέβαια, όπως αποδέχτηκαν όλοι στις συνεδριάσεις των εξεταστικών επιτροπών, η περιγραφή στα συμβόλαια των δασικών εκτάσεων ως «αρτίων και οικοδομήσιμων» αποτελούσε το πρώτο βήμα γι' αυτό τον αποχαρακτηρισμό τους, ενώ σε ορισμένα συμβόλαια προβλεπόταν και η διαδικασία αλλαγής χρήσης. Το συμβόλαιο της Ουρανούπολης λ.χ. (2823/22.5.2007 της Αικατερίνης Πελέκη), αναφέρει ότι «τα υπό του Δημοσίου διά της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου μεταβιβαζόμενα οικόπεδα εμπίπτουν στην αγροτική νομοθεσία, η δε Ιερά Μονή επιφυλάσσεται κάθε δικαιώματός της να ζητήσει αρμοδίως και νομίμως τη μεταβολή της χρήσεως»!

Ουσιαστικά το Δημόσιο (εφόσον συνυπέγραφε τα συμβόλαια) είχε κάνει την πρώτη κίνηση αποχαρακτηρισμού. Αλλά ακόμα και έτσι, θα ήταν πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθούν όλες οι αλλαγές χρήσης χωρίς να το πάρουμε χαμπάρι.

Ολα αυτά θα είχαν μικρή σημασία αν δεν συνέπιπταν χρονικά με τη μεγάλη απόπειρα της κυβέρνησης της Ν.Δ. να αναθεωρήσει -μεταξύ άλλων- και τα άρθρα 24 και 117 του Συντάγματος. Η πρόταση της Ν.Δ. που κατατέθηκε τον Μάιο του 2006 ήταν αποκαλυπτική. Στην αιτιολογική έκθεση που συνυπέγραφε όλη η κοινοβουλευτική της ομάδα με πρώτο τον Κώστα Καραμανλή υποστηριζόταν ότι η προσπάθεια να περισωθεί ο δασικός πλούτος της χώρας έχει οδηγήσει σε «ανελαστικές παραδοχές» και προτεινόταν να γίνεται διάκριση μεταξύ «δασών και δασικών εκτάσεων» έτσι ώστε να μπορούν να αλλάξουν χρήση οι δασικές εκτάσεις στις περιπτώσεις «χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού». Προτεινόταν συγκεκριμένα «να επιτρέπεται η μεταβολή του προορισμού των δασικών εκτάσεων με την ταυτόχρονη διασφάλιση όρων καλύτερης διαβίωσης».

«Η αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης», συνέχιζε η αιτιολογική έκθεση, «επιβάλλει μεν τη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος και για τις επερχόμενες γενεές, χωρίς όμως να αποκλείει και την αξιοποίησή του, δηλαδή τη λήψη εκείνων των μέτρων που είναι σε κάθε περίπτωση αναγκαία για την περαιτέρω ανάπτυξη, ιδίως οικονομική, της παρούσας γενεάς. Δηλαδή, όχι μόνο δεν απαγορεύεται η αξιοποίηση του περιβάλλοντος, αλλά αντιθέτως [...] αυτή επιβάλλεται, αρκεί να εξασφαλίζεται και η επιβίωση των μελλοντικών γενεών».

Το σχέδιο, δηλαδή, των ανταλλαγών συνδέεται με την προσπάθεια της Ν.Δ. να αναθεωρήσει την προστασία των δασών και να «αξιοποιήσει» δάση προς όφελος ιδιωτικών επενδύσεων!

Δεν πρόκειται για δική μας ανακάλυψη. Ούτε για αυθαίρετο συλλογισμό. Το περιέγραψε με τα δικά του λόγια ένας από τους εμπειρότερους εκτιμητές του ΣΟΕ στην πρώτη Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής. Καταθέτοντας στις 10.11.2008 ο Γρηγόριος Κάτσος, ο οποίος μετείχε στην εκτίμηση της Βιστονίδας και ορισμένων καίριων ακινήτων (της Ουρανούπολης, του Γραμματικού, των ολυμπιακών ακινήτων, κ.λπ.) απάντησε ως εξής σε σχετική ερώτηση του βουλευτή Γρηγόρη Νιώτη: «Να σας πω. Η αγορά, μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος περίμενε ότι θα ακολουθήσουν νόμοι οι οποίοι θα άφηναν παραθυράκια για την αξιοποίηση τέτοιων εκτάσεων. Αλλά δυστυχώς...» Στο σημείο αυτό διακόπηκε ο εκτιμητής από τον πρόεδρο της Εξεταστικής Χρήστο Μαρκογιαννάκη, ο οποίος τον ρώτησε για άλλο θέμα. Αλλά η ουσία της τοποθέτησής του παρέμεινε.

Οι ανταλλαγές δηλαδή οργανώθηκαν από την κυβέρνηση στην τέλεια χρονική στιγμή. Στις αρχές του 2007, όταν σχεδιαζόταν και η αναθεώρηση του Συντάγματος. Με τον τρόπο αυτό η μονή αντάλλαξε το νερό με δασικές (σε μεγάλο βαθμό) εκτάσεις πριν από την αναθεώρηση, επομένως νομίμως υποτιμημένες, και σκόπευε να τις αξιοποιήσει μετά την αναθεώρηση, όταν θα επιτρεπόταν η «αξιοποίηση» και η πολεοδόμησή τους! Η αξία τους δηλαδή θα ήταν πολλαπλάσια.

ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΟΥ: ΤΑΣΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΡΙΜΗΣ, ΑΝΤΑ ΨΑΡΡΑ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΡΡΑΣ / ios@enet.gr Ο «ΙΟΣ» ΣΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ: http://www.iospress.gr.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Βουλή των Ελλήνων Περίοδος ΙΒ' - Σύνοδος Β'

«Πόρισμα της Εξεταστικής Επιτροπής για τη διερεύνηση του συνόλου της υπόθεσης της Μονής Βατοπεδίου» (Αθήνα, 15.12.2008)

Το Πόρισμα της Πρώτης Εξεταστικής που ολοκλήρωσε τις εργασίες της επί κυβέρνησης Ν.Δ. με πρόεδρο τον Χρήστο Μαρκογιαννάκη.

Βουλή των Ελλήνων Περίοδος ΙΓ' - Σύνοδος Α'

«Πόρισμα της Εξεταστικής Επιτροπής για την ολοκλήρωση της διερεύνησης του συνόλου του σκανδάλου της Μονής Βατοπεδίου» (Αθήνα, 8.6.2010)

Το Πόρισμα της Δεύτερης Εξεταστικής που ολοκλήρωσε τις εργασίες της επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ με πρόεδρο τον Μανώλη Μπετενιώτη. Οπως και στην πρώτη Εξεταστική η Ν.Δ. αποδέχτηκε στο πόρισμά της ότι υπήρξε ζημία του Δημοσίου και ανέδειξε ευθύνες του ΣΟΕ για τις εκτιμήσεις των ανταλλαγέντων ακινήτων.

Και τα δύο πορίσματα είναι προσβάσιμα στον ιστότοπο της Βουλής (www.hellenicparliament.gr).

ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://friendsofimmb.net

Ο ιστότοπος του «Συλλόγου Φίλων της Μονής Βατοπαιδίου» περιλαμβάνει όλα τα δημοσιεύματα που ενισχύουν την άποψη περί «σκευωρίας». Μεταξύ άλλων μπορεί κανείς να βρει την απομαγνητοφωνημένη συνέντευξη του Εφραίμ στον Σκάι, αλλά και τα πρώτα δημοσιεύματα σε ιστολόγια με τα δήθεν «αποκαλυπτικά» στοιχεία.

http://dexiextrem.blogspot.com/2010/07/blog-post_7958.html

Το «Δεξί Εξτρέμ», ιστολόγιο που δημοσίευσε το έγγραφο του ΣΟΕ δυο μήνες πριν το «ανακαλύψει» ως ντοκουμέντο ο Σκάι. Τα στοιχεία του fax προδίδουν την κοινή προέλευση.
ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΟΥ: ΤΑΣΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΡΙΜΗΣ, ΑΝΤΑ ΨΑΡΡΑ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΡΡΑΣ / ios@enet.gr Ο «ΙΟΣ» ΣΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ: http://www.iospress.gr.

H ιδεολογία της χρεοκοπίας

Tου Σταθη N. Kαλυβα*

Η επιτυχία έχει πολλούς διεκδικητές, ενώ η αποτυχία είναι ορφανή. Και οι δύο όμως έχουν τις ρίζες τους σε συστήματα ιδεών, αντιλήψεων και αφηγήσεων που συνήθως αποκαλούμε «ιδεολογίες». Αν αναζητήσει κανείς τα χαρακτηριστικά της ιδεολογίας με την οποία πορευτήκαμε προς την χρεοκοπία μάλλον δεν θα δυσκολευτεί να εντοπίσει τρία θεμελιώδη συστατικά: λαϊκισμό, ναρκισσισμό και «αριστερισμό».

Ο λαϊκισμός είναι ένα σύνολο κοινωνικών αντιλήψεων και συμπεριφορών που περιλαμβάνει τον εξισωτισμό (την επιθυμία της ισοπέδωσης προς τα κάτω), την αναζήτηση του ατομικού βολέματος εκτός των νόμων και σε βάρος του κοινού συμφέροντος, την ολοκληρωτική αποποίηση κάθε ατομικής ευθύνης και την συστηματική εξαγωγή προσόδων από το κράτος. Ο λαϊκισμός έγινε πολιτική πρακτική όταν λειτούργησε ως βάση ενός κοινωνικού συμβολαίου, σύμφωνα με το οποίο οι πολιτικοί παρείχαν απλόχερα κρατικές προσόδους σε ομάδες ή άτομα, με αντάλλαγμα την ψήφο τους. Η «υλική βάση» αυτού του κοινωνικού συμβολαίου υπήρξε η λεηλασία, αρχικά των ευρωπαϊκών κονδυλίων και αργότερα του φτηνού χρήματος της Ευρωζώνης. Η Ευρώπη λειτούργησε για την Ελλάδα κάπως σαν τον φυσικό πλούτο στις χώρες που τον διαθέτουν άφθονο, οπλίζοντας με χρήμα ανεύθυνους πολιτικούς. Πετύχαμε έτσι ένα επίπεδο ευημερίας που τελικά αποδείχθηκε ιδιαίτερα επισφαλής, ενώ κατασκευάστηκε ένα απατηλό όραμα γενικευμένου και εύκολου πλουτισμού. Η πρόσβαση σε μια άνετη ζωή θεωρήθηκε αυτονόητο δικαίωμα άσχετο από την προσπάθεια και τις ικανότητες του καθενός και εντελώς ξεκομμένο από την ικανότητα της χώρας να καινοτομεί και να ανταγωνίζεται, δηλαδή να παράγει πλούτο. Η συναλλαγή αυτή διέφθειρε τόσο τους πολιτικούς (που γνώριζαν πως το σύστημα ήταν σαθρό αλλά πίστεψαν πως θα είχε αέναη διάρκεια) όσο και τους πολίτες που έμαθαν να απαιτούν και να εκβιάζουν την ιδιωτική πρόσβαση σε δημόσια αγαθά χωρίς πρόθεση ατομικής συνεισφοράς. Ο μπαμπούλας του «πολιτικού κόστους» αποδείχθηκε ιδιαίτερα βολικός για όλους, ακόμα και όταν ήταν υπαρκτός. Μπορεί ο Ανδρέας Παπανδρέου να τον έκανε λάβαρο και να του έδωσε την υπόσταση που απέκτησε, όμως ο λαϊκισμός δεν έκανε πολιτικές διακρίσεις: το έδαφος προλείανε η Χούντα, ενώ πρόσφατα η Νέα Δημοκρατία υπηρέτησε το ίδιο όραμα με ενθουσιασμό. Κλασικό παράδειγμα του είδους, ο Νικήτας Κακλαμάνης.

Το δεύτερο συστατικό είναι ο ναρκισσισμός, ακραία έκφανση μιας έντονης προϋπάρχουσας ροπής προς τον συναισθηματισμό και τον ρομαντισμό. Μολονότι κανείς δεν επαίρεται γι’ αυτόν, είναι εμφανής και διάχυτος. Τον συναντάμε στην απόλυτη κυριαρχία της καταγγελίας σε σχέση με την άρθρωση προτάσεων και ενυπάρχει σε πλήθος διαδεδομένων αντιλήψεων: π.χ. πώς το Μνημόνιο είναι η αιτία της κρίσης και όχι το αποτέλεσμα της ή πως φταίνε οι άλλοι για τη χρεοκοπία και όχι εμείς. Το κατεξοχήν σύνθημα του ναρκισσισμού; «Δεν χρωστάμε, μας χρωστάνε». Επειδή, όμως, η πραγματικότητα δεν αλλάζει μόνο και μόνο επειδή δεν μας αρέσει, ο ναρκισσισμός οδηγεί σχεδόν πάντοτε στην απάτη και την ανυποληψία: όταν τα στατιστικά στοιχεία δεν βόλευαν, κατασκευάζαμε πλαστά. Τώρα, κάποιοι προτείνουν να μην πληρώσουμε τα δανεικά ή να «ξεσηκωθούμε», ενώ άλλοι να αποφύγουμε τις μεγάλες αλλαγές μπας και ξεγλιστρήσουμε κάπως. Θεωρούν, εντελώς ναρκισσιστικά, πως έτσι θα εξαφανίσουμε το πρόβλημα ή (πολύ παραπάνω) τις συνθήκες που το δημιούργησαν.

Το τρίτο συστατικό της ιδεολογίας αυτής είναι ο «αριστερός» λόγος που κυριάρχησε μετά την πτώση της χούντας. Ενα κακέκτυπο, κακοχωνεμένο λεξιλόγιο που εισήγαγαν αποτυχημένοι διανοούμενοι, συνήθως έπειτα από πολυετή «φοιτητική» θητεία στο Παρίσι, συνδυάστηκε με ένα δικαιολογημένο ίσως, αλλά υπερβολικό αίσθημα εθνικής ανασφάλειας, παράγοντας έναν βαθύτατα συντηρητικό λόγο που πολιτογραφήθηκε ως προοδευτικός. Ετσι, η ισοπέδωση ονομάστηκε ισότητα, η προσοδοφορία λαϊκό δικαίωμα και η καταπάτηση των νόμων επαναστατική ανυπακοή. Στο πλαίσιο αυτό γίνονται κατανοητά φαινόμενα όπως η ανάδειξη του Αρη Βελουχιώτη σε σύμβολο του Ελληνισμού, η συμπάθεια για την τρομοκρατία, ο χαρακτηρισμός της «εξέγερσης» του Δεκεμβρίου 2008 ως του πιο πολιτικού γεγονότος στην Ευρωπαϊκή ιστορία εδώ και 30 χρόνια, η πάγια καταγγελία κάθε απόπειρας επιβολής του νόμου ως αυθαίρετης κρατικής βίας, ακόμα και ο πρόσφατος ξεσηκωμός για το δικαίωμα στο κάπνισμα. Ο λόγος αυτός, εύκολος και ευπροσάρμοστος, νομιμοποίησε τόσο τον υποβόσκοντα ναρκισσισμό όσο και τον ακατέργαστο λαϊκισμό, ντύνοντας τα με ένα ιδεολογικό περίβλημα. Διαπότισε τόσο βαθιά την κοινωνία που πήρε τη μορφή αυτόματου αντανακλαστικού.

Οι ιδεολογίες δεν πεθαίνουν από τη μια μέρα στην άλλη και η ιδεολογία της χρεοκοπίας δεν αποτελεί εξαίρεση. Δεν έχει όμως μέλλον, γιατί κατέρρευσε το οικοδόμημα που τη γέννησε και τη συντήρησε. Τι θα την αντικαταστήσει; Αυτό θα κριθεί από την έκβαση της κρίσης. Αν αποτύχουμε, η περιθωριοποίηση και το τέλμα στο οποίο θα οδηγηθούμε θα παραγάγει ενδεχομένως ένα είδος μοιρολατρικού λαϊκισμού με φασιστοειδές περικάλυμμα. Αντίθετα, η επιτυχής έξοδος από την κρίση αντιστοιχεί στο όραμα μιας κοινωνίας που καινοτομεί και δημιουργεί. Ο επιθανάτιος ρόγχος της ιδεολογίας της χρεοκοπίας της θα επισπευσθεί, όσο αναδεικνύεται δημόσια ο επιζήμιος ρόλος της με άμεσο και συστηματικό τρόπο.

* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Yale.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 31/10/2010

Ο Πατερούλης........

Σβαρνούτ.....είπε κάποια στιγμή στους ντόπιους κόλακες....

Όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τους ισχυρισμούς μου, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.

H σύγχρονη στρατευμένη δημοσιογραφία διαθέτει πλέον ιδιαιτέρως αναπτυγμένα εργαλεία για την αμφισβήτηση της πραγματικότητας όταν και όπου αυτό εξυπηρετεί τους στόχους του εκάστοτε προπαγανδιστή. Η τακτική είναι εξαιρετικά έξυπνη – όσο και εξαιρετικά απλή. Τοποθετούμε στη δημοσιότητα έναν ισχυρισμό τόσο εξωφρενικό και τόσο πέρα κι έξω από κάθε αντίληψη της αλήθειας, που η πρώτη αντίδραση του κοινού είναι η αμηχανία. Ίσως κι η έντονη αντίδραση. Ωστόσο, σύντομα θα υπάρξουν (παράπλευρο ελάττωμα ίσως της εξέλιξης του μηχανισμού σκέψης μας) εκείνοι που θα οδηγηθούν από την αμηχανία στην αβεβαιότητα: «δεν μπορεί… όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει και φωτιά» ή «η αλήθεια πρέπει να βρίσκεται κάπου στη μέση…». Το τοπίο θολώνει, θεωρίες συνωμοσίας εμφανίζονται να καταστρέψουν κάθε ελπίδα λογικού προβληματισμού, κι ο προπαγανδιστής έχει πετύχει πια το στόχο του. Αν η αλήθεια θολώσει αρκετά, δεν υπάρχει πλέον αλήθεια. Υπάρχει μόνο υποκειμενική αφήγηση, σουπώδης σχετικισμός, και το πεδίο είναι πλέον ανοιχτό σε κάθε ανόητο ισχυρισμό.
Μόνο για τη μισθοδοσία των δημοσίων υπαλλήλων, οι δαπάνες του δημοσίου είναι υπερδιπλάσιες της φορολογίας των φυσικών προσώπων

«Η Ελλάδα θυσιάστηκε για να σωθεί η ευρωζώνη. Και για να γίνει, σας εκπαιδεύουν να αισθάνεστε ένοχοι γι΄ αυτό που είστε. Έχουν ήδη διαγνώσει ότι είστε άρρωστοι.» Η δήλωση αυτή ανήκει στην καναδέζα δημοσιογράφο Ναόμι Κλάιν, διασημότητα του κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης και συγγραφέα του best-seller «Το δόγμα του σοκ», σε πρόσφατη συνέντευξή της στην εφημερίδα ‘Το Βήμα’. (Τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα;)

Όλα τα μετρήσιμα μεγέθη ωστόσο φαίνεται να μη συμφωνούν με τον ισχυρισμό της κ. Κλάιν. Οι δημόσιες δαπάνες αυξήθηκαν τα τελευταία τριάντα χρόνια με ρυθμούς μεγαλύτερους από κάθε άλλη χώρα της ΕΕ. Το δημόσιο χρέος, από 31.2% του ΑΕΠ το 1980, έφτασε το 80.7% το 1990, για να ξεπεράσει φέτος το 130%. Μόνο για τη μισθοδοσία των δημοσίων υπαλλήλων, οι δαπάνες του δημοσίου είναι υπερδιπλάσιες της φορολογίας των φυσικών προσώπων.

Σύμφωνα με το World Economic Forum, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας έπεσε, την τελευταία μόλις δεκαετία, από την 36η στην 83η θέση. Ως βασικές αιτίες της χαμηλής αυτής κατάταξης ονομάζονται, μεταξύ άλλων: η μη-αποδοτική κρατική γραφειοκρατία, η διαφθορά, η περιοριστική εργατική νομοθεσία και η νομοθετική αστάθεια. (Τόσο το χειρότερο για τα μετρήσιμα μεγέθη;)
η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας έπεσε, την τελευταία μόλις δεκαετία, από την 36η στην 83η θέση. Ως βασικές αιτίες της χαμηλής αυτής κατάταξης ονομάζονται, μεταξύ άλλων: η μη-αποδοτική κρατική γραφειοκρατία, η διαφθορά, η περιοριστική εργατική νομοθεσία και η νομοθετική αστάθεια

«Τα φάγαμε όλοι μαζί», δηλώνει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κ. Πάγκαλος, «ακολουθώντας μια πρακτική αθλιότητας, εξαγοράς και διασπάθισης του δημόσιου χρήματος». Ωστόσο, η συνωμοσιολογική δημοσιογραφία έχει και εγχώριους συμμάχους. Ο πρόεδρος της ΝΔ πιστεύει ότι κακώς ακολουθούμε το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του Μνημονίου. Κι άλλες ευρωπαϊκές χώρες είχαν και έχουν ελλείμματα, φέρεται να δηλώνει, αλλά «μόνο η δική μας κυβέρνηση παρέδωσε τα κλειδιά της διακυβέρνησης στην τρόικα και έδεσε χειροπόδαρα τον ελληνικό λαό.»

Ο κ. Σαμαράς φαίνεται ότι όχι μόνο συμφωνεί με την κ. Κλάιν, όσο αφορά το μέγεθος και τη σημασία της κρίσης, αλλά κάνει κι ένα βήμα πιο πέρα. Συντάσσεται δηλαδή πλήρως με τις δυνάμεις εκείνες (ένα ‘μείγμα’ κρατικιστών και εθνικιστών που αρνούνται πάντα και παντού κάθε εκσυγχρονιστική προσπάθεια) που διαβάζουν το Μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης, της ΕΕ και του ΔΝΤ ως «εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας».

Το Μνημόνιο συνεργασίας, για να έχουμε την πραγματικότητα υπόψη μας πριν η αμηχανία μας μετατραπεί σε αβεβαιότητα, περιλαμβάνει δύο κεντρικούς τομείς μεταρρυθμίσεων. Ο πρώτος τομέας αναφέρεται στη «δημοσιονομική προσαρμογή», κι ο δεύτερος στις «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις». Κι αν στον πρώτο τομέα μπορεί εύλογα κανείς να φέρει τις αντιρρήσεις του όσο αφορά την αποτελεσματικότητα της αύξησης της φορολογίας, δύσκολα μπορεί να αποφύγει το επείγον της δημοσιονομικής κατάστασης και την άμεση ανάγκη για αποπληρωμή (μέρους) του τεράστιου χρέους που οι προηγούμενες κυβερνήσεις δημιούργησαν «ακολουθώντας μια πρακτική αθλιότητας, εξαγοράς και διασπάθισης του δημόσιου χρήματος». Δύσκολα μπορεί επίσης κανείς να αμφισβητήσει την ανάγκη μείωσης του μισθολογικού κόστους του δημοσίου και της τεράστιας σπατάλης που δημιουργεί η «μη-αποδοτική κρατική γραφειοκρατία».
Ποιό ακριβώς από αυτά τα σημεία της συμφωνίάς αποτελεί «εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας» και για πόσο ακόμα χρόνο θα πρέπει οι πολιτικές επιλογές της χώρας να καθορίζονται με γνώμονα τα συμφέροντα συνδικαλιστών και οργανωμένων μειοψηφιών;

Στο κομμάτι δε των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, δεν μας διευκρινίζει ο κ. Σαμαράς, πώς το μνημόνιο «έδεσε χειροπόδαρα τον ελληνικό λαό». Η συμφωνία περιλαμβάνει την μεταρρύθμιση ενός ομολογουμένως αδιέξοδου ασφαλιστικού συστήματος, τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, τη διαχείριση και αποκρατικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων και το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων. Ποιό ακριβώς από αυτά τα σημεία της συμφωνίάς αποτελεί «εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας» και για πόσο ακόμα χρόνο θα πρέπει οι πολιτικές επιλογές της χώρας να καθορίζονται με γνώμονα τα συμφέροντα συνδικαλιστών και οργανωμένων μειοψηφιών;

Αντί να επιπλήττει την κυβέρνηση για τις καθυστερήσεις και τις αντιφάσεις της, η αξιωματική αντιπολίτευση επιλέγει να συστρατευτεί με το πιο συντηρητικό ίσως κομμάτι των πολιτών, ελπίζοντας απλά στην εκλογική απορρόφηση της όποιας κυβερνητικής φθοράς.

Ίσως είναι πια πολύ αργά για την πραγματικότητα. Το τοπίο έχει αρχίσει ήδη να θολώνει. Κι αν δεν σταθούμε νηφάλιοι απέναντι στην αλήθεια, να μετρήσουμε, να συζητήσουμε, να προτείνουμε, πολύ φοβάμαι ότι δεν θα καταφέρουμε να αντισταθούμε στις απλοϊκές ανοησίες της συνομωσιολογικής δημοσιογραφίας. Και τότε τι;

Γιώργος Σαρηγιαννίδης
e-rooster blog

Το άγνωστο ΔΝΤ

Του Πασχου Mανδραβελη

Μπορεί να φανεί περίεργο, αλλά ο μεγαλύτερος εχθρός του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) δεν είναι η έξαλλη Αριστερά. Αυτή εξαπολύει τις συνήθεις ιερεμιάδες, κάνει κάποιες διαδηλώσεις, και εξ όσων γνωρίζουμε δεν κατάφερε όλα αυτά τα χρόνια ούτε καν να ανατρέψει κάποιο πρόγραμμα τού διεθνούς αυτού οργανισμού. Το χειρότερο που μπορούσε να κάνει στο ΔΝΤ είναι να του βγάλει το κακό όνομα. Αλλά γι' αυτό, πάλι, φρόντισε χρόνια πριν η σοβιετική προπαγάνδα, αυτή που παρουσίαζε τους πυραύλους «Πέρσινγκ» επιθετικούς και τους SS-20 ειρηνικούς. Ο πιο επικίνδυνος εχθρός του ΔΝΤ είναι η νεοσυντηρητική Δεξιά, διότι επηρεάζει τις αποφάσεις του μεγαλύτερου χρηματοδότη του. Oι ΗΠΑ συνεισφέρουν το 17,09% από τα 328 δισ. δολάρια που είναι συνολικά τα κεφάλαια του οργανισμού. Πριν από τη διακυβέρνηση του τζούνιορ Μπους το ποσοστό αυτό ήταν 18,25%, τριπλάσιο σχεδόν από τους επόμενους δύο χρηματοδότες (Γερμανία, Ιαπωνία) το ποσοστό των οποίων ήταν 5,67%.

Ποιος λοιπόν μπορούσε να γράψει ότι «οι υποστηρικτές του ΔΝΤ συχνά διαφημίζουν τη σωτηρία της μεξικανικής οικονομίας ως επιτυχία... Αλλά ο μεξικανικός λαός υπέφερε τη μείωση του επιπέδου ζωής του που ήταν αποτέλεσμα αυτής της κρίσης. Οπως συμβαίνει πάντα, όταν επεμβαίνει το ΔΝΤ, οι κυβερνήσεις και οι δανειστές τους σώζονται, αλλά όχι οι άνθρωποι»; Αν κάποιος στοιχημάτιζε ότι αυτό είναι περικοπή από ανακοίνωση κάποιας συνιστώσας του ΣΥΡΙΖΑ θα έχανε. Προέρχεται από το άρθρο με τίτλο «Ποιος χρειάζεται το ΔΝΤ;» (Wall Street Journal, 3.2.1998) των Τζορτζ Σουλτς (υπουργός Εξωτερικών επί Ρόναλντ Ρέιγκαν), Γουίλιαμ Σάιμον (υπουργός Οικονομικών επί Ρίτσαρντ Νίξον και Τζέραλντ Φορντ) και Γουόλτερ Ρίστον (πρώην προέδρος και διευθύνων σύμβουλος της Citicorp/Citibank).

Αλλη αφετηρία

Υπάρχει λοιπόν περίπτωση να δούμε Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές και Αμερικανούς τραπεζίτες να φωνασκούν παρέα με τον κ. Λαφαζάνη «οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη»; Αν και η φρασεολογία τους έχει πολλά κοινά, οι αφετηρίες είναι διαφορετικές. Για παράδειγμα: ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής του Κάνσας Τοντ Τίαρτ αντιτάχθηκε στο πρόγραμμα διάσωσης της ελληνικής οικονομίας λέγοντας ότι «είναι απλώς άδικο -ως θέση αρχής- να εξαναγκαστούν οι Αμερικανοί φορολογούμενοι να δώσουν τα χρήματα που κέρδισαν με τη σκληρή τους εργασία για να στηρίξουν αποτυχημένες πολιτικές σχετικά πλούσιων εθνών, όπως είναι η Ελλάδα».

Η Αριστερά ξεκινά από το νεφελώδες ενός άλλου κόσμου, στον οποίο μπορείς να δανείζεσαι ακόμη και αφού δηλώσεις ότι δεν θα ξεπληρώσεις τα χρέη, ενώ οι νεοσυντηρητικοί απλώς επιθυμούν την εφαρμογή του σκληρού νόμου των αγορών, που έχει λάθη και τιμωρία. Οπως έγραψαν και οι παραπάνω «οι προσπάθειες του ΔΝΤ είναι αποτελεσματικές μόνο για να στρεβλώνουν τις διεθνείς επενδυτικές αγορές... Το ΔΝΤ είναι αναποτελεσματικό, άχρηστο και παρωχημένο. Δεν χρειαζόμαστε ένα άλλο ΔΝΤ... Μόλις τελειώσει η ασιατική κρίση πρέπει να καταργήσουμε κι αυτό που έχουμε».

Από την ιδεολογική τους σκοπιά έχουν απόλυτο δίκιο. Το ΔΝΤ είναι ένα κεϊνσιανό εργαλείο διευθέτησης αποτυχιών της αγοράς. Γεννήθηκε πάνω στις στάχτες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά η αναγκαιότητά του έγινε ορατή στα χρόνια της μεγάλης ύφεσης που ακολούθησαν το μεγάλο κραχ του 1929. Τότε η κρίση μεταδόθηκε σε όλο τον κόσμο, σαν φωτιά που καίει τα ξερά χόρτα για έναν απλό λόγο: όπου χτυπούσε η κρίση, αναγκαστικά τα προϊόντα γίνονταν πιο φθηνά και συνεπώς πιο ανταγωνιστικά στις διεθνείς αγορές. Για να προστατεύσουν οι άλλες χώρες την εγχώρια παραγωγή προχωρούσαν σε επιθετική υποτίμηση των νομισμάτων τους. Οι άλλες απαντούσαν με δικές τους υποτιμήσεις και στο τέλος όλοι βρέθηκαν με σωρούς χαρτονομισμάτων που δεν άξιζαν τίποτε. Το διεθνές εμπόριο κατέρρευσε (από 3,5 δισ. δολ. το 1929 έπεσε στα 900 εκατ. το 1933) λόγω του προστατευτισμού, αλλά και εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν υπήρχε αξιόπιστο μέσο ανταλλαγής. Κανείς δεν ήξερε αν τα χρήματα που έπαιρνε για το εμπόρευμά του την μία μέρα θα άξιζαν το ίδιο την επομένη. Και η κρίση από αμερικανική έγινε παγκόσμια, για να ακολουθήσει ένας καταστροφικός πόλεμος.

Στο Μπρέντον Γουντς

Εκείνη την περίοδο δύο άνθρωποι ξεχωριστά άρχισαν να σχεδιάζουν διεθνείς θεσμούς παρέμβασης στις αγορές ώστε να μην επαναληφθεί η καταστροφή της δεκαετίας του '30. Στη Βρετανία ήταν ο Τζον Μέιναρντ Κέινς και στις ΗΠΑ ένας από τους μεγαλύτερους θεωρητικούς του «Νιου Ντιλ» και επικεφαλής οικονομολόγος της ομοσπονδιακής τράπεζας Χάρι Γουάιτ. Τον Ιούλιο του 1944 εκπρόσωποι 45 εθνών συναντήθηκαν στο Μπρέντον Γουντς του Νιου Χαμσάιρ και συμφώνησαν στη δημιουργία της Παγκόσμιας Τράπεζας (για βοήθεια στις αναπτυσσόμενες χώρες) και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που θα επέβλεπε ένα σύστημα συναλλαγματικής σταθερότητας (αρχικά βασισμένης στον χρυσό) και τη δημιουργία ενός εγγυοδοτικού κεφαλαίου που θα μπορούσαν να το χρησιμοποιήσουν υπό όρους όσες χώρες το είχαν ανάγκη. Η συνεισφορά σ' αυτό το κεφάλαιο είναι αναλογική των οικονομικών δυνατοτήτων κάθε χώρας-μέλους, αλλά επίσης αναλογικά της συνεισφοράς είναι και τα δικαιώματα απόσυρσης χρημάτων, όπως και ο αριθμός των ψήφων.

Το τελευταίο δημιούργησε το πρώτο σχίσμα. Ο Ιωσήφ Στάλιν, αν και υπέγραψε το αρχικό σχέδιο, αποσύρθηκε ζητώντας να μην ισχύσει η αρχή της αναλογίας. Φυσικά κατήγγειλε το ΔΝΤ ως όργανο του καπιταλισμού και εξανάγκασε τις χώρες που βρίσκονταν υπό σοβιετική κατοχή, όπως η Πολωνία, να αποσυρθούν. Ετσι κι αλλιώς, για τους κομμουνιστές όλοι οι κεϊνσιανοί θεσμοί δεν ήταν παρά κόλπα που απέτρεπαν την «επικείμενη κατάρρευση» του καπιταλισμού και τη συνακόλουθη μεγάλη κομμουνιστική επανάσταση. Θα έπρεπε να περάσουν χρόνια και να καταρρεύσουν οι κομμουνιστικές δικτατορίες για να τραβήξει το 1996 η Ρωσία τη μεγαλύτερη μέχρι τότε χρηματοδότηση του ΔΝΤ...

Οι επικριτές

Το ΔΝΤ χρωματίστηκε κατ' αρχήν από την ισχυρή κομμουνιστική προπαγάνδα που κατάφερνε στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου να κάνει το άσπρο, μαύρο. Αν και έσωσε πάρα πολλές χώρες από βέβαιη οικονομική και κοινωνική καταστροφή, πολλές παρεμβάσεις του είναι αμφιλεγόμενες. Οι οικονομολόγοι κάθε σχολής θα συζητούν για χρόνια τις «συνταγές του ΔΝΤ» στην Ασία ή στην Αργεντινή. Δεν συζητούν, βέβαια, τις περιπτώσεις της Γαλλίας (ήταν η πρώτη χώρα που χρειάστηκε τη βοήθεια το 1947) της Βρετανίας, της Ιταλίας και δεκάδων άλλων χωρών όπου τα προγράμματα στέφθηκαν με επιτυχία. Η κριτική τους δεν έχει να κάνει με το αριστερό μεταφυσικό δίλημμα αν μια χώρα μπορεί να ξοδεύει επ' άπειρον λεφτά που δεν έχει· εστιάζει σε επιμέρους εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν.

Πιο σοβαρό (υπό την έννοια του πραγματικού) είναι το νεοσυντηρητικό δίλημμα αν χρειάζεται το ΔΝΤ για να κάνει την εξίσωση δαπανών - εσόδων πιο ήπια ή αν πρέπει η αγορά να λύνει με τον δικό της τρόπο το πρόβλημα, δηλαδή τη χρεοκοπία.

Απαντώντας στο άρθρο των Σουλτς - Σάιμον - Ρίστον, αλλά και σε άλλες κριτικές που έλεγαν ότι το ΔΝΤ έχασε τον δρόμο του και από εγγυητής της συναλλαγματικής σταθερότητας έγινε «διεθνές φτωχοκομείο», ο Πολ Κρούγκμαν παρομοίασε τον οργανισμό με την Κεντρική Τράπεζα μιας χώρας η οποία παίζει και τον ρόλο του δανειστή έσχατης ανάγκης. «Αν χρειαζόμαστε δανειστή έσχατης ανάγκης για να χειρίζεται τις εγχώριες κρίσεις, δεν χρειαζόμαστε, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, ένα δανειστή έσχατης ανάγκης που θα αντιμετωπίζει τις διεθνείς κρίσεις; Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι το ΔΝΤ δεν είναι ιδανικό γι' αυτόν τον ρόλο. Σε αντίθεση με μια κεντρική τράπεζα που μπορεί να ελέγχει και να ρυθμίζει τις τράπεζες διαρκώς, το ΔΝΤ έχει ελάχιστη εξουσία μέχρι να μπει μια χώρα σε κρίση. Αυτό σημαίνει ότι κάποιες φορές, προσπαθώντας να σώσει μια χώρα από την κατάρρευση, καταλήγει να προσφέρει δίχτυ ασφαλείας και σε εκείνους που δεν το αξίζουν: στους απρόσεκτους διεθνείς τραπεζίτες ακόμη και σε διεφθαρμένους πολιτικούς. Το ΔΝΤ επίσης κάνει λάθη. Τα προγράμματά του στην Ασία επικρίθηκαν σκληρά (αν και πολλές φορές οι επικριτές του διαφωνούν μεταξύ τους όσο και με το ΔΝΤ). Αλλά το ΔΝΤ είναι ό, τι έχουμε και είναι πολύ καλύτερο από το τίποτα». (New York Times, 15.5.1998)

Διαβάστε

- Πολ Κρούγκμαν, «Η κρίση του 2008. Και η επιστροφή των οικονομικών της ύφεσης» εκδ. Καστανιώτης

- Τζορτζ Σόρος, «Η οικονομική κρίση του 2008 και η σημασία της», εκδ. Νέα Σύνορα, Α. Α. Λιβάνη

- Noreena Hertz, «Η βόμβα του παγκόσμιου χρέους», εκδ. Κριτική
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 25-10-2010

«Tο χρέος σας θα αναδιαρθρωθεί»

Συνέντευξη στον Αθανασιο Eλλις

Παρά την εφαρμογή σημαντικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και επώδυνων μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης, η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να ανταπεξέλθει στο τεράστιο χρέος που συσσωρεύεται και θα αναγκασθεί να προχωρήσει σε αναδιάρθρωσή του, υποστηρίζει μιλώντας στην «Κ» ο διάσημος οικονομολόγος Νούριελ Ρουμπινί, ο άνθρωπος που πριν από πέντε χρόνια προέβλεψε την παγκόσμια οικονομική κρίση. «Αν δεν θέλετε να την πείτε πτώχευση, μην την λέτε πτώχευση. Πείτε την αναδιάρθρωση υπό πίεση, αλλά είναι βέβαιο ότι θα συμβεί» επιμένει ο γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη Ιρανοεβραίος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει την Ελλάδα «LehmaBrothers της Ευρώπης» και θεωρεί πως ο δανεισμός από το ΔΝΤ και την Ε. Ε. το μόνο που επιτυγχάνει είναι να αναβάλει την αναπόφευκτη αναδιάρθρωση, με αποτέλεσμα όταν γίνει αυτή να μην είναι πλέον ελεγχόμενη.

Ο κ. Ρουμπινί, τον οποίο το περιοδικό Time συμπεριέλαβε πέρυσι στους 100 ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, οφείλει τη φήμη του στην πρόβλεψη που έκανε το 2005 περί επερχόμενης κατάρρευσης της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ και γενικευμένης οικονομικής καταστροφής. Το 2008 το περιοδικό Fortune ανέφερε ότι «όταν το 2005 ο Ρουμπινί έλεγε πως οι τιμές των ακινήτων επέπλεαν σε ένα κύμα εικασιών, το οποίο σύντομα θα βύθιζε την οικονομία, πολλοί τον περιέγραφαν ως Κασσάνδρα, αλλά τώρα αποδεικνύεται σοφός».

- Η εκτίμησή σας για την Ελλάδα παραμένει το ίδιο αρνητική όπως ήταν την περασμένη άνοιξη; Ο κ. Στρος-Καν δηλώνει ότι η Ελλάδα κινείται στον σωστό δρόμο.

- Κοιτάξτε. Εχουν υπάρξει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, αλλά όπως ήταν αναμενόμενο και το ξέραμε, η αύξηση των φόρων και η μείωση των δαπανών έχει επηρεάσει αρνητικά τη συνολική ζήτηση και το ΑΕΠ που μειώνονται, και όσο θα μειώνονται καθίσταται πιο δύσκολη η βελτίωση της σχέσης του ελλείμματος και του χρέους με το ΑΕΠ. Υπάρχουν επίσης πολιτικές αντιστάσεις που γίνονται περισσότερο ηχηρές.

- Ομως, παρά τις όποιες ενστάσεις, η Ελλάδα εφαρμόζει σημαντικά διαρθρωτικά μέτρα.

- Ακόμη και εάν η Ελλάδα υλοποιήσει όλα όσα περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα του ΔΝΤ, εάν λάβει όλα τα δρακόντεια μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης και σταθεροποίησης, το ίδιο το πρόγραμμα προβλέπει μείωση της παραγωγής και, σύμφωνα με το καλύτερο σενάριο, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας θα σταθεροποιηθεί στα επίπεδα του 148% του ΑΕΠ, που για μένα δεν είναι βιώσιμο και απαιτεί αναδιάρθρωση.

Αναβολή

- Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι δεν τίθεται θέμα πτώχευσης.

- Οι Ελληνες γυρίζουν και δηλώνουν σε όλους τους τόνους ότι ποτέ δεν θα προχωρήσουν σε πτώχευση. Το ζήτημα δεν είναι η πτώχευση. Πολύ λίγα κράτη κάνουν ξεκάθαρη πτώχευση. Αλλά πολλά προχωρούν σε επιβαλλόμενη από τις αρχές, που διέπουν τις αγορές, ελεγχόμενη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους τους. Αλλά το κάνουν υπό την απειλή της πτώχευσης, αλλιώς κανείς δεν θα δεχόταν οικειοθελώς να πάρει νέο χρέος με χειρότερη προμήθεια. Το Πακιστάν, η Ουκρανία, ο Αγ. Δομίνικος, η Ουρουγουάη, είναι χώρες που έχουν κάνει ελεγχόμενη, «εκτός δικαστηρίου», εκτός πτώχευσης, προληπτική αναδιάρθρωση του χρέους, ανταλλάσσοντας το παλαιό χρέος με νέο. Με αυτό τον τρόπο αναβάλλουν την ωρίμαση του χρέους για πολλά χρόνια, μειώνοντας τα επιτόκια για το νέο χρέος κάτω από τα επίπεδα της αγοράς, και διατηρώντας την ονομαστική αξία του χρέους στο 100% ώστε οι τράπεζες που το έχουν να μην αρχίσουν να το διαγράφουν. Οσο η αξία του χρέους είναι σταθερή, δεν υποχρεούσαι να το διαγράψεις. Μπορεί να επιτευχθεί «κούρεμα» με την επιμήκυνση της αποπληρωμής και θέτοντας όρια στα επιτόκια.

Μη ρεαλιστική η επιστροφή στις αγορές

Ο κ. Ρουμπινί είναι κατηγορηματικός όταν η συζήτηση έρχεται στο θέμα της επαναφοράς της Ελλάδας στις αγορές χρήματος. Οπως ξεκαθαρίζει, θεωρεί μη ρεαλιστική την πρόβλεψη για επάνοδο σε 18 μήνες το πολύ. Κι εξηγεί τους λόγους.

- Η εκτίμηση του ΔΝΤ ότι σε 12 ή 18 μήνες η Ελλάδα θα μπορούσε να επιστρέψει στις αγορές δεν είναι ρεαλιστική;

- Εγώ δεν την βρίσκω ρεαλιστική. Ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, είναι δύσκολο να δει κανείς πώς η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει μια πρόσβαση στις αγορές που θα έχει νόημα. Η εξυγίανση θα είναι επώδυνη, με περισσότερο στασιμοπληθωρισμό, περισσότερη ύφεση. Αλλά, όπως σας είπα, μπορείτε να προχωρήσετε σε ελεγχόμενη αναδιάρθρωση. Να μειώσετε το χρέος σας με έναν ελεγχόμενο τρόπο, όπως έχουν κάνει πολλές χώρες, και τότε δεν θα χρειασθεί να απευθυνθείτε στις αγορές.

- Αρα, επιμένετε ότι η πτώχευση είναι αναπόφευκτη.

- Για μένα είναι αναπόφευκτη. Θα συμβεί. Διότι είναι αδύνατον να επιζήσει η Ελλάδα με ένα χρέος που φθάνει στο 150% του ΑΕΠ. Να αντικαταστήσει το ιδιωτικό χρέος με δημόσιο, να μπορέσει να αποπληρώσει το ΔΝΤ και την Ε. Ε. ύστερα από τρία χρόνια, και να επιστρέψει στις αγορές με τα spreads να παραμένουν στο ζενίθ. Θα χρειαστεί μια ελεγχόμενη αναδιάρθρωση. Αν δεν θέλετε να την πείτε πτώχευση, μην την λέτε πτώχευση. Πείτε τη αναδιάρθρωση υπό πίεση. Εχει συμβεί τόσες φορές. Και κανείς δεν πιστεύει ότι δεν θα συμβεί και στην περίπτωση της Ελλάδας.

Το ίδιο θα συμβεί στην πορεία και με την Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Θα έχουμε, λοιπόν, ουσιαστικές πτωχεύσεις (effective defaults), ίσως όχι επίσημες, αλλά ακόμη και εάν δεν θέλετε να χρησιμοποιήσετε την βρώμικη λέξη «πτώχευση», θα είναι ελεγχόμενες αναδιαρθρώσεις χρέους οι οποίες θα αρχίσουν από την Ελλάδα. Δεν έχω καμία αμφιβολία επ' αυτού.

- Τίθεται ζήτημα εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ;

- Είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Μπορείτε να κάνετε ελεγχόμενη αναδιάρθρωση και να παραμείνετε στη νομισματική ένωση, αλλά μπορείτε ταυτόχρονα να βγείτε από το ευρώ. Η αναδιάρθρωση είναι πιο πιθανή, και θα συμβεί νωρίτερα από την ενδεχόμενη επιλογή της εξόδου από την Ευρωζώνη, η οποία είναι λίγο παγίδα αφού ουσιαστικά θα οδηγηθείτε εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αρα, το κόστος μιας τέτοιας εξέλιξης είναι πολύ μεγαλύτερο από μια αναδιάρθρωση του χρέους. Αυτό είναι ένα σενάριο για τα επόμενα πέντε χρόνια όταν χώρες όπως η Ελλάδα και άλλες υποστούν όλες τις θυσίες και εξακολουθούν να μην παρουσιάζουν ανάπτυξη. Εάν δεν έχουν υποχωρήσει οι τιμές στο εσωτερικό και δεν έχει υπάρξει αύξηση της ανταγωνιστικότητας μέσω μικρότερης αύξησης των μισθών από την παραγωγικότητα, στην πορεία οι χώρες αυτές θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα ανάπτυξης το οποίο δεν θα μπορεί να επιλυθεί με αναδιάρθρωση του χρέους, κάτι που σημαίνει ότι η επιλογή εξόδου από το ευρώ παραμένει στο τραπέζι ως μια πιθανότητα.

Χρονική μετάθεση του προβλήματος

Οταν η «Κ» επισήμανε στον κ. Ρουμπινί ότι στο σενάριο περί αναπόφευκτης πτώχευσης η Ελλάδα θα αντέτεινε πως η ελληνική οικονομία αλλάζει και σύντομα θα είναι περισσότερο ανταγωνιστική και θα παρουσιάζει ανάπτυξη, παρενέβη ο διευθυντής αγορών και στρατηγικής της Roubini Global Economics, Αρναμπ Ντας, για να τονίσει πως ναι μεν «η επίσημη γραμμή είναι ότι αποδίδει η δημοσιονομική εξυγίανση, και αυτό είναι σωστό, αλλά τίθεται το ερώτημα εάν ταυτόχρονα υλοποιούνται και όλες οι άλλες αλλαγές, και μάλιστα με τέτοιους ρυθμούς που να φέρουν την Ελλάδα στο ποθητό σημείο στο τέλους του προγράμματος».

Και συνέχισε: «Αυτό μένει να φανεί, αλλά μέχρι στιγμής τα πράγματα δεν κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση. Ο πληθωρισμός είναι 5%, το εξωτερικό χρέος αυξάνεται και η ανταγωνιστικότητα δεν αποκαθίσταται. Εχει επιλεγεί ένας πολύ επώδυνος τρόπος σταθεροποίησης. Είναι σαφώς αναγκαίος για να διατηρηθεί το ευρώ, αλλά λογικά αυτό που αναμένεται να συμβεί είναι να μετατεθεί χρονικά το πρόβλημα τόσο ώστε να μην προκαλέσει συστημικό κύμα μετάδοσής του στην Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Να δοθεί σε αυτές τις χώρες αρκετός χρόνος να θέσουν τα δημοσιονομικά τους και το δημόσιο χρέος τους υπό έλεγχο, και τότε, αν η Ελλάδα εξακολουθεί να μην βρίσκεται σε βιώσιμη φάση, να γίνει αναδιάρθρωση του χρέους και να παραμείνει στο ευρώ».
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 25-10-2010

Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΣΤΟ ΣΚΑΪ

ΣΚΑΪ Player TV : ΣΚΑΪ - www.skai.gr

Πόσοι άγγελοι χορεύουν στη μύτη μιας βελόνας;

Η περιπέτεια των Χιλιανών μεταλλωρύχων, η αποτίμηση του κόστους των λαθρομεταναστών για το καταχρεωμένο Εθνικό Σύστημα Υγείας της Ελλάδας και η καλή πράξη ενός φτωχού μετανάστη συνδέονται μεταξύ τους. Oλες έχουν στο κέντρο την τόσο μεταβλητή αξία του ανθρώπου. Η κάθε ιστορία ακουμπάει πάνω στο σημείο όπου η ύλη συναντάται με το άυλο, με μόνο καταλύτη και κριτήριο το πώς ο καθένας μας ή η κοινωνία ολόκληρη βλέπει και αισθάνεται ένα γεγονός. Είναι το «ανθρώπινο» αντίστοιχο του παλιού θεολογικού προβλήματος για το πόσοι άγγελοι μπορούν να χορεύουν στη μύτη μιας βελόνας. Και το πώς αποτιμάμε τον κάθε άνθρωπο, λέει περισσότερα για τον καθένα μας και για την κοινωνία μας απ’ ό, τι λέει για τον ίδιο.

Η ιστορία των μεταλλωρύχων συγκλόνισε ολόκληρο τον κόσμο. Για 70 μέρες η ανθρωπότητα παρακολούθησε τις προσπάθειες απεγκλωβισμού τους από τα βάθη της γης, έως την ώρα που βγήκε ο τελευταίος στην επιφάνεια την περασμένη Πέμπτη. Η παγκόσμια συγκίνηση έκανε το επίτευγμα της διάσωσης 33 ταπεινών εργατών εφάμιλλο της πρώτης προσελήνωσης το 1969. Το κόστος της επιχείρησης υπολογίζεται στα 20 εκατ. δολάρια ή 606.000 δολάρια για τον κάθε μεταλλωρύχο. Σύμφωνα με το πρακτορείο Associated Press, οι μεταλλωρύχοι αμείβονται με 1.600 δολάρια τον μήνα, οπότε το κόστος της διάσωσης ισοδυναμεί με 31 χρόνια εργασίας. Αν λογαριάσουμε πόσοι εργαζόμενοι πεθαίνουν σε ορυχεία σε όλο τον κόσμο κάθε χρόνο, χωρίς να δίνονται σημαντικές αποζημιώσεις στις οικογένειές τους, τότε καταλαβαίνουμε την υπέρβαση στην περίπτωση των «33».

Πώς έγινε αυτό; Η κυβέρνηση αποφάσισε να επενδύσει στην επιχείρηση διάσωσης, όταν ακόμη δεν γνώριζε κανείς αν οι μεταλλωρύχοι ήταν ζωντανοί· η τηλεόραση και άλλα μέσα επικοινωνίας έκαναν τη διάσωση σημαντικό γεγονός σε κάθε γωνιά του πλανήτη· η τεχνολογία έχει προοδεύσει σε τέτοιο βαθμό που η διάσωση των 33 ήταν εφικτή. Εφικτή και ακριβή. Με όλα αυτά, είναι προφανές ότι η προσπάθεια διάσωσης θα προχωρούσε, με όποιο κόστος. Η διάσωση έπρεπε να γίνει επειδή ζωές που κινδύνευαν μπορούσαν να σωθούν. Εμείς, παρόλο που δεν βρισκόμαστε σε άμεσο κίνδυνο, γνωρίζουμε, ως ζωντανοί, ότι κι εμείς μπορούμε να βρεθούμε σε ανάγκη από τη μια στιγμή στην άλλη. Η διάσωση του άλλου δίνει ελπίδα και δημιουργεί αίσθημα ασφαλείας και σε μας.

Την ημέρα που έβγαινε ο τελευταίος από την τρύπα στην έρημο Ατακάμα της Χιλής, ο υπουργός Υγείας Ανδρέας Λοβέρδος, μιλώντας στη Βουλή των Ελλήνων, αποδεχόταν ότι δεν γνώριζε πού χάνονται 400 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Σύστημα Υγείας κάθε χρόνο. Εσπευσε, όμως, να προσθέσει: «Αυτοί για τους οποίους δαπανά το ελληνικό Δημόσιο 150 εκατ. ευρώ και άνω, είναι οι αλλοδαποί που δεν βρίσκονται νόμιμα στη χώρα μας».

Η εκτίμηση αυτή ήταν απάντηση στην καταγγελία βουλευτή του ΛΑΟΣ ότι Πακιστανοί και Αφγανοί απολαμβάνουν προνομιακή μεταχείριση στα νοσοκομεία μας σε βάρος των Ελλήνων. Το κόστος αυτό (αν είναι ακριβές) μπορεί να είναι μικρό σε σχέση με ένα νοσοκομειακό χρέος που εκτιμάται στα 5,6 δισ. ευρώ, αλλά ανοίγει μια πολύ επικίνδυνη κουβέντα σε μια εποχή που πολλοί ψάχνουν για αποδιοπομπαίους τράγους. Μέσα στην κρίση, όμως, είναι παρήγορο να σκεφτούμε ότι οι ιατροί και άλλοι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία μας δεν χάνουν την ανθρωπιά τους – προσφέρουν υπηρεσίες σε ανθρώπους που τις έχουν ανάγκη. Μέσα σε όλη τη σπατάλη και τη διαφθορά, ένας τέτοιος «φόρος ανθρωπιάς» είναι κάτι για το οποίο θα μπορούσαμε να είμαστε υπερήφανοι.

Την ίδια μέρα, οδηγώντας προς τη δουλειά, άκουγα στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ την Γκίζα να διηγείται πώς το αυτοκίνητό της έπαθε βλάβη μέσα στην κίνηση και σταμάτησε στη μέση του δρόμου. Ενώ οι άλλοι οδηγοί κόρναραν και φώναζαν, ο μόνος άνθρωπος που τη βοήθησε –σπρώχνοντας το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου– ήταν «ο Πακιστανός που καθαρίζει τα τζάμια». Οταν η οδηγός πήγε να του δώσει λεφτά, αυτός, ο οποίος μαζεύει λίγο λίγο το μεροκάματο, της απάντησε: «Οχι, κυρία. Ευχαριστώ.» Γι’ αυτόν είναι άλλο η δουλειά και άλλο η ανθρωπιά. Ο φτωχότερος ανάμεσά μας, έδειξε το μεγαλύτερο πλούτο.
Νίκος Κωνσταντάρας ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 17-10-2010

Πληρώνουν καλά στην Ευρώπη...

Δεν είναι μόνο το ελληνικό Δημόσιο μια αγελάδα που αρμέγεται από υψηλά στελέχη και μη, με υψηλή κάλυψη. Δεν είναι μόνο τα ελληνικά ταμεία που αδειάζουν από υπέρογκες μισθοδοσίες – στους 11 πιο ζημιογόνους δημόσιους οργανισμούς (ΟΣΕ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ, ΕΔΙΣY, ΗΣΑΠ, ΗΛΠΑΠ, ΕΘΕΛ, ΕΑΣ, ΕΑΒ, ΕΤΑ, ΤΕΟ και ΟΔΙΕ, με συνολικές ζημίες 1,71 δισ. και δανειακές υποχρεώσεις 12 δισ. ευρώ) ο μέσος ετήσιος μισθός για το 2009 ανήλθε στα 40.772 ευρώ (από 38.287 ευρώ το 2008) και ήταν διπλάσιος από τον αντίστοιχο του ιδιωτικού τομέα και κατά 44,1% υψηλότερος από τον μέσο μισθό στον δημόσιο τομέα. Δεν συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα, ενώ το σύνολο των υπαλλήλων υφίσταται περικοπές μισθού και επιδομάτων (7,1 δισ. τα επιδόματα στο Δημόσιο), στελέχη και υπάλληλοι φορέων που έχουν καταργηθεί ακόμη να πληρώνονται...

Συμβαίνει και στην καθ’ όλα τακτοποιημένη και αυστηρά ελεγχόμενη διοικητική μηχανή της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ετσι, ενώ οι 50.000 σίγουρα προνομιούχοι υπάλληλοι της Ε. Ε. (υψηλοί μισθοί, πλήθος παροχών, εργασιακή ασφάλεια) θα δουν τον μισθό τους να μειώνεται κατά 0,4% το 2011, με αποτέλεσμα μια απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης κατά 2,8%, λόγω της αύξησης του κόστους ζωής στις Βρυξέλλες κατά 2,4%, το χρήμα διαρρέει, για παράδειγμα, σε μπόνους πρώην αξιωματούχων.

Κατά το EurActiv (ιστοσελίδα ενημέρωσης της Ε. Ε.), πρώην επίτροποι συνεχίζουν να παίρνουν την παχυλότατη αποζημίωσή τους ακόμη κι αν έχουν βρει άλλη δουλειά. Ο κανονισμός λέει ότι οι πρώην επίτροποι μισθοδοτούνται με το ήμισυ ή και πλέον των απολαβών τους επί τρία χρόνια μετά τη λήξη της θητείας τους ώστε να μπορέσουν να μπουν και πάλι στην αγορά εργασίας, χωρίς πιέσεις και τον κίνδυνο να δεχθούν την πρώτη δουλειά που θα τους προσφερθεί. Υπό τον όρο, επί ένα τουλάχιστον χρόνο, να μην εργαστούν για την ελεύθερη αγορά στον τομέα που είχαν υπό την ευθύνη τους ως επίτροποι (τον όρο παρέβη ο Γκίντερ Φερχόιγκεν, ο οποίος όμως αρνείται ότι πληρώνεται για την... τιμητική νέα θέση του). Ο μηνιαίος μισθός ενός επιτρόπου, προ φόρων, είναι 20.000 ευρώ, ενώ οι αντιπρόεδροι της Κομισιόν λαμβάνουν 22.500 ευρώ. Οι πρώην παίρνουν από 40% έως 55% του μισθού τους, ανάλογα με τον χρόνο επιτροπείας.

Η Κομισιόν δημοσιοποίησε προ ημερών τη λίστα των πρώην επιτρόπων που λαμβάνουν αποζημίωση, έπειτα από σχετικό δημοσίευμα των Financial Times της Γερμανίας. Το έγγραφο αποκαλύπτει ότι 17 από τους 20 πρώην είναι ακόμη στη μισθοδοσία της Ε. Ε. Μόνο τρεις έχουν ζητήσει τη διακοπή της, η Μάργκοτ Βάλστρομ, πρώην αντιπρόεδρος της Κομισιόν και υπεύθυνη για την επικοινωνία, ο Γκίντερ Φερχόιγκεν (βιομηχανία) και η Μπενίτα Φερέρο - Βάλντνερ (εμπόριο). Η Κομισιόν στο έγγραφό της καλύπτει πλήρως τους μισθοδοτούμενους, προσπαθώντας να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Παίρνουν χρήματα από την Ε. Ε. για να μπορούν να επιλέξουν αβίαστα τη νέα τους δουλειά, επαναλαμβάνει (της ευνοϊκής αυτής διατάξεως επωφελούνται και οι πρώην δικαστές του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου). Πώς όμως να δικαιολογήσει κανείς το γεγονός ότι μεταξύ αυτών που εξακολουθούν να λαμβάνουν αποζημίωση είναι η Ντανούτα Χούμπνερ, πλέον εκλεγμένο μέλος του Ευρωκοινοβουλίου, και ακόμη περισσότερο η Ντάλια Γριμπαουσκάιτε, νυν πρόεδρος της Λιθουανίας ή ο Φράνκο Φρατίνι, σημερινός υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας;
Τασούλα Kαραϊσκάκη ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 17-10-2010