Η απόρριψη της ηθικής ταυτότητας των μεταναστών

Αν ο «άλλος» αρχίζει να θεωρείται ηθικά
υποδεέστερος,τότε συνειδητοποιούμε
ότι έχουμε το ελεύθερο να του
συμπεριφερόμαστε με τρόπους
που ήταν ως τώρα απαγορευτικοί
"Έμαθα πως ο άνθρωπος δικαιούται να κοιτάζει τον άλλον αφ'υψηλού ΜΟΝΟ όταν πρέπει να τον βοηθήσει να σηκωθεί" Gabriel Garcia Marquez

Σιδηρά Κυρία

ΣΕ ΜΙΑ από τις πιο πολυσυζητημένες συνεντεύξεις της στο γυναικείο περιοδικό «Woman's Own», το 1987, η Λαίδη Θάτσερ, όπως είναι σήμερα ο τίτλος της, είχε πει τη φράση «αυτό που λέμε κοινωνία, δεν υπάρχει». Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και έντονες. Ομως, η τότε πρωθυπουργός δεν είχε πει εκείνα τα λόγια απερίσκεπτα. Στις προσωπικές της σημειώσεις, μέρος των οποίων επίσης δόθηκαν στη δημοσιότητα, η Θάτσερ έγραψε μερικές σκέψεις της, εν όψει ενός λόγου που θα εκφωνούσε: «Η ηθική είναι προσωπική υπόθεση. Η συλλογική συνείδηση, η συλλογική ευγένεια, η συλλογική πραότητα, η συλλογική ελευθερία, όλα αυτά για μένα δεν υφίστανται. Το να μιλάει κάποιος για κοινωνική δικαιοσύνη, κοινωνική ευθύνη, μια νέα παγκόσμια τάξη, μπορεί να είναι εύκολο και να μας κάνει να αισθανόμαστε ωραία, αλλά δεν απαλλάσσει τον κάθε έναν από μας από την προσωπική του ευθύνη».

«Όπως κάθε επιστήμονας, θα άλλαζα πρόθυμα τη γνώμη μου αν οι αποδείξεις με οδηγούσαν σε κάτι τέτοιο. Νοιάζομαι για αυτό που είναι αληθινό, νοιάζομαι για αποδείξεις ως αιτίες κατανόησης του τι είναι αληθινό. Πράγματι μερικές φορές εμφανίζομαι ως μάλλον παθιασμένος, και αυτό συμβαίνει επειδή είμαι παθιασμένος με την αλήθεια. … Πραγματικά μου λείπει η υπομονή όσο αφορά την αγυρτεία, την αερολογία, τις υποκρισίες, τους τσαρλατάνους.»

—Richard Dawkins (Ρίτσαρντ Ντόκινς) (γεν. 1941) Βρετανός Εξελικτικός Βιολόγος και συγγραφέας εκλαϊκευμένης επιστήμης.

Πάντα ανεπιθύμητοι

Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΗ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ
Σμυρνιέ, δεν θα γίνεις Ελληνας ποτέ
Αν πιστέψουμε το όργιο παραπληροφόρησης που διακινείται στο Διαδίκτυο από την οργανωμένη ακροδεξιά, το υπό ψήφιση νομοσχέδιο για τους μετανάστες αποσκοπεί (και θα επιφέρει) μια δραματική αλλαγή στο ελληνικό εκλογικό σώμα και -κατ' επέκταση- στον «ελληνισμό».
*Στην πραγματικότητα, βέβαια, το νομοσχέδιο βάζει πάμπολλες «ασφαλιστικές δικλίδες», αποκλείοντας ρητά και κατηγορηματικά από την ελληνική ιθαγένεια τη συντριπτική πλειονότητα των μεταναστών και πολιτικών προσφύγων πρώτης γενιάς: πρόσφυγες στους οποίους δεν έχει χορηγηθεί πολιτικό άσυλο, οικονομικούς μετανάστες από τριτοκοσμικές χώρες χωρίς πιστοποιητικά γέννησης, όσους έχουν καταδικαστεί για οποιαδήποτε παραβίαση μεταναστευτικής νομοθεσίας, όσους κριθούν ότι δεν «έχουν επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας», καθώς και όσους δεν μπορέσουν να αποδείξουν στην αρμόδια διοικητική επιτροπή όχι μόνο «την ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία» αλλά και «τη δυνατότητά τους να συμμετάσχουν ενεργά και ουσιαστικά στην πολιτική ζωή της χώρας, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές οι οποίες τη διέπουν».

Αυτό το τελευταίο, ιδίως, ισοδυναμεί με παροχή απόλυτης διοικητικής ευχέρειας στα αρμόδια όργανα, να κόβουν κατά βούληση όσους θεωρούν «μη ελληνοποιήσιμους» με βάση τα προσωπικά πολιτικά, θρησκευτικά ή ιδεολογικά τους γούστα και κριτήρια.

Αλήθεια, πόσοι από τους σημερινούς (από γεννησιμιού) έλληνες πολίτες κι αναντάν μπαμπαντάν «Ελληνες το γένος» θα μπορούσαν να «αποδείξουν», πέραν πάσης αμφιβολίας και αμφισβήτησης, «τη δυνατότητά τους να συμμετάσχουν ενεργά και ουσιαστικά στην πολιτική ζωή της χώρας»;

*Εξίσου άτολμη (και σε μεγάλο επίπεδο συμβολικού χαρακτήρα) είναι και η παροχή δικαιώματος ψήφου στις τοπικές εκλογές σε ορισμένες κατηγορίες μεταναστών. Οπως επισήμανε η δικηγόρος Ιωάννα Κούρτοβικ στην πρόσφατη συνέντευξη τύπου του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων, ο αριθμός των δικαιούχων -με άδειες παραμονής «επί μακρόν», «διαρκείας» ή «αορίστου χρόνου»- δεν ξεπερνά στην πραγματικότητα μερικές εκατοντάδες σε όλη τη χώρα.

*Από την άλλη, το ίδιο νομοσχέδιο πραγματοποιεί ένα ριζοσπαστικό βήμα με την απόδοση ελληνικής ιθαγένειας στα παιδιά που γεννιούνται στη χώρα μας, διευκολύνοντας την ισότιμη ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία χωρίς τη δαμόκλειο σπάθη των παραπάνω διατάξεων να κρέμεται πάνω από τα κεφάλια τους.

Το σημαντικότερο είναι πως η ελληνική πολιτεία δείχνει πια αποφασισμένη ν' απαγκιστρωθεί από την ψευδοφυλετική λογική του «Ελληνα εξ αίματος» και ν' αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο το κυριότερο (αν όχι το μοναδικό) «εθνικό ζήτημα» του καιρού μας: την όσο το δυνατόν πιο ομαλή, ισότιμη και ολοκληρωμένη ένταξη στην ελληνική κοινωνία (και -προοπτικά- το ελληνικό έθνος) εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που το μόνο που τους εμποδίζει να νιώσουν πατρίδα τον τόπο που μεγάλωσαν, πήγαν σχολείο, έκαναν φίλους, ερωτεύτηκαν, μίσησαν, δούλεψαν, απολύθηκαν, (ενδεχομένως) απήργησαν ή διαδήλωσαν και (κατά κανόνα) φορολογήθηκαν, είναι ο θεσμικός αποκλεισμός τους από την ιδιότητα του πολίτη.

Το δίλημμα είναι πολύ απλό: ή έχουμε δημοκρατία, και λόγο για τα κοινά έχουν όλοι όσοι ζουν και εργάζονται σε μόνιμη βάση στον τόπο μας, ή οικοδομούμε ένα καθεστώς δύο παράλληλων κοινωνιών, που θυμίζει περισσότερο Νότιο Αφρική ή Λίβανο. Με όσα μπορεί αυτό να σημαίνει για τη μακροπρόθεσμη διατήρηση της συνοχής του κοινωνικού ιστού.

Το τρίτο κύμα

Οσο κι αν εξακολουθούν κάποιοι να εθελοτυφλούν, εδώ και δυο περίπου δεκαετίες ζούμε μια ιστορική -και μη αναστρέψιμη- μεταβολή στη σύνθεση του ελλαδικού πληθυσμού. Της εργατικής κυρίως τάξης της χώρας, με τη διαμόρφωση ενός πολυεθνικού «μητροπολιτικού» προλεταριάτου, αλλά και των μικροαστικών στρωμάτων, όπου με το πέρασμα του χρόνου εντάσσονται οι πιο «τακτοποιημένοι» απ' τους μετανάστες της προηγούμενης φάσης. Ουσιαστικά βρισκόμαστε μπροστά στην τρίτη μεγάλη τομή της ιστορίας του ελληνικού κράτους:

*Η πρώτη τομή ήρθε με την Επανάσταση του 1821 και τη συγκρότηση εθνικού κράτους. Το τελευταίο περιέλαβε ως Ελληνες, με φαντασιακή καταγωγή από τον Περικλή ή τον Επαμεινώνδα, ακόμη και τους απογόνους των αλβανών μεταναστών του ύστερου Μεσαίωνα που αποτελούσαν το ένα τέταρτο περίπου του αρχικού πληθυσμού του. Πρώτους και καλύτερους μάλιστα, αφού αυτό που τους έδινε κάθε δικαίωμα στην ελληνικότητα ήταν η μαζική συμμετοχή τους (και συχνά ο ηγετικός ρόλος τους) στο επαναστατικό έπος της «παλιγγενεσίας».

*Η δεύτερη μεγάλη τομή σημειώθηκε μεταξύ 1912 και 1925. Τότε που η Ελλάδα διπλασιάστηκε, περιλαμβάνοντας στους κόλπους της κάμποσες ακόμη εκατοντάδες χιλιάδες αλλόγλωσσων πληθυσμών, η γλωσσική κι εθνική αφομοίωση των οποίων συντελέστηκε πολύ πιο τραυματικά (και συχνά βίαια) τις επόμενες δεκαετίες.

Την ίδια εποχή, ενάμισι εκατομμύριο πρόσφυγες από τα Βαλκάνια, τη Μικρασία και τον Πόντο, κατά τεκμήριο Ελληνες αλλά πολλοί απ' αυτούς μη ελληνόφωνοι, κατέκλυσαν την εθνική επικράτεια κυνηγημένοι από κύματα εθνοκαθάρσεων κι ανέτρεψαν για πάντα τα δεδομένα της «μικράς πλην εντίμου» παλιάς Ελλάδας.

*Αντιμέτωποι με τον διάχυτο ρατσισμό μιας μεγάλης μερίδας της «γηγενούς» κοινωνίας (απείρως μεγαλύτερης απ' ό,τι ομολογούν σήμερα οι «εθνικά ορθές» αφηγήσεις), δαιμονοποιημένοι συχνά σαν αιτία κάθε κακού (από την οικονομική δυσπραγία του μεσοπολεμικού Δημοσίου που «τους φορτώθηκε» ή την «έκρηξη της εγκληματικότητας», μέχρι την αυξημένη ανεργία των ντόπιων, τον ρόλο τους ως φτηνού «εφεδρικού στρατού» στη διάθεση των εργοδοτών ή ως όργανων νοθείας των εκλογών, ακόμη και ως παρακρατικών τραμπούκων), οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία εντάχθηκαν τελικά ισότιμα στην ελληνική κοινωνία μέσα από μια διαδικασία επίπονη και γεμάτη συγκρούσεις.

*Ο καθοριστικός μηχανισμός που έκανε δυνατή μεσοπρόσθεσμα αυτή την ενσωμάτωση υπήρξε η θεσμική αναγνώριση των προσφύγων ως ελλήνων πολιτών και εκλογέων. Αναγνώριση που δεν θεωρήθηκε καθόλου αυτονόητη εκείνα τα χρόνια, όταν ένα μεγάλο τμήμα τόσο των γηγενών όσο και των προσφύγων θεωρούσε πιθανή την «παλιννόστησή» τους στις χαμένες «πραγματικές» τους πατρίδες. Για τη συνειδητοποίηση του μόνιμου χαρακτήρα της αλλαγής χρειάστηκε παραπάνω από μία δεκαετία.

Η τελική δε υπέρβαση του χάσματος ολοκληρώθηκε μόλις στα χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης, με τη σφυρηλάτηση αγωνιστικών δεσμών και τη χάραξη νέων -πολιτικότερων- διαχωριστικών γραμμών στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας.

Ξαναπαιγμένο έργο

Ξεχασμένη σχεδόν ολοκληρωτικά σήμερα, η αντιπροσφυγική πολιτική φιλολογία (και επιχειρηματολογία) του Μεσοπολέμου παρουσιάζει εξαιρετικές ομοιότητες με τις σημερινές ρατσιστικές καμπάνιες ενάντια στην «αλλοίωση της εθνικής μας ταυτότητας» από τους μετανάστες.

*Οσο και αν -στον επίσημο τουλάχιστον λόγο- η ελληνικότητα των προσφύγων αυτή καθεαυτή δεν αμφισβητείται, τα στερεοτυπικά χαρακτηριστικά που αποδίδονται στη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα ουσιαστικά την αναιρούν: οι πρόσφυγες κι οι συνοικισμοί τους περιγράφονται σαν κάτι ολοκληρωτικά ξένο από την «αυθεντικά ελληνική» κοινωνία των γηγενών, σαν «εισβολείς» που έχουν έρθει να καταστρέψουν τον «ελληνικό τρόπο ζωής» της παραδοσιακής «μικράς πλην εντίμου» Ελλάδας.

*Η ξενοφωνία πολλών απ' αυτούς, η συσπείρωσή τους σε εθνοτοπική βάση, η εσωστρέφεια και η αμυντική περιχαράκωσή τους απέναντι στους γηγενείς, η «διπροσωπία» και «ιδιοτέλειά» τους απέναντι στους φορείς δημόσιας εξουσίας και πλούτου (έστω και με τα δικά τους μέτρα), η εξάρτησή τους από την πολιτική εξουσία, χαρακτηριστικά απολύτως φυσιολογικά για μια ξεριζωμένη κοινότητα, αντιπαραβάλλονται διαρκώς με το «ήθος», τη «λεβεντιά» και την «ευθυκρισία» μιας κοινωνίας που έφυγε μεν ανεπιστρεπτί αλλά δεν παύει να έχει νοσταλγούς.

«Επαγγελματίες ψηφοφόροι»

Ενα πρώτο πράγμα που τους χρεώνεται σε πολιτικό επίπεδο είναι ότι η ψήφος τους νοθεύει την πραγματική βούληση του εκλογικού σώματος.

«Οι πρόσφυγες ελθόντες ενταύθα θύματα μιας τραγικής καταστροφής», διαβάζουμε π.χ. σε προεκλογικό κύριο άρθρο του «Εμπρός» (14.9.1928), «δεν εδιδάχθησαν πώς πρέπει να έχουν και αυτοί γνώμην επί των κοινών, εκλέγοντες ομού μετά των άλλων τους ανθρώπους οι οποίοι θα τους διοικούν, αλλά πώς να νοθεύουν την γνώμην των άλλων. Δεν εδιδάχθησαν πώς να ψηφίζουν ως ελεύθεροι πολίται, αλλά πώς να αλλοιώνουν την ψήφον των άλλων».

*Η ίδια εφημερίδα αντιπαραβάλλει «πρόσφυγες» και «ελληνικό λαό», ως διαφορετικές -και αντίπαλες- κατηγορίες: οι βενιζελικοί, διακηρύσσει, «γνωρίζουν ότι ο ελληνικός λαός τούς θεωρεί πραγματικούς εχθρούς του, χυδαίους απατεώνας και αγύρτας και ουδέποτε θα εκδηλώση προς αυτούς την εμπιστοσύνην του, διά τούτο δε στηρίζουν τας ελπίδας τους μόνον εις τους ευνοηθέντας υπό της τύχης και της ιδικής μας νομιμότητος πρόσφυγας» (5.8.1928).

Οσο για τη «νοθεία», αυτή μπορεί να γίνεται έμμεσα και νόμιμα, με την επιλεκτική προσφυγική εγκατάσταση στις περιφέρειες αντιβενιζελικών αστικών κέντρων ή με το σχεδιασμό των εκλογικών περιφερειών έτσι ώστε να αυξάνεται η βαρύτητα της προσφυγικής ψήφου (γεγονότα ιστορικά πιστοποιημένα), η όλη συζήτηση όμως επικεντρώνεται στην υποτιθέμενη διπλοψηφία των βενιζελικών προσφύγων σε βάρος των αντιβενιζελικών γηγενών.

«Εξήκοντα χιλιάδες ανύπαρκτοι πρόσφυγες εψήφισαν κατά τας εκλογάς του 1926», διαβάζουμε π.χ. σε προεκλογικό πρωτοσέλιδο της έγκυρης «Καθημερινής» (13.7.1928). «Αι πλεονάζουσαι αυταί ψήφοι προήρχοντο εκ των διαθετόντων διπλά και τριπλά εκλογικά βιβλιάρια».

*Πιο εύγλωττο είναι το κύριο άρθρο της ίδιας εφημερίδας με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Και πάλιν ο "λεπρός"» (14.7.1928), όπου κάποιος φανταστικός ανώνυμος πρόσφυγας εξηγεί στους αντιβενιζελικούς το μάταιο της προεκλογικής τους καμπάνιας:

«Αισθάνομαι την ανάγκην να κάμω και πάλιν μίαν προδοσίαν. Εγώ ο πρόσφυξ, ο χθεσινός πολίτης του Ελληνικού Κράτους, τολμώ να σας δώσω αυτήν την συμβουλήν εις σας τους γηγενείς, οι οποίοι υποτίθεται ότι ξεύρετε καλά, καλύτερα από μας, τα πολιτικά πράγματα της πατρίδος μας. Σας συμβουλεύω λοιπόν ν' απόσχετε από τας εκλογάς. Δεν πρέπει να έχετε την εσφαλμένην ιδέαν ότι ημείς οι πρόσφυγες είμεθα σύμμαχοι του βενιζελισμού.

»Δεν είμεθα καν ελεύθεροι πολίται. Είμεθα αιχμάλωτοι του βενιζελισμού.

»Ηρθαμε κατεστραμμένοι, απηλπισμένοι, γυμνοί και πεινασμένοι από τον τόπον μας και ευρήκαμεν εδώ μίαν Επανάστασιν η οποία είχεν επικρατήσει. Η Επανάστασις ήτο βενιζελική και σεις είσθε οι εχθροί της. Ητο λοιπόν λογικόν να μας αγκαλιάση η Επανάστασις, να μας βοηθήση, να μας πληρώση και να μας στήση απέναντί σας διά να παριστάνωμεν τον λαόν.

»Τώρα μας άγει και μας φέρει. Μας πληρώνει, μας υποστηρίζει, μας συγκρατεί, διότι ημείς είμεθα ο λαός του. Και ημείς μένομεν δίπλα του, διότι αυτός είναι ο προστάτης μας, αφού αυτός επικρατεί πάντοτε.

»Δεν θα εκπλαγήτε βεβαίως αν σας ειπώ ότι ο κάθε πρόσφυξ έχει εφοδιασθή με τριπλά και τετραπλά βιβλιάρια, ότι θα έχη εις τα χέρια του τριπλά και τετραπλά ψηφοδέλτια, διά να μη σας είπω περισσότερα. Αυτό είναι το κύριον επάγγελμά μας. Ο κάθε πρόσφυξ έχει βεβαίως ένα δεύτερον επάγγελμα, αλλά το κύριον επάγγελμά του, αυτό από το οποίον αποζή, αυτό που αποτελεί την υπόστασίν του, είναι ψηφοφόρος του βενιζελισμού».

Ο -ίδης και ο -όγλου

Το νόμισμα έχει, ωστόσο, και μια άλλη πλευρά. Για την αντιβενιζελική προπαγάνδα, ο κομματικός εχθρός ταυτίζεται με τον «εθνοτικό». Με τελικό διακύβευμα, τη ζωή και την περιουσία των ντόπιων Ελλήνων που εποφθαλμιούν οι «εισβολείς».

«Ητο επόμενον», αποφαίνεται π.χ. το «Σκριπ» (31.7.1928), «ο Βενιζέλος να γίνη υποτελής εις τους πρόσφυγας. Ο μέγας αρχηγός κατήντησε να αναγνωρίζη ως αρχηγόν τον κύριον εις -ίδην και -όγλου».

«Οι γηγενείς είτε βενιζελικοί είναι είτε αντιβενιζελικοί είτε δημοκράται ή βασιλόφρονες πρέπει να γνωρίζουν ένα και το αυτό», διακηρύσσει πάλι χαρακτηριστικά η «Καθημερινή» (20.7.1928). «Οτι εφ' όσον ψηφίζουν Βενιζέλον, ψηφίζουν κατ' ανάγκην πρόσφυγας και εφ' όσον ψηφίζουν πρόσφυγας ψηφίζουν την αρπαγήν και την απώλειαν της αγροτικής χθες, της κτηματικής σήμερον, της αστικής αύριον περιουσίας των.

»Οι ατυχείς πρόσφυγες κατά τούτο δεν πταίουν. Διότι κατεστράφησαν και θέλουν να ζήσουν, οπωσδήποτε, είτε εις βάρος του ενός είτε εις βάρος του άλλου. Ημείς όμως, οι γηγενείς, τι πταίομεν;... Διατί να υφιστάμεθα την υπέρ των προσφύγων καθολικήν αυτήν απαλλοτρίωσιν της Ελλάδος;»

«Θα μας πάρουν τα σπίτια»

Η ίδια γραμμή αναλύεται, με μεγαλύτερη σαφήνεια, και στο κύριο άρθρο της επομένης:

«Δεν κινδυνεύει εκ της ενδεχομένης επικρατήσεως του βενιζελισμού μόνον το πολιτικόν καθεστώς.

»Εγκαθισταμένης της πολιτικής Δικτατορίας του βενιζελισμού εν Ελλάδι, θα έχωμεν αναποτρέπτως ανάλογον προς αυτήν οικονομικήν δικτατορίαν ασκουμένην εις βάρος των γηγενών κατοίκων της χώρας. Στηριζόμενος σχεδόν αποκλειστικώς επί των προσφύγων ο βενιζελισμός, διαθέτων ως μόνην σχεδόν εκλογικήν δύναμιν τα δεκαπλά κατ' άτομον εκλογικά βιβλιάρια των προσφύγων, βασίζων επί του προσφυγικού κόσμου την πολιτικήν του υπόστασιν, οφείλει κατ' ανάγκην να προσοικειωθή τα συμφέροντα των οπαδών του και να ικανοποιήση αυτά καθ' όλην την δυνατήν κλίμακα.

»Αλλά τα συμφέροντα των προσφύγων, κατά μοιραίαν τραγικήν δυσμένειαν, είναι ως γνωστόν τελείως αντίθετα προς τα συμφέροντα των γηγενών. Το Κράτος αφ' ενός μεν βρίσκεται εις αθλιεστάτην κατάστασιν, την οποίαν γνωρίζομεν -φευ- πάντες, και αφ' ετέρου η ανάγκη της αποκαταστάσεως και αποζημιώσεως των προσφύγων καθίσταται ημέρα τη ημέρα μάλλον επιτακτική. Τι θα συμβή άρα;

»Ο Βενιζελισμός, ευρισκόμενος προ τραγικού διλήμματος, θα στραφή κατά της περιουσίας των γηγενών και θέτων επ' αυτής βαρείαν την χείραν, θα διαμοιράση αυτήν εις τους πρόσφυγας. Αι οικίαι και τα αστικά εν γένει κτήματα των γηγενών θα καταστούν βορά των προσφύγων.

»Ζαΐμη πρωθυπουργούντος, Τουρκοβασίλη ιθύνοντος τα της Δικαιοσύνης, ο παρακαθήμενος αυτούς Κύρκος ήρξατο του έργου της αρπαγής. Αρχήν ποιούμενος απαλλοτριώσεως των αστικών κτημάτων των γηγενών υπέρ των προσφύγων έφθασεν ουχί πλέον εις τα πρόθυρα της πόλεως, αλλ' εις αυτήν την καρδίαν της. Οικόπεδα γηγενών προσφύγων κείμενα εις την οδόν Αχαρνών απηλλοτριώθησαν υπέρ προσφύγων.

»Επικρατούντος εκλογικώς του βενιζελισμού και εγκαθισταμένης της βενιζελικής δικτατορίας είναι εύκολον να φαντασθή τις τι πρόκειται να πράξη ο μέλλων Κύρκος. Θρήνος και κλαυθμός θα επακολουθήση άγριος, οικίαι και οικόπεδα διά μιας μονοκονδυλιάς θα μεταβάλλωσιν ιδιοκτήτων και ενώ οι γηγενείς οδυρόμενοι θα εξέρχωνται άστεγοι εις τας οδούς, οι πρόσφυγες θ' αποκτώσιν αστικάς εγκαταστάσεις».

*Εξ ου και η αντίθεση της ναυαρχίδας της εθνικοφροσύνης σε κάθε έμπρακτη αναγνώριση των επήλυδων ως ισότιμων πολιτών:

«Συμπονούμεν και συμπαθούμεν τους πρόσφυγας ως ανθρώπους και αδελφούς δυστυχήσαντας και παθόντας, αλλά δεν τους θέλομεν -η "Καθημερινή" δηλαδή- ούτε ως ψηφοφόρους, ούτε ως εκλογείς, ούτε ως εκλεξίμους, ούτε ως πολίτας δικαιουμένους να κυβερνήσουν την Ελλάδα» (30.7.1928).

Αντίθεση που κορυφώνεται όταν, ελέω ψηφοθηρίας, αρχίζουν να σημειώνονται τα πρώτα ρήγματα στο εσωτερικό του εθνικόφρονος στρατοπέδου:

«Με έκπληξίν μας είδομεν εις τα χθεσινά φύλλα ότι το λαϊκόν κόμμα θα περιλάβη τρεις πρόσφυγας πολιτευομένους εις τον συνδυασμόν Αθηνών. Διατί θα τους περιλάβη; Επί τη βάσει ποίας ηθικής και επί τη βάσει ποίας σκοπιμότητος; [...] Αλλά είναι Ελληνες και όμαιμοι και αδελφοί. Ας είναι και αδελφοί και εξάδελφοι.

»Οταν αποκτήσουν συνείδησιν πολιτικήν και θέλησιν πολιτών ελευθέρων -πράγμα το οποίον δεν θα συμβή ποτέ- τότε θα δικαιούνται να θεωρούνται μεταξύ ημών, όχι μόνον ως εκλογείς αλλά και ως εκλέξιμοι. Επί του παρόντος οι πρόσφυγες δεν έχουν καμμίαν θέσιν εις τους συνδυασμούς του λαϊκού κόμματος» (19.7.1928).

Εφεδρεία του κεφαλαίου;

Πολύ διαφορετικά προβλήματα προκάλεσε η έλευση των προσφύγων στο εγχώριο εργατικό κίνημα. Οπως εύστοχα επισημαίνει ένας αριστερός ιστορικός της περιόδου, «εκείνα τα πρώτα χρόνια της εισόδου στην ελληνική κοινωνία, οι πρόσφυγες δεν ενώθηκαν, δεν ενσωματώθηκαν στην εργατική κίνηση. Δεν συντόνισαν τη δράση τους μαζί. Δεν αισθάνθηκαν κομμάτι δικό της, παρόλο που αποτελούσαν το πιο εξαθλιωμένο μέρος της». Το αποτέλεσμα ήταν πως, σε μια πρώτη φάση, «ο διαχωρισμός αυτός συνέβαλε στη διάλυση του παλαιότερου οργανωμένου εργατικού κινήματος» (Δημ. Λιβιεράτος, «Κοινωνικοί αγώνες στην Ελλάδα (1923-27)», σσ. 28-9).

Συχνά, οι εξαθλιωμένοι πρόσφυγες χρησιμοποιούνταν από την εργοδοσία ως απεργοσπάστες ή για να ρίξουν τα μεροκάματα. Στα πολιτικά ντοκουμέντα του ΚΚΕ, τη δεκαετία του 1928, η «συρροή προσφύγων» και η «ύπαρξη χιλιάδων προσφυγικών εργατικών χεριών» καταγράφεται συχνά ως μια από τις βασικές αιτίες -αλλά όχι η μοναδική- για τη διόγκωση της ανεργίας («Επίσημα Κείμενα», τ.Β', χ.τ.έ. 1964, σσ.205, 216 & 574).

Η ταξική απάντηση

Τα ίδια ντοκουμέντα επισημαίνουν βέβαια ότι, όπως ακριβώς συμβαίνει και σήμερα με τους μετανάστες, αυτή η πίεση στην αγορά εργασίας δεν προέρχεται μόνο «από τον φυσικόν ανταγωνισμόν της εργατικής δυνάμεως των προσφύγων», αλλά και από κάθε αδύναμη κοινωνική κατηγορία: «Εις ειδικήν βάρβαρον φρικτήν εκμετάλλευσιν υποβάλλονται αι γυναίκες και οι νέοι, οίτινες επειδή μένουν έξω από τας επαγγελματικάς οργανώσεις γίνονται συναγωνισταί [ενν.: ανταγωνιστές] των ηλικιωμένων ανδρών και εργατών και μεγεθύνουν το μίσος των μελών της αυτής τάξεως» (όπ.π., σ. 107).

Τα προβλήματα ήταν -και τότε- οξύτατα και τα διλήμματα πραγματικά. Με τη γνώση που μας προσφέρει η χρονική απόσταση, διαπιστώνουμε πως η μεσοπολεμική αριστερά τα έλυσε με τον καλύτερο δυνατό, για την περίσταση, τρόπο: καταπολεμώντας στην πράξη το διαχωρισμό γηγενών - προσφύγων και οργανώνοντας μαζικά τους τελευταίους σε κομματικές οργανώσεις και συνδικάτα, έτσι ώστε ο «εφεδρικός στρατός» των αφεντικών να καταργηθεί ως τέτοιος στην πράξη.

Στοιχειώδης μαρξιστική παιδεία και (κυρίως) ταξικό ένστικτο αρκούσε (και αρκεί), άλλωστε, για να διαπιστώσει κανείς ότι, σε τελική ανάλυση, αυτό που ρίχνει τα μεροκάματα δεν είναι οι (όποιοι) «ξένοι» αλλά ο εις βάρος τους ρατσισμός...

«Ξένοι στον τόπο μας»

Για τη στάση πολλών γηγενών απέναντι στους πρόσφυγες του '22 εξαιρετικά εύγλωττο είναι το μυθιστόρημα «Λεηλασία μιας ζωής» του μεσολογγίτη εκπαιδευτικού Αντώνη Τραυλαντώνη (1935).

Εκεί περιγράφονται και οι δύο φάσεις της ξενοφοβίας που γνωρίσαμε τα τελευταία χρόνια απέναντι στους μετανάστες. Ο φόβος αρχικά απέναντι στον ξένο, απ' τον οποίο η ανάγκη επιβίωσης έχει -υποτίθεται- αφαιρέσει κάθε αναστολή. Η δυσφορία, κατόπιν, για τη σχετική τακτοποίηση των επήλυδων και τις συνακόλουθες μεταβολές στο αστικό τοπίο.

*Οσοι δεν έζησαν το '22, διαβάζουμε, «ας φαντασθούν ένα μεγάλο καράβι, παραφορτωμένο με επιβάτες, που πνίγεται μεσοπέλαγα, χωρίς βοήθεια, και σκορπίζεται στη θάλασσα, σκοινιά-μαδέρια.

»Πλήρωμα και επιβάτες πέφτουν στη θάλασσα. Με τα μάτια πεταμένα έξω, με κινήσεις σπασμωδικές, με φωνές, με θρήνους, με μουγκρητά, κυνηγούν ένα μεγάλο μαδέρι που πέρασε πλέοντας πλάγι τους.

»Ολοι θέλουν να κολλήσουν επάνω όσο μπορούν σφιχτότερα με την τελευταία ελπίδα για τη ζωή, και ο καθένας, με τα χέρια, με τα πόδια, με τα δόντια, με το κεφάλι, αγωνίζεται να σπρώξη τον άλλον, να τον θυσιάση, ο δούλος τον αφέντη, ο φίλος το φίλο, ο αδερφός τον αδερφό, ο εραστής την ερωμένη του, το παιδί τον πατέρα του, η μάνα το παιδί της, για να γλυτώση τη ζωή του αυτός. Γιατί όλα τα ανθρώπινα ένστικτα, όλα τα διδάγματα του πολιτισμού, της θρησκείας, της αρετής, όλα έχουν σβυστή με μιας από μια πνοή παντοδύναμη, από το αδάμαστο, το άγριο, το σκληρό και ανήλεο ένστικτο της αυτοσυντηρήσεως.

»Ας φαντασθούν ακόμα σκυλιά, πλήθος σκυλιά ριγμένα σ' ένα ξεροπήγαδο. Με λύσσα, με ουρλιάσματα, με δόντια και με νύχια, το καθένα αγωνίζεται για να σπαράξη το άλλο, για να ζήση αυτό, να παρατείνη λίγες ώρες την άθλια ζωή του, με τις σάρκες του συντρόφου του, του αδερφού του.

»Τέτοια απάνω κάτω στυγερή εικόνα παρουσιάζονταν στον ταξιδιώτη από το λιμάνι ως την Ομόνοια, και σ' όλες τις πλατείες, τα πεζοδρόμια, τους δρόμους, τα στενά, και πέρα, έξω από την πολιτεία, από τα πόδια του Υμηττού έως τα πόδια του Αιγάλεω» (σ. 143-44).

Η τελευταία φράση φωτίζει το νόημα των παρομοιώσεων: ο αλληλοσπαραγμός δεν αφορά την ώρα των σφαγών ή της ομηρίας, όταν κάθε ακραία συμπεριφορά είναι πιθανή, αλλά την προσφυγιά αυτή καθ' εαυτή.

Για τον αθηναίο μικροαστό, τα «ανθρώπινα ναυάγια» της Μικρασίας που συνωστίζονται στους δημόσιους χώρους της πρωτεύουσάς «του» έχουν χάσει μια για πάντα τη σχέση τους με τον «ανθρώπινο πολιτισμό», έχοντας μετατραπεί σ' ετοιμοθάνατα πανικόβλητα σκυλιά.

*Με τον καιρό, η απέχθεια για τους «εισβολείς» μετατρέπεται σε δυσφορία για την υποτιθέμενη «άλωση» της πόλης απ' αυτό το «ξένο στοιχείο», καθώς τα «ναυάγια» ξαναφτιάχνουν τη ζωή τους προκαλώντας νέα άγχη στους νοσταλγούς της «μικράς πλην εντίμου» κοινωνίας που παρήλθε ανεπιστρεπτί.

Ο αφηγητής αναζητά κάποιον παλιό γνωστό του στη Νεάπολη (Εξαρχείων):

«Το σπίτι ήταν ξεκαινουργωμένο αλλά ευκολογνώριστο, στην πινακίδα όμως εδιάβασα κάποιο άγνωστό μου όνομα, κάτι... όγλου. Και στη θέση του καπνοπωλείου, αλλά με έκταση μεγαλύτερη, βρίσκονταν ένα ζαχαροπλαστείο, όπου μου φάνηκε ότι άκουσα όλες τις γλώσσες του κόσμου εκτός από τα ρωμέικα. Κατάλαβα ότι και ο διευθυντής και η πελατεία ήταν πρόσφυγες, που είχαν αρχίσει από τότε να νοικοκυρεύονται.

»Με κοίταζαν με δυσπιστία και κάποιο μίσος, η ανάγκη όμως μ' έκανε να πλησιάσω στον πάγκο και να ρωτήσω για το νοικοκύρη του σπιτιού». Ο ερωτώμενος όμως «δεν ήξερε τίποτε, δεν είχε καν ακούσει το όνομα και με τον τρόπο του μούλεγε να τον ξεφορτώνωμαι» (σ. 161).

Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Η ίδια σκηνή της «κυριαρχίας» των «άλλων» στην πρωτεύουσα επιβεβαιώνεται ξανά παρακάτω, με αφορμή μιαν ακόμη αναζήτηση:

«Τα πλατειά ρολά και οι πλούσιες βιτρίνες ήταν εκεί, εκεί ψηλά ήταν και η μεγάλη πινακίδα, πουθενά όμως ο Αλέξανδρος και η Αννα Κομπολογά, στη θέση τους ο "Ζαχαρίας... όγλου".

»Αυτή η ογλοκρατία (με συγχωρείτε για την κρυάδα) που έμελλε σε λίγο να κυριαρχήση στην Αθήνα μας, είχε αρχίσει από τότε, καθώς φαίνεται. Οι μπανκανότες [χαρτονομίσματα] είχαν κάμει το θάμα τους και στο κατάστημα του κυρ-Αλέκου» (σ. 196).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ
ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΟΥ: ΤΑΣΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΡΙΜΗΣ, ΑΝΤΑ ΨΑΡΡΑ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΡΡΑΣ / ios@enet.gr Ο «ΙΟΣ» ΣΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ: http://www.iospress.gr.

George Mavrogordatos

«Stillborn Republic. Social Coalitions and Party Strategies in Greece, 1922-1936» (Berkeley, 1983, εκδ. University of California Press).

Πρωτοπόρα ανάλυση των κοινωνικών διαστάσεων της πολιτικής ζωής του Μεσοπολέμου. Ειδικό κεφάλαιο για την αντίθεση γηγενών - προσφύγων και την αντανάκλασή της στο πολιτικό παιχνίδι της εποχής.

Αλκης Ρήγος

«Η Β' Ελληνική Δημοκρατία, 1924-1935. Κοινωνικές διαστάσεις της πολιτικής σκηνής» (Αθήνα 1988, εκδ. Θεμέλιο).

Αντίστοιχη δουλειά, με έμφαση στην οικονομική-ταξική διάσταση. Εκτενείς αναφορές στην αντιμετώπιση των προσφύγων από τον γηγενή αντιβενιζελισμό.

Δημήτρης Λιβιεράτος

«Κοινωνικοί αγώνες στην Ελλάδα (1923-1927)» (Αθήνα 1985, εκδ. Κομμούνα).

Ιστορικό του εργατικού κινήματος των πρώτων χρόνων μετά την προσφυγική εγκατάσταση. Ειδικό κεφάλαιο για τις (αρχικά αρνητικές) επιπτώσεις της τελευταίας στην κατάσταση και τη μαχητικότητα της εργατικής τάξης.

Α. Ι. Αιγίδης

«Η Ελλάς χωρίς τους πρόσφυγας» (Εν Αθήναις 1934, Τύποις Ι. Αλευροπούλου & Σίας).

Εξύμνηση, από συντηρητική σκοπιά, της συμβολής των προσφύγων στην οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική ζωή της μεσοπολεμικής Ελλάδας. Μεταξύ άλλων, τονίζεται η «αξιοθαύμαστος αντοχή του προσφυγικού πληθυσμού κατά των ενεργειών της μπολσεβικικής προπαγάνδας»: «Αι μακραίωνες παραδόσεις του πληθυσμού αυτού αντέστησαν αποτελεσματικώς και νικηφόρως κατά της φθοροποιού επενεργείας της παρεισάκτου προπαγάνδας κατά τα πρώτα της βήματα. Οταν δε βραδύτερον αι πρώται εντυπώσεις υπεχώρησαν, όταν πλέον εν μέγα μέρος του πληθυσμού τούτου επανέκτησε το αίσθημα της ιδιοκτησίας, είτε με την μορφήν μιας μονίμου οικογενειακής και επαγγελματικής στέγης, είτε με την μορφήν ενός τεμαχίου γης, ο κίνδυνος της μεταξύ αυτού ευδοκιμήσεως και του εγκλιματισμού του σπόρου της κοινωνικής ανατροπής εξέλιπεν οριστικώς» (σ. 176-7).
ΙΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 24/1/2010

Ποιος είναι ο Ελληνας σήμερα;

«Η ιστορία της ελληνικής ιθαγένειας δεν είναι απλώς αναπόσπαστο τμήμα της πολιτικής ιστορίας ενός κράτους. Είναι η ίδια η ζωντανή της συνείδηση: Μια ιστορία αδιάκοπων διεκδικήσεων. Είναι δέσμια των περιπετειών του πολυτάραχου βίου της ελληνικής πολιτικής ιστορίας, από τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους ώς τις μέρες μας, αλλά και υπόλογος στους συστατικούς μύθους του ελληνικού έθνους».
Μία διευκρίνιση στα όσα λέει ο Δημήτρης Χριστόπουλος στη συλλογική έρευνα «Τα δικαιώματα στην Ελλάδα 1953-2003». Οι μόνες καταγεγραμμένες περιπτώσεις γρήγορης και απρόσκοπτης απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας είναι: α) Αν είσαι αμνοερίφιο της αλλοδαπής, σε περιόδους μεγάλης ζήτησης, όπως το Πάσχα. β) Αν είσαι αγροτικό προϊόν της αλλοδαπής, που κάποιος μεσάζων θέλει να σε βαφτίσει ντόπιο. γ) Παλαιότερα, αν ήσουν παικταράς της αλλοδαπής, που μπορούσε να γράψει σελίδες δόξας στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού!

Ελληνας γεννιέσαι ή γίνεσαι; Εξαρτάται ποιος ρωτάει. Στην καμπάνια της Ελληνικής Ενωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου κεντρικό σύνθημα είναι «Ελληνας γεννιέσαι και γίνεσαι». Σε διάφορες -ρατσιστικές κυρίως- ιστοσελίδες το «και» έχει επιδεικτικά διαγραφεί και αντικαταστάθηκε από το «δεν», για να δηλώσει ότι το αίμα νερό δεν γίνεται και ότι η περικεφαλαία όταν τη φοράς δεν βγαίνει. Η ηλεκτρονική διαβούλευση έχει πλέον ολοκληρωθεί· όμως, ο δημόσιος διάλογος -επίσημος και ανεπίσημος, ανώνυμος και επώνυμος- συνεχίζεται, και οι τόνοι παραμένουν υψηλοί, αποκτώντας συχνά χαρακτηριστικά κερκίδας. Το αίμα και το χώμα, το γένος, η φυλή, το τι είναι και τι δεν είναι η πατρίδα μας, οι λόγγοι, τα βουνά και το αρχαίο πνεύμα το αθάνατο, όλα βράζουν σε ένα τσουκάλι, μαζί με τους φόβους, τις ελπίδες, τις προκαταλήψεις και τις αγκυλώσεις μας. Τελικά, πόση σημασία αποδίδουμε στον όρο «ιθαγένεια» και τι διαστάσεις έχει πραγματικά;

«Αυτό που πρέπει να διευκρινιστεί είναι ότι οι όροι ιθαγένεια και υπηκοότητα είναι ταυτόσημοι. Συζητάμε, λοιπόν, αμιγώς για μια διαδικασία πολιτογράφησης των νόμιμων μεταναστών, την πρόσβασή τους σε μια σειρά από δικαιώματα και υποχρεώσεις. Οσο η συζήτηση φορτίζεται με όρους εθνικής ταυτότητας τόσο απομακρυνόμαστε από την ουσία του θέματος». Ο Κωστής Παπαϊωάννου, πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, έχει τοποθετηθεί δημόσια πάνω στο ζήτημα της ιθαγένειας, θεωρώντας ότι είναι καιρός να συμβαδίσουμε με μια εποχή που ο ίδιος αποκαλεί «τρίτη ιθαγενειακή περίοδο» για την Ελλάδα: «Μέχρι τώρα είχαμε περίπου 90 χρόνια που "Ελληνας γινόσουν". Μετά περάσαμε στο "Ελληνας γεννιέσαι". Τώρα είναι καιρός να φτάσουμε στο "Ελληνας και γεννιέσαι και γίνεσαι". Από τα πρώτα χρόνια ύπαρξης του νεοελληνικού κράτους είχαμε μια συνεχή εδαφική επέκταση. Η επέκταση αυτή σήμαινε και ομάδες πληθυσμιακές που γίνονταν Ελληνες. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή Ελληνες ήταν αυτοί που γεννιόνταν στο ελληνικό έδαφος. Τώρα είναι ώριμες οι συνθήκες να φτάσουμε σε ένα μεικτό σύστημα πολιτογράφησης. Πρόκειται για μια φυσιολογική εξέλιξη, και πρέπει να αξιοποιηθεί ως ισχυρό εργαλείο κοινωνικής ενσωμάτωσης. Θεωρώ ότι είναι λάθος να του προσδίδουμε φορτίσεις περίπου μεταφυσικές.

»Ακριβώς όπως οι έλληνες μετανάστες έγιναν πολίτες κάποιας άλλης χώρας και διατήρησαν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό τις παραδόσεις τους, έτσι και παιδιά που έχουν γεννη- θεί εδώ δικαιούνται να πολιτογραφηθούν Ελληνες. Η νέα πραγματικότητα, την οποία καλούμαστε να διαχειριστούμε, αντανακλάται πολύ καθαρά ειδικά στη δεύτερη γενιά. Η δεύτερη γενιά δεν έχει άλλον τόπο. Τόπος τους είναι η Ελλάδα και, αν φανεί έξυπνη, θα είναι και πατρίδα τους. Μια επιθετική λογική που λέει ότι "έτσι είναι, κι αν δεν τους αρέσει να γυρίσουν πίσω" είναι ανεδαφική και αδιέξοδη».

Τι σημαίνει, όμως, ιθαγένεια και γιατί γίνεται τόσος ντόρος; «Ιθαγένεια είναι ο νομικός δεσμός ενός ατόμου με ένα κράτος. Αν ο δεσμός αυτός υπάρχει, λέμε ότι το άτομο αυτό είναι πολίτης του συγκεκριμένου κράτους». Ετσι ορίζεται η ιθαγένεια σε ενημερωτικό φυλλάδιο του υπουργείου Εσωτερικών που μοιραζόταν μέχρι πρόσφατα στους ενδιαφερόμενους μετανάστες, αλλοδαπούς και ομογενείς. Στο ίδιο γαλανόλευκο φυλλάδιο διευκρινίζονται έννοιες όπως η «εθνικότητα» («ο δεσμός ενός ατόμου ως προς ένα ορισμένο έθνος»), η «πολιτογράφηση», ο «αλλοδαπός», ο «ομογενής» και ο «αλλογενής». Στο τέλος, αφού όλα περιγράφονται με απλά και λογικά βήματα, οι τότε υπουργοί αποχαιρετούν τους «φίλους και φίλες» με την ευχή «να γίνει η Ελλάδα και δική σας πατρίδα» με «τη λιγότερη δυνατή ταλαιπωρία», φιλοδωρώντας τους με ένα απόσπασμα από τον Ελύτη: «Ομορφη και παράξενη πατρίδα ωσάν αυτή που μου 'λαχε δεν είδα».

Στην πράξη, η «λιγότερη δυνατή ταλαιπωρία» μπορεί να σημαίνει και μια δεκαετία με την υπόθεσή τους στα συρτάρια. Με αποτέλεσμα, το ισχύον καθεστώς να είναι νόμιμα αδιαφανές· χαρακτηριστικό είναι πως ούτε στο υπουργείο Εσωτερικών, στη Διεύθυνση Ιθαγένειας, όπου απευθυνθήκαμε, είχαν σαφή και συνολική εικόνα για όλες τις αιτήσεις που γίνονται τα τελευταία χρόνια και σε ποιο ποσοστό εγκρίνονται, με το σκεπτικό ότι οι αιτήσεις «κατατίθενται στις νομαρχίες και δεν μπορούμε να οριστικοποιήσουμε τη μονάδα χρόνου», καθώς οι νομαρχίες δεν στέλνουν πάντα συγκεντρωτικά στοιχεία.

Το αν είσαι Ελληνας ή όχι, το αν θα γίνεις ή αν πράγματι γεννήθηκες, έστω αν είχες ρίζες από κάποιον προπάππο που ήταν γραμμένος στα δημοτολόγια, αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια της εκάστοτε επιτροπής πολιτογράφησης, αλλά κυρίως στην πολιτική βούληση του υπουργείου Εσωτερικών. «Από τα αιτήματα πολιτογράφησης αλλοδαπών πολύ λίγα γίνονται δεκτά» αναφέρει ετήσια έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, σημειώνοντας ότι εκκρεμούν 28.000 φάκελοι - ενώ το γεγονός ότι η απόρριψη αίτησης είναι παντελώς ανέλεγκτη «γεννά την καχυποψία των ενδιαφερομένων, υπονομεύει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και αφήνει περιθώρια για εικασίες σχετικά με αδιαφάνεια και αυθαιρεσία». Η έκθεση επιβεβαιώνει διπλωματι- κά κάτι που είχα συμπεράνει από ανεπίσημες συζητήσεις, χωρίς να πέσω από τα σύννεφα: ότι και για να γίνεις Ελληνας, το «κονέ» μετράει.

Οπως ορίζεται από το νόμο, η επιτροπή πολιτογράφησης αποτελείται από τρεις προϊσταμένους του υπουργείου και δύο πανεπιστημιακούς και γνωμοδοτεί προς τον υπουργό για την «επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, της Ιστορίας και του ελληνικού πολιτισμού, καθώς και για το ήθος και την προσωπικότητα» του υποψηφίου. Οι γενικοί αυτοί όροι, καθώς και η εξαίρεση των αποφάσεων της διοίκησης από κάθε αιτιολόγηση ή χρονική προθεσμία, ευνοεί αποφάσεις που ίσως να εξυπηρετούν κατά καιρούς την ιδέα περί «εθνικής ασφάλειας», συχνά όμως αδικούν ανθρώπους και πληθυσμιακές ομάδες. Δεν είναι τυχαίο ότι μέχρι πρόσφατα οι Ελληνες της Κωνσταντινούπολης δεν λάμβαναν την ελληνική ιθαγένεια, πιθανόν με το σκεπτικό ότι έτσι θα αποδυναμωθεί ο εκεί ελληνισμός.

Αντίστοιχα, το ρατσιστικό - γηπεδικό σύνθημα «Δεν θα γίνεις Ελληνας ποτέ, Αλβανέ, Αλβανέ!» αποτέλεσε κυρίαρχη πολιτική γραμμή για μεγάλο χρονικό διάστημα, αφού οι Αλβανοί που ζουν στη χώρα μας, αν δεν είχαν την τύχη ή την εξυπνάδα να δηλώσουν ομογενείς, σπάνια κατάφερναν να πολιτογραφηθούν (ακόμα κι αν πληρούσαν τις τυπικές προϋποθέσεις), ενώ έως πρόσφατα δεν έπαιρναν καν απάντηση, παρά μόνο προφορικά.

Μια συνηθισμένη σύγχυση είναι πως άλλο σημαίνει «ιθαγένεια» και άλλο «υπηκοότητα». Κι όμως, όπως διευκρινίζει ο καθηγητής Δημήτρης Χριστόπουλος σε σχετική μελέτη του, «Ιθαγένεια, υπηκοότητα και ιδιότητα του πολίτη έχουν το ίδιο νόημα. Στην Ελλάδα, για λόγους που σχετίζονται με τη χρήση και τη σημασία του όρου "γένος" για τη συγκρότηση του ελληνικού έθνους και λαού, χρησιμοποιήθηκε ευθύς από τον 19ο αιώνα η "ιθαγένεια" αντί των άλλων. Γι' αυτόν το λόγο και τη χρησιμοποιούμε, μολονότι η λέξη παραπέμπει σε προνεωτερικές σημασιοδοτήσεις».

Προνεωτερικές σημασιοδοτήσεις και νομικοί όροι στα λατινικά, όπως το «jus sanguinis» και «jus soli» (το δίκαιο του αίματος και το δίκαιο του εδάφους), μπορεί να ακούγονται ακατανόητα στα μη μυημένα αφτιά, όμως εξίσου ακατανόητες ακούγονται πολλές από τις ισχύουσες διατάξεις του κώδικα ιθαγένειας - όπως το ότι η επιτροπή πολιτογράφησης δεν λογοδοτεί σε κανέναν για τις αποφάσεις της. Μία βασική διαφορά του προτεινόμενου νομοσχεδίου είναι πως, το αργότερο σε έναν χρόνο από την κατάθεση της αίτησης, πρέπει να υπάρχει κάποια απόφαση και να είναι αιτιολογημένη. Αρα, αν θεωρείς ότι αδικήθηκες, έχεις το δικαίωμα να υποβάλεις ένσταση.

Το «Ελληνας γίνεσαι επειδή έτσι τους αρέσει» ίσαμε πρόσφατα είχε και την αντίθετη όψη του ίδιου νομίσματος: Ελληνας ξεγίνεσαι επειδή δεν τους αρέσεις. Επειδή θεωρείσαι ανάξιος να φέρεις την ιδιότητα του έλληνα πολίτη, ανεπιθύμητος, αλλογενής ή επειδή ζυγίστηκες στο ζύγι της εθνικής συνείδησης και βρέθηκες λειψός. Δεκάδες χιλιάδες έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες και «αλλογενείς» στερήθηκαν την ιθαγένεια από το μετεμφυλιακό, το χουντικό, αλλά και το μεταπολιτευτικό κράτος, καθώς το άρθρο 19 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας βρισκόταν σε ισχύ έως το 1998. Το επίμαχο άρθρο -το οποίο έδωσε αφορμή σε διώξεις λόγω φρονημάτων και χρησιμοποιήθηκε κυρίως ενάντια σε αριστερούς και μειονοτικούς έλληνες πολίτες- έχει μεν καταργηθεί, χωρίς όμως όλα τα θύματά του να έχουν αποκατασταθεί.

Ο ιστορικός Λάμπρος Μπαλτσιώτης, που έχει ασχοληθεί με ζητήματα ιθαγένειας, εξηγεί πώς έχει αλλάξει η αντίληψή μας για την έννοια αυτή, δύο αιώνες μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. «Το πώς νιώθει ο προπάππος μου Ελληνας διαφέρει πάρα πολύ από το πώς νιώθω εγώ. Πέρα, όμως, απ' αυτό, είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι τα ευρωπαϊκά εθνικά κράτη την εποχή που συγκροτήθηκαν είχαν τεράστια γλωσσική και πολιτισμική ποικιλία. Είναι γνωστό και αναφέρεται στη βιβλιογραφία ότι στη Γαλλία, την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης, μόλις το 10% του πληθυσμού μιλούσε γαλλικά. Οι υπόλοιποι μιλούσαν οξιτανικές διαλέκτους, γερμανικά, βρετόνικα, βάσκικα. Στην Ελλάδα, την εποχή της Επανάστασης του 1821, ο ένας στους τέσσερεις μιλούσε κάποια αλβανική γλώσσα. Οσο για την κοινότητα των εθίμων και του πολιτισμού, δημιουργήθηκε σταδιακά.

»Το να θεωρείς ότι ο τουρκόφωνος μικρασιάτης πρόσφυγας των αρχών του 20ού αιώνα είχε ίδιο πολιτισμό με τον αλβανόφωνο χριστιανό από τη Θεσπρωτία είναι λάθος. Ούτε καν μπορούσαν να συνεννοηθούν μεταξύ τους. Η πόντια γιαγιά της γυναίκας μου, σε κάποιο χωριό της βόρειας Ελλάδας της δεκαετίας του '30, απαγορευόταν να μιλήσει στον πεθερό της. Μόνο μέσω τρίτου μπορούσε να του απευθύνει το λόγο. Τι σχέση είχε αυτή η γυναίκα με μία φεμινίστρια της καλής κοινωνίας των Αθηνών της ίδιας εποχής; Καμία. Κοινό είχαν ότι ήθελαν να ανήκουν στην ίδια πολιτική κοινότητα.

»Για να καταλήξω στο σήμερα, δεν είναι σοκαριστικό να βλέπεις μια μουσουλμάνα με μαντίλα. Δεν λέω ότι είναι ανώδυνο, ούτε μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι έχουμε μισό εκατομμύριο μουσουλμάνους, αλλά -εάν ανατρέξουμε στο παρελθόν- θα δούμε ότι οι διαφοροποιήσεις ήταν, επίσης, τεράστιες».

Οπως τονίζει ο ιστορικός, πάντως, η απόδοση ιθαγένειας δεν είναι πανάκεια αν δεν υπάρχει μια συνολικότερη πολιτική κράτους δικαίου: «Κατ' εξοχήν παράδειγμα είναι οι Γάλλοι. Στα υποβαθμισμένα προάστια εξεγέρθηκαν γάλλοι πολίτες, δεύτερης και τρίτης γενιάς, παρ' όλα αυτά όμως αποκομμένοι».

Στην Ελλάδα, υποστηρίζει, είχαμε τη μεταφορά του οθωμανικού μοντέλου στα εθνικά κράτη των Βαλκανίων. Από τη Μεγάλη Ιδέα περάσαμε σε ένα πιο εσωστρεφές μοντέλο, μετά το 1922, με τις ανταλλαγές πληθυσμών και τη μετανάστευση, και ένα εξίσου στενό πλαίσιο οριοθέτησης του έθνους με το τέλος του Εμφυλίου. Αποτέλεσμα, ο σημερινός Κώδικας Ιθαγένειας -αν και χρονολογείται μόλις απ' το 2004- είναι στην ουσία προϊόν του μετεμφυλιακού κράτους. Βασισμένος σχεδόν εξ ολοκλήρου στο δίκαιο του αίματος, αποδίδει ιθαγένεια στο «τέκνο του Ελληνα» (προσφάτως και της Ελληνίδας), ασχέτως με το πού κατοικεί. Ετσι, ένας νέος που ήρθε από την Αλβανία το 1993, έχει τελειώσει το σχολείο εδώ και είναι φοιτητής, εάν θεωρηθεί «ομογενής», μπορεί να λάβει την ιθαγένεια· εάν όχι, «δεν θα γίνει Ελληνας ποτέ»! Ενας μπασκετμπολίστας από τη Φλόριντα, αν έχει έναν προπάππο Ελληνα -και ας μη μιλάει λέξη ελληνικά-, είναι «δικό μας παιδί», ειδικά αν βάζει πολλά καλάθια!

Στην Ελλάδα του 21ου αιώνα δεν είσαι ό,τι δηλώσεις, αλλά ό,τι σε δηλώσουν και όσο Ελληνας αποφασίσουν ότι είσαι οι εκάστοτε πολιτικοί. Ελληνας ποτέ, κάποτε ή σχεδόν· σημασία έχει να παραμένεις άνθρωπος. «Ο αετός πετάει στον αέρα και του ελεύθερου ανθρώπου είναι όλη η γη πατρίδα» γνέφει ο Ευριπίδης μέσα από το επίσημο βιβλίο «Ελλά- δα, η δεύτερη πατρίδα» του υπουργείου Εσωτερικών, που μοιράζεται στους υποψήφιους συμπολίτες μας. Μόνο που η όμορφη και παράξενη πατρίδα μας είναι, συνάμα, δύστροπη και παράλογη και αρέσκεται να ψαλιδίζει τα φτερά ακόμα και όσων επιμένουν να λέγονται παιδιά της.

Μετανάστες δεύτερης γενιάς: Ελληνες πότε;

«Είναι, δηλαδή, Ελληνας ο Νικ Καλάθης, που μιλάει με διερμηνέα, και δεν είμαι εγώ, που κάθε βράδυ τρώω σουβλάκια, πηγαίνω στην καφετέρια και παίζω τάβλι με τους κολλητούς μου;» Κοιτάζω τον 26χρονο Νίκο με έκπληξη, απλούστατα επειδή αγνοώ ποιος είναι ο Καλάθης. Διάσημος μπασκετμπολίστας του Παναθηναϊκού με «διπλή ιθαγένεια», όπως με πληροφορούν οι φίλαθλοι της ομήγυρης. «Αυτό σημαίνει, ρε, να είσαι Ελληνας;» τον πειράζουν οι φίλοι του. «Ναι, ρε, και αυτό». Ο Νίκος Οντουμπιτάν γεννήθηκε στην Αθήνα, πήγε σχολείο στα Πατήσια, σπουδάζει μηχανολόγος ιατρικών οργάνων στα ΤΕΙ και δεν έχει πάει ποτέ στη Νιγηρία. Μιλάει ελληνικά, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που γνώρισε, αλλά δεν έχει αποκτήσει ακόμα την ελληνική ιθαγένεια. «Δεν έχω καταθέσει καν τα χαρτιά μου. Με την ισχύουσα νομοθεσία θα μου απαντήσουν σε 10 χρόνια, μπορεί και ποτέ. Αν περάσει το νομοσχέδιο, μπορώ να κάνω απλώς μία δήλωση».

Ο Νίκος είναι ένα από τα περισσότερα από 200.000 παιδιά που αποκαλούμε «μετανάστες δεύτερης γενιάς» και που, αν και μετέχουν της ημετέρας παιδείας, κατά το κακοπαθημένο ρητό του Ισοκράτη, είναι όμηροι της ημετέρας γραφειοκρατίας και ενός κώδικα ιθαγένειας που παραμένει αγκιστρωμένος στο «δίκαιο του αίματος». Αυτή η κατάσταση θα αλλάξει σημαντικά εφόσον ψηφιστεί το νέο νομοσχέδιο για την ιθαγένεια και την πολιτογράφηση. Ενα νομοσχέδιο που συγκέντρωσε χιλιάδες σχόλια στην ιστοσελίδα του υπουργείου Εσωτερικών κατά τη διάρκεια της ανοιχτής διαβούλευσης.

Η ακροδεξιά απαντά με εθνικιστικές κορώνες και υπογραφές για δημοψήφισμα, η Δεξιά του Σαμαρά αντιπαραθέτει πιο «σφιχτά» πρότυπα πολιτογράφησης, ενώ η Αριστερά το θεωρεί θετικό αλλά ανεπαρκές βήμα, εφόσον εξακολουθεί να αποκλείει χιλιάδες παιδιά και δεν συνοδεύεται από μια πιο δίκαιη πολιτική για το άσυλο και τους μετανάστες.

Τι λένε οι άμεσα ενδιαφερόμενοι για το ποιος γεννιέται και το ποιος γίνεται Ελληνας; Ο Νίκος, ο Νικόδημος, ο Ριχάρδος, ο Φρουμέντιος συμμετέχουν στο «Asante», μια οργάνωση νέων με αφρικανική καταγωγή, που ζουν, σπουδάζουν και εργάζονται στην Ελλάδα. Στο μικρό γραφείο τους, διακοσμημένο με τα πολύχρωμα εξώφυλλα του περιοδικού και μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του Μάρκους Γκάρβεϊ, του προδρόμου των Ρασταφάρι, οι τέσσερεις φίλοι μιλάνε περί ιθαγένειας, ελληνικότητας και ελληνικής κουλτούρας. Με άψογα, κελαρυστά ελληνικά, που θα ζήλευαν πολλοί «ημεδαποί» συνομήλικοί τους, και με χιούμορ που σφάζει με το μπαμπάκι.

«Στη συνέντευξη για την ιθαγένεια μπορεί να σε ρωτήσουν τα πάντα· από το ποιος είναι πρωθυπουργός μέχρι για τη Σάσα Μπάστα· ό,τι να 'ναι!» μου λέει ο ένας από τους τέσσερεις που έχει περάσει τη διαδικασία. Ενημερωμένοι για τον αθλητισμό, την πολιτική, τα μίντια (ακτιβιστές, εξάλλου, οι περισσότεροι και εξοικειωμένοι με τους δημοσιο- γράφους), δεν αφήνουν τίποτα ασχολίαστο. «Ε, ναι, βλέπουμε και μεσημεριανάδικα, τι θες, να μας ρωτήσει η επιτροπή ποια παρουσιάζει το "Εχει γούστο" και να μην ξέρουμε να απαντήσουμε;»

Πέρα από τις πλάκες, η καθημερινότητά τους έχει δυσκολίες που θα είχαν κάνει αρκετούς να πελαγώσουν. Απλές διαδικασίες, από την ανανέωση ενός διπλώματος οδήγησης ή της άδειας παραμονής μέχρι την κάρτα τού «επί μακρόν διαμένοντος» ή την πολυπόθητη πολιτογράφηση, μετατρέπονται σε έναν ανορθόδοξο λαβύρινθο: «Κατ' αρχάς, για να καταθέσεις τα δικαιολογητικά για πολιτογράφηση», μου εξηγούν, «εκτός από το πολύ υψηλό παράβολο των 1.500 ευρώ, χρειάζεται άδεια παραμονής ισχύουσα, με το αυτοκόλλητο, αυτό που λέμε στικάκι, πάνω στο διαβατήριο, που έρχεται σχεδόν πάντα ληγμένο».

Η ιστορία με το στικάκι είναι μία πάγια τακτική για να αποθαρρύνει τους νόμιμους μετανάστες από οποιαδήποτε περαιτέρω διεκδίκηση. Συνήθως η άδεια έρχεται ληγμένη ή λήγει πολύ σύντομα και συνοδεύεται από ένα μπλε χαρτί που βεβαιώνει ότι είσαι νόμιμος, αλλά δεν ισχύει για τις επίσημες συναλλαγές με το κράτος. «Το νομοσχέδιο θα βοηθήσει να πολιτογραφηθούν μετανάστες δεύτερης γενιάς· όμως, πολλά παιδιά -που οι γονείς τους αυτήν τη στιγμή δεν έχουν τα απαραίτητα ένσημα και δεν μπορούν να ανανεώσουν την άδεια- δεν θα μπορέσουν καν να καταθέσουν δικαιολογητικά».

Ξεκρέμαστοι θα μείνουν αρκετοί από τους 200.000 που οι γονείς τους, χωρίς να είναι παράνομοι, δεν έχουν πλήρη έγγραφα, επειδή έμειναν έστω κι έναν μήνα χωρίς δουλειά. «Ο γονιός δεν μπορεί ούτε καν να αρρωστήσει· κινδυνεύει κι αυτός και τα παιδιά του» σχολιάζει ο Νικόδημος Κινιούα Μαϊνά Πέτερ. Ο Νικόδημος, όπως και ο Νίκος, έχει άδεια επί μακρόν διαμένοντος. Ο δίδυμος αδελφός του Νικόδημου, ο 33χρονος Φρουμέντιος Γαδόγο, νοσηλευτής σε ιδιωτική κλινική, έχει την ελληνική ιθαγένεια. Πώς έγινε αυτό το παράδοξο; Αγνωστες οι βουλές της επιτροπής.

«Καταθέσαμε τις αιτήσεις μας μαζί· είχαμε τον ίδιο αριθμό πρωτοκόλλου. Ο ένας αδελφός πολιτογραφήθηκε· ο άλλος, όχι» λέει και γελάει, σαν να είναι κάτι το απόλυτα λογικό. Εννοείται πως η πολιτογράφηση ήρθε περίπου 10 χρόνια έπειτα από την κατάθεση του φακέλου.

Η ιστορία πολιτογράφησης του Ριχάρδου Ακανζίμ, με γονείς από τις Σεϋχέλλες και την Γκάνα, που γεννήθηκε στην Αθήνα, πήγε σχολείο στους Αμπελοκήπους και εργάζεται στα ΕΛΤΑ, μοιάζει σαν ταινία με τον Βέγγο. Τα κατάφερε κάνοντας υπεράνθρωπο αγώνα δρόμου για να μαζέψει όλα τα δικαιολογητικά και να τα καταθέσει αυθημερόν, προτού λήξει το περιβόητο στικάκι που του δόθηκε στο παρά πέντε. «Τα 'χασε και η γυναίκα στο υπουργείο που τα πήγα εμπρόθεσμα! Ούτε εκείνη δεν πίστευε πως θα προλάβαινα».

Πέρα από την τρεχάλα και την ασυνεννοησία, που δεν πτοεί τους συνομιλητές μου (οι οποίοι ομολογούν πως έχουν ως όπλο την πολύ καλή γνώση της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής πραγματικότητας), οι αδικίες παραμένουν για τη μεγάλη πλειονότητα των μεταναστών. «Το πολύ σημαντικό» τονίζει ο Νικόδημος «είναι πως η επιτροπή πολιτογράφησης θα είναι αναγκασμένη να αιτιολογήσει την απόφασή της. Αν μου πει "Σε κόβω επειδή δεν ξέρεις τον Εθνικό Υμνο", θα τους τον απαγγείλω ολόκληρο, και όχι μόνο τις δύο πρώτες στροφές που ξέρουν όλοι. Το χειρότερο με την ισχύουσα νομοθεσία είναι πως δημιουργεί τα μεγαλύτερα προβλήματα στα πιο δημιουργικά μυαλά της αφρικανικής κοινότητας. Αλλοι, που δεν τους νοιάζει, πουλάνε στο δρόμο και αγοράζουν ένσημα. Εμείς, που θέλουμε να ενσωματωθούμε -και οι περισσότεροι της δεύτερης γενιάς είμαστε έτσι-, αντιμετωπίζουμε τις περισσότερες δυσκολίες. Αυτό είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης να αλλάξει».

Στο τέλος της συνέντευξης υποκύπτω στην κλισέ δημοσιογραφική ερώτηση: «Εσύ νιώθεις Ελληνας;» - «Ολοι το ρωτάνε αυτό, και δεν υπάρχει πιο ηλίθια ερώτηση. Τι πάει να πει πώς νιώθω; Αν εσύ είχες γεννηθεί και ζούσες στη Γερμανία, μιλούσες γερμανικά, οι φίλοι σου ήταν Γερμανοί, πώς θα ένιωθες;»

«Το πώς νιώθουμε θα το εξομολογηθούμε στην κοπέλα μας, στον αδελφό μας, είναι κάτι προσωπικό. Το ζήτημα δεν είναι να μιλάμε για συναισθήματα, αλλά το τι δικαιώματα και υποχρεώσεις έχουμε. Αν κλείσω τα μάτια και ονειρευτώ ένα νησί, δεν θα ονειρευτώ ένα νησί στον Ινδικό ωκεανό. Ενα νησί του Αιγαίου θα ονειρευτώ» καταλήγει ο Νικόδημος, που γεννήθηκε στην Κένυα και μεγάλωσε στην Κάλυμνο.

Φεύγοντας από τη συνάντηση με τους «μετανάστες δεύτερης γενιάς» του «Asante», πολιτογραφημένους ως ιθαγενείς ή αλλογενείς επί μακρόν διαμένοντες, νιώθω πως δεν με χωρίζει τίποτα μ' αυτούς τους ανθρώπους - που ζουν, δουλεύουν και παλεύουν στους ίδιους δρόμους μ' εμένα και αναπνέουν τον ίδιο μολυσμένο αέρα. Ούτε η γλώσσα, ούτε ο πολιτισμός, ούτε τα όνειρα.

Με τη διαφορά ότι η δική μου «ελληνικότητα» δεν τίθεται στην κρίση κάποιας επιτροπής, που προς το παρόν εξακολουθεί να αποφασίζει με κριτήρια υποκειμενικά, όποτε θέλει, όπως θέλει και επειδή έτσι της αρέσει.

Διαβάστε

*..............*..............

Ελληνική Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, «Τα δικαιώματα στην Ελλάδα 1953-2003.

Από το τέλος του Εμφυλίου στο τέλος της Μεταπολίτευσης», επιμέλεια Μιχάλης Τσαπόγας - Δημήτρης Χριστόπουλος, εκδόσεις Καστανιώτη

Πολυθεματική συλλογική έρευνα, μελετά μεταξύ άλλων τις περιπέτειες των δικαιωμάτων σε ένα κράτος «Εθνικόν και Ιδεολόγον» και την ιστορία της ελληνικής ιθαγένειας από τον Ψυχρό Πόλεμο ώς την εποχή της μετανάστευσης.

..............*..............

Κέντρο Ερευνας Μειονοτικών Ομάδων, «Η Ελλάδα της Μετανάστευσης», επιμέλεια Μίλτος Παύλου - Δημήτρης Χριστόπουλος, εκδ. Κριτική

Συλλογική μελέτη για το φαινόμενο της μετανάστευσης στη σύγχρονη Ελλάδα, με ειδικά κεφάλαια για την ιθαγένεια και την πολιτογράφηση, τους μετανάστες στην πολιτική κοινότητα, στατιστικούς πίνακες και στοιχεία.

Πληκτρολογήστε

http://www.hlhr.gr/index-el.htm

Η ιστοσελίδα της Ελληνικής Ενωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, με όλα τα στοιχεία της πρότασης για τον Νέο Κώδικα Ιθαγένειας και τον σχετικό διάλογο.

http://feleki.wordpress.com/

Το μπλογκ της πρωτοβουλίας που δημιούργησε το γκρουπ «Ελληνας γίνεσαι, δεν γεννιέσαι» στο Facebook, με περισσότερα από 7.800 μέλη, υπέρ της απόδοσης ιθαγένειας στους μετανάστες. Διαβάστε τα ανώνυμα μπινελίκια των «αβγών του φιδιού» γι' αυτούς που τόλμησαν επώνυμα να υποστηρίξουν τις απόψεις τους.

«Η δημοκρατία δεν συμβαδίζει με την εθνική ομοιογένεια»

Η Νάντια Ουρμπινάτι δεν βρίσκει αστείο ούτε γραφικό τον Μπερλουσκόνι. Οσο πολλοί συμπατριώτες της και ακόμη περισσότεροι Ευρωπαίοι γελούν με τα απίστευτα καμώματά του, η Ουρμπινάτι κάνει λόγο για μια «πληγή δεσποτισμού» από την οποία υποφέρει η χώρα της και αγωνιά θεωρώντας πως αρνούνται να αντικρίσουν την πραγματικότητα: «Η σημερινή κυβέρνηση είναι πολύ ακραία.
Η Ιταλία βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι και διακρίνονται δύο πιθανές εξελίξεις: είτε θα παραμείνει μια κοινοβουλευτική δημοκρατία, είτε θα μετατραπεί, όπως επιθυμεί ο Μπερλουσκόνι, σε προεδρική δημοκρατία όπου ο πρόεδρος θα είναι πολύ ισχυρός», λέει η καθηγήτρια Πολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης και τακτική αρθρογράφος της εφημερίδας «La Repubblica».

Και η αντιπολίτευση τι κάνει; «Εχει τεράστιες ευθύνες. Η ασάφεια που χαρακτηρίζει το λόγο της δεν βοηθάει. Οσα έχει να πει, απαντούν μόνο σε καταστάσεις του παρελθόντος, όχι σε αυτά που συμβαίνουν αυτήν τη στιγμή», απαντάει η Ουρμπινάτι, μιλώντας μας από το σπίτι της στην Μπολόνια, λίγες ημέρες μετά τα βίαια ρατσιστικά επεισόδια στο Ροζάρνο της Καλαβρίας.

Λέτε ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί στην Ιταλία έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα. Ποια είναι τα σημαντικότερα;

«Ναι, πολύ σοβαρά πλήγματα και μέχρι πολύ πρόσφατα όλοι, και η αντιπολίτευση, κοιμούνταν. Πρώτα απ' όλα η κυβέρνηση εκδίδει διάφορα διατάγματα -τα οποία επιδιώκει να μετατρέψει και σε νόμους- που αποσκοπούν αποκλειστικά στην επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων του Μπερλουσκόνι. Με λίγα λόγια, φτιάχνονται νόμοι για χάρη του Μπερλουσκόνι. Αλλη μεγάλη ζημιά είναι η συστηματική επίθεση στη Δικαιοσύνη και τους λειτουργούς της, μέσω των εφημερίδων και των τηλεοπτικών σταθμών που ελέγχει ο πρωθυπουργός, από όπου εκτοξεύονται κατηγορίες εναντίον των δικαστικών λειτουργών όχι μόνο για μεροληπτική συμπεριφορά, αλλά και για δίωξη του Μπερλουσκόνι. Και άλλο ένα πλήγμα είναι η μισαλλοδοξία, την οποία προπαγανδίζουν αυτά τα μέσα ενημέρωσης. Αυτή η χώρα γίνεται όλο και λιγότερο ανεκτική. Το γεγονός ότι η προπαγάνδα προέρχεται από το εσωτερικό της ίδιας της κυβέρνησης και από το Κοινοβούλιο, είναι κάτι απολύτως εξωφρενικό για μια δημοκρατία».

Πριν από τα Χριστούγεννα, ο δήμαρχος μιας πόλης του ιταλικού βορρά είχε κηρύξει την καμπάνια για «Λευκά Χριστούγεννα», καλώντας τους ντόπιους να καταδίδουν όσους μετανάστες δεν είχαν νόμιμες άδειες παραμονής. Λίγους μήνες νωρίτερα ένας άλλος Ιταλός πολιτικός καλούσε σε «επανάσταση ενάντια στους γύφτους», στοχοποιώντας τους Ρομά. Και ο Μπερλουσκόνι έχει πει ότι οι δρόμοι του Μιλάνου τού θυμίζουν πόλη της Αφρικής. Εχει κανείς την εντύπωση ότι ο ρατσιστικός και ξενοφοβικός λόγος έχει φτάσει να θεωρείται φυσιολογικός και αναμενόμενος στην Ιταλία - είναι έτσι;

«Είναι έτσι, απολύτως. Εδώ εντοπίζεται το τεράστιο πρόβλημα για τη δημοκρατία μας. Να το εξηγήσω: Το γεγονός ότι ο μισαλλόδοξος, ανοιχτά ρατσιστικός λόγος θεωρείται φυσιολογικός, συνδέεται με την παθητική αποδοχή -ακόμη και την υποστήριξη- εκ μέρους των πολιτών τής απόλυτης κυριαρχίας του ηγέτη. Του ηγέτη που έχει μια εξυπνάδα να απαντήσει σε κάθε περίσταση, που αυτοπροτείνεται ως ο ικανότερος όλων. Η παθητική αποδοχή του συνεπάγεται και την αποδοχή της γλώσσας που χρησιμοποιεί. Αντί να δίνεται στην κοινωνία των πολιτών η δυνατότητα να καλλιεργήσει τη δική της γλώσσα, η κυβέρνηση είναι εκείνη που υποβάλλει ποια είναι η γλώσσα που πρέπει να κυριαρχεί στην κοινωνία. Δηλαδή, οι ηγέτες χειραγωγούν το λαό».

Εχετε γράψει ότι καθώς το 80% των Ιταλών ενημερώνονται από την τηλεόραση, ζουν σε ένα καθεστώς που θα μπορούσε να περιγραφεί σαν διαμεσολαβημένη απολυταρχία: είναι αποκλεισμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο και αγνοούν τι γράφει και τι σκέφτεται ο έξω κόσμος γι' αυτούς. Ωστόσο αυτή η απομόνωση για την οποία μιλάτε, δεν είναι προϊόν καταναγκασμού.

«Πρόκειται για έναν απομονωτισμό που δεν θυμίζει τον παλιό φασισμό. Μιλάμε για πέντε κρατικά κανάλια τα οποία είναι πολύ δημοφιλή. Στο μεταξύ, όλες οι εφημερίδες που ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από τον Μπερλουσκόνι, φιλτράρουν ό,τι γράφεται και λέγεται για τη χώρα στο εξωτερικό. Κάθε φορά που μια ανεξάρτητη εφημερίδα αναδημοσιεύει κάποιο άρθρο από τον ξένο Τύπο, δέχεται επίθεση για διασπορά ψευδών ειδήσεων και πληρωμένης προπαγάνδας. Η κατάσταση δεν είναι κρίσιμη με την έννοια ότι έχουμε φτάσει στο σημείο όπου μπορεί ένας άνθρωπος να φυλακιστεί για τις ιδέες του, αλλά με την έννοια ότι οι πολίτες έχουν εξοικειωθεί απολύτως με ένα σύστημα στο οποίο οι τηλεοπτικές ειδήσεις αφιερώνουν πέντε δευτερόλεπτα για να πουν τι γίνεται στον πλανήτη και άλλα πέντε για να πουν τι γίνεται στη χώρα».

Και η κοινωνία των πολιτών πώς αντιδρά; Πού αποδίδετε τη σιωπή και, ίσως, την απάθεια απέναντι στη χειραγώγηση και τα πολιτικά σκάνδαλα του Μπερλουσκόνι;

«Νομίζω ότι τα μέσα ενημέρωσης, η τηλεόραση περισσότερο, πραγματικά επηρεάζουν και μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε. Οι άνθρωποι διαμορφώνουν για τον κόσμο μια αντίληψη που διαμεσολαβείται από όσα βλέπουν στην τηλεόραση -και αυτά που βλέπουν είναι μονίμως καθησυχαστικά. Είναι καθησυχαστικά με την έννοια ότι όσα βλέπει κανείς, είτε τον κάνουν να γελάει, είτε προϋποθέτουν ότι δεν χρειάζεται να μπει στον κόπο να σκεφτεί, είτε περιστρέφονται γύρω από το πόσο καταπληκτικός είναι ο Μπερλουσκόνι και πώς τα καταφέρνει πάντα και παντού. Οι άνθρωποι εκπαιδεύονται στο να αντιμετωπίζουν κάθε τι που κάνει ο Μπερλουσκόνι σαν είδηση, έτσι συνηθίζουν να σκέφτονται. Το δεύτερο είναι ότι εκπαιδεύονται στο να σκέφτονται ότι η πολιτική απασχολεί μόνο την κυβέρνηση και τους βουλευτές, ενώ οι ίδιοι δεν έχουν καμία σχέση με τη βρωμιά της πολιτικής. Φαντάζονται, λοιπόν, ότι η πολιτική δεν είναι δική τους δουλειά. Και ένα τρίτο στοιχείο είναι ότι οι άνθρωποι δεν συμμετέχουν σε κινήσεις πολιτών, σε οργανώσεις κ.λπ.».

Εχει κανείς την εντύπωση ότι ο Μπερλουσκόνι και οι εταίροι του στην κυβέρνηση καταφέρνουν να μονοπωλούν το δημόσιο διάλογο. Αυτή η εντύπωση δημιουργείται λόγω του ελέγχου που ασκεί στη μεγάλη μερίδα των μέσων ενημέρωσης;

«Η κατάσταση είναι περίπλοκη. Ο Γκράμσι είχε δίκιο όταν έλεγε ότι αν θέλουμε να κατανοήσουμε τους μετασχηματισμούς στις απόψεις και στον τρόπο που σκέφτεται η κοινωνία, πρέπει να εξετάσουμε τι έχει προηγηθεί, σε βάθος χρόνου. Ο Μπερλουσκόνι, λοιπόν, ξεκίνησε τις δραστηριότητές του στα τέλη της δεκαετίας του '70. Τότε έκανε την αρχή με τα trash τηλεοπτικά κανάλια, που άρχισαν να αλλάζουν τον τρόπο σκέψης. Θέλω να πω ότι κάθε μέρα όλοι μιλούν για το Big Brother, είναι η είδηση με την οποία ασχολούνται. Είχε λοιπόν προετοιμαστεί το έδαφος ώστε να φτάσουν οι άνθρωποι να προσεγγίσουν σήμερα την πολιτική με τον τρόπο που ο Μπερλουσκόνι επιθυμεί να προσεγγίζουμε την πολιτική. Αυτό είναι το ένα. Το δεύτερο έχει να κάνει με τον τρόπο που οργανώνονται τα πολιτικά ντιμπέιτ στην τηλεόραση. Εδώ, λοιπόν, έχουν μετατρέψει τις πολιτικές συζητήσεις σε ένα είδους Κολοσσαίου. Δεν υπάρχει ούτε διάλογος, ούτε ανάλυση -μόνο κραυγές, επιθέσεις και προσβολές, ακόμη και χυδαίες προσωπικές προσβολές. Κάτι που σημαίνει ότι η γλώσσα έχει ολοκληρωτικά αλλάξει και οι άνθρωποι έχουν καταστεί πολιτικώς αδαείς. Δεν γνωρίζουν πλέον τη διαφορά ανάμεσα στη δημόσια γλώσσα της πολιτικής και την ιδιωτική γλώσσα που χρησιμοποιούμε μεταξύ φίλων. Μπορεί αυτή η ανάλυση της κατάστασης να ακούγεται περίπλοκη ή εξεζητημένη, αλλά έτσι έχουν τα πράγματα. Οι άνθρωποι είναι πλέον ανίκανοι να συζητήσουν. Οταν σε πολιτική συζήτηση ακούγονται σχόλια όπως "ο τάδε είναι βλάκας" ή "ο τάδε είναι ηλίθιος", ε, αυτό δεν συνιστά πολιτικό σχόλιο. Αν ρωτήσει κάποιος τους Ιταλούς ποια είναι η γνώμη τους για το νόμο που αφορά τους μετανάστες, η απάντηση που παίρνει ότι οι μετανάστες πρέπει να φύγουν και να πάνε στην πατρίδα τους. Δεν μπορούν να κάνουν καμία ανάλυση».

Οι νόμοι που στρέφονται ενάντια στους μετανάστες που βρίσκονται παράνομα στη χώρα, επιδρούν με κάποιον τρόπο στην κοινωνία;

«Κάθε φορά που αφαιρείς ένα δικαίωμα από μια ομάδα του πληθυσμού, περιορίζεις και τα δικά σου δικαιώματα ως πολίτη -είναι ιστορικά αποδεδειγμένο. Εδώ λοιπόν έχουμε να κάνουμε με μια αντίληψη της δημοκρατίας ως ισχυρά πλειοψηφικής και θεμελιωμένης στην εθνική ομοιογένεια. Ειδικά η Λέγκα του Βορρά καλλιεργεί μια αντίληψη για τη δημοκρατία ως κάτι που ανήκει αποκλειστικά τους Χριστιανούς, τους Ιταλούς, και μάλιστα τους λευκούς Ιταλούς. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του Μπαλοτέλι, του διάσημου ποδοσφαιριστή της Ιντερ, ο οποίος έχει μαύρο πρόσωπο, λευκό όνομα και λευκή προφορά. Κάθε φορά που είναι στο γήπεδο, δέχεται φοβερές ρατσιστικές προσβολές. Πριν από λίγο καιρό αντέδρασε, εκφράζοντας την ενόχλησή του προς τους θεατές. Και γι' αυτό δέχτηκε επικρίσεις».

Η κοινή γνώμη στράφηκε εναντίον του;

«Ναι. Θεωρήθηκε ότι ύστερα από μήνες προσβολών, δεν θα έπρεπε να λέει τίποτε! Κοιτάξτε, κατά τη γνώμη μου υπάρχει ένα ζήτημα με τη γλώσσα. Εγώ ζω στις ΗΠΑ. Εκεί δεν θεωρείται πρέπον να χρησιμοποιεί κανείς όποια γλώσσα του κάνει κέφι, ανά πάσα στιγμή. Εννοώ ότι δεν μπορεί κανείς να μιλά με το στομάχι, οφείλει να μιλά με τον εγκέφαλο. Ορισμένοι διατείνονται ότι είναι υποκριτικό να χαρακτηρίζεις έναν άνθρωπο αφροαμερικανό και όχι αράπη. Οχι, δεν είναι υποκριτικό. Η γλώσσα παράγει σκέψη και παράγει δράση. Αν μπω σε ένα μπαρ κι αρχίζω να ουρλιάζω "βρωμοαράπηδες", πιστέψτε με θα βρεθούν πολλοί να με μιμηθούν. Στο δημόσιο χώρο πρέπει να χρησιμοποιούμε δημόσια γλώσσα, όχι την ιδιωτική γλώσσα που υπαγορεύει το στομάχι μας. Είναι ένας διαχωρισμός που έχουμε χάσει στην Ιταλία. Γιατί ο Μπόσι, ο Μπερλουσκόνι, όλοι οι πολιτικοί που διαμορφώνουν πρότυπα, χρησιμοποιούν αυτή την εξαχρειωμένη γλώσσα που τους υπαγορεύει το στομάχι τους».

Info: Ανάμεσα στα βιβλία της Νάντια Ουρμπινάτι που κυκλοφορούν στα αγγλικά, ξεχωρίζουν τα Representative Democracy: Principles and Genealogy (University of Chicago Press), και Mill on Democracy: from the Athenian Polis to Representative Government (University of Chicago Press).
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΑΚΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 23/1/2010

Αυτοοργάνωση αγροτών

Εδώ και δεκαετίες οι αγρότες δέχονται επίθεση από σχεδόν σύμπασα την κοινωνία με προεξάρχοντες τους πολιτικούς ταγούς, οι οποίοι τους αντιμετωπίζουν σχεδόν περιφρονητικά.
Το αποκορύφωμα είναι ότι παρουσιάζονται, από τα ΜΜΕ κυρίως, σαν οι κύριοι υπαίτιοι της δυσλειτουργίας της αγοράς, μιας και οι αποκλεισμοί δρόμων είναι ανάσχεση στην κίνηση του εμπορίου (μεταφορές, ανταλλαγή αγαθών κ.λπ.).

Η επίθεση που δέχονται οι αγρότες είναι άδικη. Απομονωμένοι, ασυντόνιστοι, χειραγωγούμενοι οι πλείστοι από αγροτοπατέρες δεν μπορούν να πείσουν την κοινωνία ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα επιβίωσης, αλλά και της ίδιας της ύπαρξής τους.

Για να υποστηρίξει κάποιος τα συμφέροντά του, την ύπαρξή του, οφείλει να ευρίσκεται μέσα στην κοινωνία, να είναι, ως κοινωνική ομάδα, μαζί με άλλες κοινωνικές ομάδες, μαζί με άλλους εργαζόμενους.

Θα 'πρεπε λοιπόν οι αγρότες, αφού γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει εθνική αγροτική πολιτική, να στρέψουν τα νώτα σε πολιτική και κόμματα και να αυτοοργανωθούν. Να αναδιαρθρώσουν τη ζωή τους σε τοπικό επίπεδο, να αναζωογονήσουν τις κοινότητες, τις περιφέρειες. Να δημιουργήσουν τοπικές κοινότητες, ικανές «να ικανοποιούν τις ανάγκες των πολιτών που ζουν σε αυτές με υποδομές υγείας, ψυχαγωγίας, εκπαίδευσης, αλλά και με την τοπική (αυτο)παραγωγή προϊόντων, την ενεργειακή αυτάρκεια μέσω της αυτοπαραγωγής κ.ά. Ταυτοχρόνως η αναζωογόνηση των τοπικών κοινοτήτων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την εγκαθίδρυση μοντέλων άμεσης δημοκρατίας». (Περιοδικό «Μάγμα», τ. 5).

Για να συμβεί αυτό, ο αγρότης οφείλει να πειστεί ότι πάνω απ' όλα είναι η αλληλεγγύη προς τους άλλους αγρότες, να μάθει να συνεργάζεται μαζί τους. Να συνειδητοποιήσει ότι συνδικαλιστές και πολιτικοί είναι ένα και ταυτόν, δηλαδή παράσιτα, και ότι, τελικά, μπορούν να διαχειριστούν την οικονομία μόνοι τους.

Αλλά και όλοι οι υπόλοιποι πρέπει επιτέλους να συνομολογήσουμε ότι «δεν είναι δυνατόν να έχουμε απεριόριστη ανάπτυξη σ' έναν πεπερασμένο κόσμο». (Πωλ Αριές, «Μάγμα»). Οι φωνές που απαιτούν διατροφική αυτάρκεια, ευτυχώς, πυκνώνουν. Ζητούν απεξάρτηση από υπερεθνικές εταιρείες, στήριξη αγροκτημάτων μικρής κλίμακας, δημιουργία συνεταιρισμών, στήριξη των τιμών στην αγορά, πρόσβαση σε τεχνογνωσία, εφόδια και φυσικούς πόρους. Αλλά πρέπει να «χτιστούν» συμμαχίες. Η αλληλεγγύη και η συνεργασία είναι εκ των ων ουκ άνευ, ώστε να αντιμετωπιστούν η κρατική ακηδία, η πίεση των πολυεθνικών, οι μονοκαλλιέργειες, τα μεταλλαγμένα προϊόντα, το χάσμα, τέλος, μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών. Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που έχουν επιλέξει να ζουν καλλιεργώντας τη γη, πώς να το κάνουμε;

Μικρομεσαίοι καλλιεργητές που ζητούν το ελάχιστο· να ζουν ανθρώπινα μέσα απ' αυτή τους την επιλογή. (Αλλο ζήτημα οι επιχειρηματίες μεγαλοκαλλιεργητές· ουσιαστικά είναι θηρευτές κέρδους, αδιαφορώντας για τη βιοποικιλότητα, για τη «Δημοκρατία της Γης»). Είναι θλιβερό να κλείνουν τα καφενεία στα χωριά, να μην υπάρχει φως, ελπίδα, χαρά. Είναι λυπηρό νέοι άνθρωποι να φυλακίζονται στο σπίτι τους γιατί δεν μπορούν να βγουν στην «αγορά» να συνομιλήσουν, να αλληλοκεραστούν. Και είναι εξοργιστικό οι του άστεως να τους κατηγορούμε ανερυθρίαστα γιατί τάχα μου οι κινητοποιήσεις τους δεν είναι οι ενδεδειγμένες (sic). Πόσοι αγρότες έχουν απομείνει στη χώρα; Περί τους 500.000, εκ των οποίων, -λένε οι στατιστικές- μόνο οι μισοί έχουν κύρια ασχολία την καλλιέργεια της γης, με πανάκριβα δε γεωργικά φάρμακα, με υψηλότατο κόστος παραγωγής (μηχανήματα, πετρέλαια, μεροκάματα...).

φείλουμε άπαντες να υποστηρίξουμε τον αγώνα τους, την πρωτογενή, διάολε, παραγωγή. Τι θα τρώμε εάν αυτοί οι λίγοι εξαφανιστούν; Πλαστικά, χημικά, μεταλλαγμένα. Δεν θα αργήσει και η δική μας μετάλλαξη, εάν δεν ταρακουνηθούμε, διότι αύριο θα 'ναι η δική μας σειρά να εξωθηθούμε στο περιθώριο, στον αγώνα για επιβίωση. Και όταν η επιβίωση απομακρύνεται ο αγώνας γίνεται λυσσαλέος, ανέλεγκτος, βίαιος, ανθρωποφαγικός.

Δεν είναι αυτή η μοίρα της ανθρωπότητας, εννοείται δεν θα 'πρεπε να είναι αυτή, εάν επικρατούσε η στοιχειώδης ισότητα στην πολιτική σκέψη και δράση. Γιατί αυτό που κινεί τις κοινωνίες είναι αποτέλεσμα δράσης και όχι πρόθεσης. Εμείς νομίζουμε ότι οι αγρότες μάς κλείνουν τους δρόμους ενώ, ουσιαστικά, προσπαθούν να μας ανοίξουν τα μάτια, να μας βγάλουν από τον λήθαργο του εφησυχασμού...
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 23/1/2010

Αγία... Τράπεζα

Για τον Μπρεχτ, που έγραψε μεσούσης μιας ηθικής και οικονομικής κρίσης γύρω στη δεκαετία του 1930 την «Οπερα της Πεντάρας», το δίλημμα ήταν: Ποιο είναι το μεγαλύτερο έγκλημα: η ληστεία ή η ίδρυση μιας τράπεζας; »Σήμερα, μεσούσης μιας τεράστιας και παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, που εν πολλοίς οφείλεται στις τραπεζικές πρακτικές, μπορεί να φαντάζει από οξύμωρη έως ασύμβατη η ύπαρξη μιας Ηθικής Τράπεζας. Και όμως: ο Φάμπιο Σαλβιάτο είναι εδώ και δέκα χρόνια πρόεδρος της Ηθικής Τράπεζας στη γειτονική Ιταλία και μίλησε στην Αθήνα, προσκεκλημένος των οργανώσεων Δίκαιου Εμπορίου - Fair Trade Hellas και της οργάνωσης Ιταλών που ζουν στην Ελλάδα, Bellaciao.
Λίγο πριν, παραχώρησε μια συνέντευξη στην «Ε» για να μας εξηγήσει αυτό που εκ πρώτης όψεως δείχνει ανεξήγητο, να προβλέψει νέα φούσκα, αλλά και να καθορίσει τη διέξοδο στη διορατικότητα της πράσινης ανάπτυξης.

Με όσα συμβαίνουν, έχουμε εθιστεί σε μυθώδη ποσά αμοιβών των «γκόλντεν μπόις». Δεν αντέχω την αδιακρισία. Ποιος είναι ο μισθός σας;

«Αμείβομαι με 4.000 ευρώ τον μήνα: η απόφαση που έχουν πάρει οι 27.000 μέτοχοι και οι εργαζόμενοι είναι ότι ο μεγαλύτερος μισθός δεν μπορεί να είναι πενταπλάσιος από τον χαμηλότερο, που είναι 1.000 ευρώ».

Ποια είναι η γνώμη σας για την κρίση και τον ρόλο των τραπεζών;

«Δύο είναι τα σημαντικά πράγματα. Πρώτον, ότι οι 20 κύριες τράπεζες στον κόσμο έχουν παρουσιάσει τα τοξικά ομόλογα στον ισολογισμό τους ως στοιχεία του ενεργητικού τους και αποτελούν το ήμισυ του μετοχικού κεφαλαίου τους: αυτό σημαίνει ότι η κατάστασή τους είναι πολύ επικίνδυνη. Η δεύτερη ένδειξη είναι ότι η συνολική αξία του τοξικού ομολόγου που κυκλοφορεί στον κόσμο είναι 15 φορές μεγαλύτερη από τα παγκόσμια εσωτερικά προϊόντα, οπότε οι διαστάσεις της κρίσης είναι τεράστιες. Αυτό είναι σήμερα το πλαίσιο και απέναντί του οι 8 ισχυρότερες χώρες στον κόσμο, η Ε.Ε. και άλλοι διεθνείς οργανισμοί δεν έχουν βρει μια λύση για να αλλάξουν αυτή την κατάσταση. Οι παραδοσιακές τράπεζες αγοράζουν ξανά τα τοξικά προϊόντα, επειδή έχουν υψηλά κέρδη, αντί να δίνουν πιστώσεις που τις έχουν ανάγκη οι επιχειρήσεις, και αυτό δημιουργεί μεγάλο πρόβλημα, στο οποίο αν δεν δώσουν οι κυβερνήσεις λύσεις, ενδέχεται μέσα σε τρεις-τέσσερις μήνες να σκάσει και νέα φούσκα».

Ηθική και τράπεζα δείχνουν ασυμβίβαστες έννοιες. Πώς τις συμβιβάζετε;

«Είμαστε μια συνεργατική τράπεζα με 27.000 μετόχους, εκ των οποίων οι περίπου 3.000 είναι οργανώσεις, ιδρύματα, συνδικάτα, ΜΚΟ. Ηθική σημαίνει μια τράπεζα με διαφάνεια· έτσι την αντιλαμβάνεται ο κόσμος που μας εμπιστεύεται, ειδικά τώρα. Δηλαδή μπορείς να δεις στην ιστοσελίδα μας όλες μας τις πιστώσεις. Δεν είμαστε βαριά τράπεζα: έχουμε παράρτημα σε κάθε περιφέρεια και οικονομικούς εργαζόμενους στις πόλεις, οι βασικές συναλλαγές γίνονται μέσω Διαδικτύου, με αποτέλεσμα το κόστος λειτουργίας μας να μην είναι υψηλό και να είμαστε αρκετά ανταγωνιστικοί σε ό,τι αφορά τις εισπράξεις αλλά και τις πιστώσεις. Χρηματοδοτούμε βασικά τέσσερις τομείς: κοινωνικές συνεργατικές επιχειρήσεις -υπάρχουν πάνω από 10.000 στην Ιταλία-, συνεταιρισμούς, περιβαλλοντικές επιχειρήσεις, μη κυβερνητικούς οργανισμούς και οργανώσεις δίκαιου εμπορίου. Ενας ακόμη τομέας που αναπτύσσουμε τελευταία είναι οι μικροπιστώσεις σε άτομα, δίκτυα, οργανώσεις και μικρές επιχειρήσεις που χρειάζονται μικρά ποσά - υπολογίζουμε σε 7 εκατ. τα άτομα με τέτοιες ανάγκες στην Ιταλία».

Ποια η διαφορά σας από τον βραβευμένο με Νόμπελ Γιούνις;

«Υπάρχει διαφορά επειδή η Ευρώπη δεν είναι Μπανγκλαντές και το να βρεις μια λύση μικροπίστωσης στην Ευρώπη είναι σημαντικό και αφορά και τον τομέα των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων, οι οποίες στην Ιταλία ξεπερνούν τις 300.000 και μπορεί να βρίσκουν τους ενδιαφερόμενους κι εμείς να παρέχουμε τις πιστώσεις».

Ποιο είναι το προφίλ των πελατών σας;

«Είναι από σχεδιαστές, πανεπιστήμια, μειονεκτούσες ομάδες (άνεργοι, ΑμεΑ, αποφυλακισμένοι), αλλά και εταιρείες μη κερδοσκοπικές, ακόμη και δήμοι που έχουν πολλές ευκαιρίες να πραγματοποιήσουν μαζί μας κοινωνικά προγράμματα».

Ολα αυτά δεν ακούγονται και πολύ επικερδή. Σας ξεπληρώνουν τα δάνεια που χορηγείτε;

«Συνήθως νομίζουν ότι οι εναλλακτικές τράπεζες χρηματοδοτούν πιο ριψοκίνδυνες επιχειρήσεις, αλλά συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Στην Ιταλία, το μέσο ποσοστό μη αποπληρωμής είναι 3%, ενώ σε μας μόλις 0,5%, οπότε δεν έχουμε τέτοιο πρόβλημα. Εχουμε υποκαταστήματα και 250 εργαζόμενους και χιλιάδες μετόχους, πολλοί εκ των οποίων είναι οργανώσεις: σε κάθε πόλη οργανώνουμε μια τοπική ομάδα εθελοντών που βοηθούν για παράδειγμα, όταν ενδιαφέρεται μια επιχείρηση. Είναι οι εθελοντές αυτοί που ερευνούν. Εχουμε δηλαδή ένα άτυπο σύστημα ελέγχου. Επίσης, όταν μια επιχείρηση έχει πρόβλημα, συνήθως επικοινωνεί μαζί μας και προσπαθούμε να βρούμε από κοινού λύσεις, σε αντίθεση με τις άλλες τράπεζες, που συνήθως δεν το συζητούν».

Υπάρχει ενδιαφέρον για την ίδρυση μιας τέτοιας τράπεζας στην Ελλάδα;

«Προωθούμε την ίδρυση μιας Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Ηθικών και Εναλλακτικών Τραπεζών τα επόμενα χρόνια, σε συνεργασία με παρόμοιους οργανισμούς που υπάρχουν σε όλη την Ευρώπη, οπότε οι ενδιαφερόμενες ΜΚΟ και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις στην Ελλάδα θα μπορούσαν να ανοίξουν ένα υποκατάστημα της πανευρωπαϊκής ηθικής τράπεζας. Είναι αρκετά περίπλοκο να ανοίξεις μια τράπεζα, χρειάζεσαι μεγάλο κεφάλαιο· τουλάχιστον 10 εκατ. ευρώ...».

Πώς τα πάτε με την κρίση;

«Από τότε που ξεκίνησε αυξήσαμε τις δραστηριότητες μας: είχαμε 30% αύξηση αποταμιεύσεων και 40% αύξηση δανείων. Πολλοί ενδιαφέρονται να συνεργαστούν με την Ηθική Τράπεζα. επειδή έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και πιστεύουν ότι είναι καλύτερες οι κοινωνικές μας επενδύσεις από τις παραδοσιακές. Την ίδια στιγμή είναι σημαντικό ότι η Ηθική Τράπεζα κράτησε ανοιχτές τις πόρτες της για τους φτωχούς και δίνει πιστώσεις για τις οποίες υπάρχει μεγάλη ανάγκη, γιατί οι παραδοσιακές τράπεζες δεν δίνουν δάνεια· προτιμούν τα πιο κερδοφόρα τοξικά προϊόντα -και οφείλουν να αλλάξουν μυαλά».

Στην Ελλάδα ζούμε μια μεγάλη οικονομική κρίση. Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι αρχές σας;

«Η κρίση είναι μια ευκαιρία αλλαγής. Είναι μια καλή στιγμή για να δημιουργήσεις νέες δουλειές, ειδικά στην πράσινη οικονομία. Για παράδειγμα, στη δική μας περιφέρεια στη Βόρεια Ιταλία πριν από τρία χρονια στην εγκατάσταση ηλιακών πάνελ εργάζονταν 250 άτομα και σήμερα είναι 5.000. Δημιουργήσαμε πάνω από 4.000 θέσεις εργασίας μόνο σε μια περιφέρεια: υπάρχουν νέες δουλειές, όχι όμως στην παραδοσιακή οικονομία, αλλά στη διορατικότητα μιας νέας οικονομίας, που για μας είναι η πράσινη οικονομία. Στην Ιταλία έχει αναπτυχθεί ραγδαία αυτή η κατεύθυνση: βιολογικά προϊόντα, ανανεώσιμη ενέργεια, οικολογικά αυτοκίνητα είναι ο νέος τομέας ανθηρών δραστηριοτήτων».

Πολλές οικονομικές δυσκολίες αφορούν την αδυναμία αποπληρωμής καταναλωτικών δανείων. Θα μπορούσε η τράπεζά σας να αποτελεί μια διαφορετική μορφή προώθησης της κατανάλωσης;

«Για μας είναι σημαντικό να βρούμε ένα νέο τρόπο ζωής, όπου προηγείται η ευημερία της πόλης από την καλοπέραση της οικογένειας. Σ' αυτό τον τρόπο ζωής δεν έχει σημασία η κατανάλωση, αλλά το να βρούμε λύσεις ώστε να ωφελούνται και να βρίσκουν τον ρόλο τους μέσα από μια διαφορετική κοινωνική προσέγγιση οι κοινότητες».

Και πού βρίσκεται το κέρδος, με το οποίο γαλουχούνται οι οικονομολόγοι;

«Το κέρδος είναι σημαντικό για οποιαδήποτε επιχείρηση, αλλά εμάς μας ενδιαφέρει το κέρδος σε σχέση με το περιβάλλον και την κοινωνία, όχι απλώς το οικονομικό. Η μεγιστοποίηση του οικονομικού κέρδους δεν είναι δυνατή αυτή τη στιγμή, ούτε είναι αυτή αποδεκτή πλέον από τον κόσμο».

Τι προτείνετε;

«Κάθε επιχείρηση οφείλει να καταλάβει ότι χρειάζεται αλλαγή όχι για τη μεγιστοποίηση του κέρδους, αλλά για τη μέγιστη κοινωνικοποίηση των κερδών. Οτι οφείλει να εργαστεί για τη μεγιστοποίηση των επενδύσεων που θα έχουν κοινωνικά οφέλη». *
Από τον 19ο αι. τα πρώτα εναλλακτικά πιστωτικά ιδρύματα

Δεκάδες είναι τα παραδείγματα των εναλλακτικών τραπεζών που λειτουργούν στην Ευρώπη: μόνο η υπό δημιουργία πανευρωπαϊκή συνομοσπονδία περιλαμβάνει 25 τέτοια ιδρύματα, ανάμεσά τους κι ένα στη Σλοβακία.

Η ιδέα ωστόσο δεν είναι και τόσο καινούργια. Το 19ο αιώνα στη Γαλλία ιδρύεται η πρωτοποριακή συνεργατική τράπεζα Credit Cooperatif, που βασίζεται στην αλληλέγγυα χρηματοδότηση και είναι από τις πλέον ανεπτυγμένες σήμερα. Στην Ισπανία, την Colonya-Caixa Polenca άνοιξε το 1880 ο δικηγόρος και παιδαγωγός Γκιλιέμ Σιφρ, που ανάμεσα σε άλλες δραστηριότητες για την κοινωνική προαγωγή της πόλης του θεμελίωσε και το Ιδρυμα Ελεύθερης (δωρεάν) Παιδείας. Το 1923 έξι μη κυβερνητικοί οργανισμοί κοινωνικής πρόνοιας (Ενωση Πρόνοιας Εργατών, Γερμανικός Ερυθρός Σταυρός, Ενωση Κάριτας, υπηρεσίες πρόνοιας τόσο της Προτεσταντικής Εκκλησίας όσο και των Εβραίων, Ενωση Ανεξάρτητων Φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων) δημιουργούν την Bank Fur Sozialwirtschaft στη Γερμανία, η οποία χρηματοδοτεί υπηρεσίες κυρίως στον τομέα της υγείας.

Η σύγχρονη ναυαρχίδα των εναλλακτικών τραπεζών θεωρείται η ολλανδική «Τρόοδος» που ιδρύθηκε το 1980, ενώ το 1995 άνοιξε το πρώτο της υποκατάστημα στη Μ. Βρετανία.
Ι.ΣΩΤΗΡΧΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 16/1/2010

Η ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΣΤΟΧΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΘΑΛΕΙΑΣ ΔΡΑΓΩΝΑ

Ούτε ένας από όσους ζητούν με βαριές εκφράσεις την αποπομπή της Θάλειας Δραγώνα από το υπουργείο Παιδείας δεν μπήκε στον κόπο να μελετήσει τα βιβλία της. Το αποτέλεσμα είναι να στηρίζεται όλη αυτή η πρωτοφανής συκοφαντική εκστρατεία σε ένα κακογραμμένο πλαστογράφημα

Από τη «λαοσύναξη» της Εκκλησίας στην πλατεία Συντάγματος (21.6.2000)
Πριν από μερικές δεκαετίες, τότε που οι λέξεις «ηλεκτρονική αλληλογραφία» ή «e-mail» δεν είχαν ακόμα κανένα νόημα, μια μερίδα θρησκόληπτων συμπολιτών μας επιδιδόταν σε μια ειδικού τύπου ανταλλαγή επιστολών, με την οποία κυκλοφορούσε σε εκατοντάδες και χιλιάδες «πιστούς» το ίδιο γράμμα.

Η μέθοδος ήταν απλή. Υπήρχε ένα αρχικό κείμενο, το οποίο αναφερόταν σε κάποιον άγιο, λ.χ. τον άγιο Νεκτάριο, το οποίο υποχρέωνε τον παραλήπτη του γράμματος να το αντιγράψει ιδιοχείρως σε πολλά αντίτυπα (συνήθως πέντε ή επτά) και να το αποστείλει σε ισάριθμους αποδέκτες, οι οποίοι με τη σειρά τους θα αναλάμβαναν τη συνέχιση του ίδιου θείου έργου. Οποιος παράκουε την εντολή κινδύνευε να τον πλήξουν όλες οι πληγές του Φαραώ, ενώ ο άγιος θα αντάμειβε όποιον υπάκουε και θα του έδινε υγεία και πλούτη.

* Να λοιπόν που ξαναζήσαμε και στις μέρες μας τις «επιστολές του αγίου Νεκταρίου», με την εκστρατεία λάσπης εναντίον της καθηγήτριας Θάλειας Δραγώνα, μετά την τοποθέτησή της στη θέση της ειδικής γραμματέως του υπουργείου Παιδείας.

Μια ατέλειωτη σειρά παρόμοιων «επιστολών» ανταλλάσσονται με φανατισμό στο Διαδίκτυο, με μοναδικό περιεχόμενο την καταγγελία εναντίον της Θ. Δραγώνα και επιχείρημα ορισμένα αποσπάσματα από το συλλογικό βιβλίο «Τι είν' η πατρίδα μας;», τα οποία θεωρούνται «εθνικώς» επιλήψιμα.

Στη βάση αυτής της αναπαραγωγής ταυτόσημων «επιστολών» βρίσκεται μια αρχική ανώνυμη επιστολή, η οποία δημοσιεύτηκε στην προσωπική ιστοσελίδα του Δημήτρη Κωνσταντάρα με ημερομηνία 16/10/2007, αλλά φαίνεται ότι είναι γραμμένη πριν από τις εκλογές που είχαν διεξαχθεί έναν μήνα νωρίτερα. Ο Δ. Κωνσταντάρας απέτυχε τότε να εκλεγεί με τη Νέα Δημοκρατία και έχει ήδη προσχωρήσει στο ΛΑΟΣ.

Η επιστολή-φάντασμα

Το κείμενο αυτής της επιστολής θα το βρούμε να αναπαράγεται αυτούσιο σε εκατοντάδες ιστοσελίδες του «εθνοπατριωτικού» χώρου. Από τις πιο ακραίες εθνικοσοσιαλιστικές του εκφάνσεις (π.χ. «Χρυσή Αυγή») έως τους συνήθεις κινδυνολόγους, τους κατόπιν εορτής «μακεδονομάχους», αλλά και τα εντελώς απολιτικά facebook, τις ιστοσελίδες των πολυτέκνων, τις τοπικές ενώσεις ιστολογίων κ.λπ. Βέβαια τον τόνο δίνουν τα στελέχη του ΛΑΟΣ, τα οποία -όπως συνέβη και με την περίπτωση του βιβλίου Ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού- μετέτρεψαν την υπόθεση σε κομματική πολιτική εκστρατεία.

* Μάλιστα, ορισμένα πρόσωπα με ειδικό βάρος στον «εθνοπατριωτικό» χώρο δεν δίστασαν να υιοθετήσουν πλήρως το κείμενο, εμφανίζοντάς το ως δικό τους στις προσωπικές τους ιστοσελίδες. Ξεχωρίζουμε τον γραμματέα του ΛΑΟΣ Αδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος το ανήρτησε με την υπογραφή του στον ιστότοπό του, αλλά και τον πρώην πρόεδρο του Δικτύου 21 Ευάγγελο Τσίρκα, ο οποίος το υπογράφει στον δικτυακό τόπο της κίνησής του, καθώς και τον Σάββα Καλεντερίδη, ο οποίος το υιοθετεί και το προβάλλει στο δικό του ιστολόγιο.

Από κοντά και ο Γιάννης Καλαντώνης, εκπρόσωπος Τύπου της νεολαίας Καρατζαφέρη ΝΕΟΣ, ο οποίος δημοσιεύει ως δική του την επιστολή στο κομματικό έντυπο «Απόδραση» (τχ. 13, Δεκέμβριος 2009), ακόμη και δημοσιογράφοι όπως η Γιούλη Μανώλη («Ελεύθερος Τύπος», 19/12/09).

* Οποιος θέλει να έχει μια εικόνα για τον τρόπο εξάπλωσης στο Διαδίκτυο αυτού του κειμένου μπορεί να το κάνει εύκολα. Μεταξύ άλλων λαθών του ελαφρώς ασύντακτου αρχικού κειμένου υπάρχει και η λέξη «ψιλορατσιμός». Προσοχή: χωρίς «σ», όχι δηλαδή «ψιλορατσισμός». Αν βάλετε, λοιπόν, στο ψαχτήρι του Google την ανύπαρκτη λέξη «ψιλορατσιμός», θα διαπιστώσετε ότι υπάρχουν χιλιάδες ιστοσελίδες που την αναφέρουν. Κάθε μέρα, μάλιστα, αυτές οι ιστοσελίδες γίνονται περισσότερες, αφού όλο και περισσότεροι «πιστοί» αντιγράφουν το ίδιο κείμενο. Στις αρχές της βδομάδας εμείς μετρήσαμε 4.270 σελίδες!

Βέβαια, η αντιγραφή και η υιοθέτηση ενός πανομοιότυπου -έστω και κακογραμμένου και με λάθη- κειμένου δεν είναι έγκλημα. Μαρτυρά μόνο τον φανατισμό, την προχειρότητα και την έλλειψη παιδείας όσων το κάνουν. Εχουμε άλλωστε συνηθίσει σε αναπαραγωγή των ίδιων (σοβαρών ή γελοίων) κειμένων από δεκάδες και εκατοντάδες ιστοτόπους και ιστολόγια. Μια ευκολία που παρέχει το Διαδίκτυο, με την «αντιγραφή-επικόλληση» (copy-paste), την οποία δεν ήταν δυνατόν ούτε καν να τη φανταστούν οι ταλαίπωροι αντιγραφείς των χειρόγραφων «επιστολών του αγίου Νεκταρίου».

Αλλά δεν πρόκειται μόνο γι' αυτό. Ολοι αυτοί που υιοθέτησαν το αρχικό κείμενο-φάντασμα είναι εκούσια θύματα μιας εξόφθαλμης πλαστογραφίας. Αν κάποιος από όλους αυτούς που το αναπαράγουν, θεωρώντας ότι έτσι επιτελούν το εθνικό τους χρέος, έκανε τον κόπο να ξεφυλλίσει το ίδιο το βιβλίο, θα καταλάβαινε ότι πρόκειται για μια διεπιστημονική έρευνα που αφορά την πρόσληψη της εθνικής ταυτότητας από τους εκπαιδευτικούς. Και όσα αποδίδει ο αρχικός ανώνυμος επιστολογράφος στη Θ. Δραγώνα είναι κυρίως λόγια εκπαιδευτικών, τα οποία εκφράζουν κατά τη συγγραφέα κοινωνικά στερεότυπα της εποχής μας. Τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο.

* Δεν λείπει βέβαια και η ανοιχτή διαστρέβλωση, που ίσως οφείλεται στην αδυναμία του αρχικού συντάκτη να κατανοήσει ένα επιστημονικό κείμενο. Το πρώτο που καταλογίζεται, λ.χ., στη Θ. Δραγώνα είναι ότι υποστηρίζει στη σελίδα 16 πως «όποιος αξιολογεί τους πολιτισμούς σε κατώτερους και ανώτερους είναι ρατσιστής και δεν το ξέρει». Αλλά το βιβλίο λέει κάτι εντελώς διαφορετικό: ότι ο κυρίαρχος ιδεολογικός λόγος στις μεγάλες και ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθεί έμμεσα να αξιολογεί τους λαούς και τους πολιτισμούς σε «ανώτερους» και «κατώτερους» και υποτιμά τις λεγόμενες νότιες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ποιος διαφωνεί σ' αυτό;

Παρόμοιες παραναγνώσεις συγκροτούν την αρχική επιστολή, στην οποία δεν περιλαμβάνονται πραγματικά αποσπάσματα του βιβλίου, αλλά ερμηνείες του συντάκτη της. Βάζοντας, όμως, σε εισαγωγικά αυτές τις δικές του ερμηνείες, ο συντάκτης παρασέρνει τους επόμενους αντιγραφείς να καταγγέλλουν τη Θ. Δραγώνα για φράσεις ανύπαρκτες στο βιβλίο της.

* Υπάρχουν, πάντως, και χειρότερα. Ο αρχικός συντάκτης της επιστολής σχολίαζε με τον δικό του τρόπο τις απόψεις της Θ. Δραγώνα, βάζοντας τίτλο «Μας έκαναν Ελληνες ενώ δεν ήμασταν». Οι εκατοντάδες αντιγραφείς δεν δίστασαν, λοιπόν, να βάλουν και αυτή τη φράση μέσα σε εισαγωγικά, αποδίδοντάς την έτσι στη Θ. Δραγώνα!

Και δεν είναι μόνο τα ανώνυμα (και εν πολλοίς ανεύθυνα) ιστολόγια που διέπραξαν τη λαθροχειρία. Το ίδιο ακριβώς έκανε και η εφημερίδα «Πρώτο Θέμα», η οποία πρωτοστατεί στην εκστρατεία λάσπης σε αγαστή σύμπνοια με τους κεφαλοκυνηγούς του ΛΑΟΣ. Εβαλε, μάλιστα, αυτή τη φράση σε εισαγωγικά ως τίτλο σε σχετικό άρθρο (13/12/09), αποδίδοντάς τη δηλαδή στη συγγραφέα. Την ίδια φράση αποδίδει στη Θ. Δραγώνα και η εφημερίδα «Το Παρόν» (6/12/09), αλλά και ο Ευ. Τσίρκας του Δικτύου 21 κ.ά. Και η κατακλείδα: αυτό ακριβώς το πλαστό απόσπασμα υπέβαλαν κάποιοι (ποιοι άραγε;) στην Ακαδημία Αθηνών, προκειμένου να εξασφαλίσουν μια επίσημη καταδίκη της καθηγήτριας.

Το αποκαλύπτει το ίδιο δημοσίευμα της εφημερίδας: «Τα αποσπάσματα των βιβλίων της κυρίας Δραγώνα που φαίνεται να προκάλεσαν περισσότερο την ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών ήταν αυτά που αναφέρουν: "Μας έκαναν Ελληνες ενώ δεν ήμασταν", "η ελληνική εθνική ταυτότητα δεν υπήρχε πριν τον 19ο αιώνα. Δημιουργήθηκε έξωθεν σε μια εποχή έντονου εθνικισμού, αποικιοκρατίας και επεκτατικού ιμπεριαλισμού"» («Πρώτο Θέμα», 13/12/09). Ούτε το ένα ούτε το άλλο παράθεμα υπάρχει μέσα στο βιβλίο. Είναι και τα δύο πλαστά. Το ερώτημα που δημιουργείται είναι πολύ σοβαρό: Ποιοι επιχείρησαν να παγιδεύσουν την Ακαδημία Αθηνών με τα πλαστά αποσπάσματα;

* Τελικά η Ακαδημία απέφυγε την παγίδα, αλλά παρασύρθηκε σε σχετικές δηλώσεις ο πρώην πρόεδρός της Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος: «Εφεραν ένα απόσπασμα από βιβλίο της κυρίας Δραγώνα στην ολομέλεια της Ακαδημίας. Αν λοιπόν όσα διάβασα είναι ακριβή, τότε δεν θα την εμπιστευόμουν για να μετέχει στην Παιδεία. Καταλαβαίνω τη διάθεσή της να εκσυγχρονιστεί, αλλά εκσυγχρονισμός δεν σημαίνει παραχάραξη της Ιστορίας» («Πρώτο Θέμα», 13/12/09). Πρωτοφανής δήλωση από έναν πνευματικό άνθρωπο.

Παραδέχεται ότι κρίνει ένα απόσπασμα, του οποίου δεν γνωρίζει την αυθεντικότητα, από ένα βιβλίο το οποίο δεν έχει διαβάσει! Επειδή, βέβαια, ο Κ. Δεσποτόπουλος είναι ένας ακέραιος άνθρωπος αντιλήφθηκε εγκαίρως το λάθος του και με επιστολή στην ίδια εφημερίδα συνεχάρη τη Θ. Δραγώνα «για την πνευματική συγκρότησή της» και της ευχήθηκε «άκρα επιτυχία στο έργο της ως διακόνου της Κοινωνικής Ψυχολογίας με παρέκταση προς την παιδεία» («Πρώτο Θέμα», 20/12/09). Αλλά το κακό είχε γίνει. Είχε δοθεί, δηλαδή, η εντύπωση ότι η Ακαδημία ετοιμάζει την προγραφή της Θ. Δραγώνα, στηριγμένη μόνο στην ανώνυμη «επιστολή» με τα πλαστά αποσπάσματα.

* Ολη αυτή η υπόθεση έχει τα χαρακτηριστικά του «σπασμένου τηλεφώνου». Χωρίς να έχει διαβάσει κανείς το επίμαχο βιβλίο, οι νέοι εθνοσωτήρες παραπέμπουν ο ένας στον άλλο και έτσι θεωρούν ότι «διασταυρώνουν» τις πληροφορίες τους για τις απόψεις της Θ. Δραγώνα. Διασκεδαστική είναι η περίπτωση της εφημερίδας των Τριανταφυλλόπουλου-Λάλα, η οποία, σε άρθρο του Στέφανου Χίου με τίτλο «Θάλεια Δραγώνα, η κρυμμένη Ρεπούση της νέας κυβέρνησης» (15/11/09), παρέπεμπε σε κείμενα στο Διαδίκτυο που αποκαλούν τη νέα ειδική γραμματέα του υπουργείου Παιδείας «φιλότουρκη και επικίνδυνη για τα εθνικά μας συμφέροντα». Το κείμενο αυτό, λοιπόν, κατέθεσε ως ερώτηση στη Βουλή ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Νίκος Νικολόπουλος, για να έρθει η δικτυακή «Ζούγκλα» του Μ. Τριανταφυλλόπουλου να αναδείξει με τη σειρά της αυτή τη «δικαίωση», μέσω της Βουλής, δηλαδή της ερώτησης Νικολόπουλου.

Το δεύτερο βιβλίο

Στο μεταξύ «ανακαλύφθηκε» και δεύτερο έγκλημα της Θ. Δραγώνα. Το βιβλίο «Ελλάδα και Τουρκία, Πολίτης και Εθνος-Κράτος», το οποίο επιμελήθηκε με τον τούρκο συνάδελφό της Φαρούκ Μπιρτέκ. Προηγήθηκε πάλι η εφημερίδα «Πρώτο Θέμα» (15/11/09) και ακολούθησε εκπομπή του Κ. Χαρδαβέλλα (1/12/09), στην οποία αναδείχτηκαν τα ίδια περίπου αποσπάσματα του βιβλίου που περιλαμβάνονται στις σελίδες 331-339 του βιβλίου. Μόνο που επειδή τα (πραγματικά) αποσπάσματα από το βιβλίο δεν ηχούν και τόσο «αντεθνικά», χρειάζεται και η «επεξήγηση» του δημοσιογράφου, έτσι ώστε να αναδειχτεί το «σκάνδαλο».

Για παράδειγμα, στην εκπομπή καταγράφεται το ακόλουθο απόσπασμα από τη σελίδα 331 του βιβλίου: «Η ανάλυση των περιεχομένων των αναλυτικών περιγραφών για τη διδασκαλία της Ιστορίας στα σχολεία δείχνει την ισχυρή εθνοκεντρική οπτική που επικρατεί στο ελληνικό σχολείο». Την απλή αυτή διαπίστωση την εξηγεί ως εξής ο Κ. Χαρδαβέλλας: «Δηλαδή, το ελληνικό σχολείο δημιουργεί εθνικιστές και τα βιβλία της ιστορίας που διδάσκονται τα παιδιά να πεταχτούν στην πυρά και να αντικατασταθούν με άλλα, μη εθνοκεντρικά».

* Ακόμα πιο έντονη γίνεται η διαστρέβλωση σε άλλο απόσπασμα από τη σελίδα 333: «Η παρούσα έρευνα ανέδειξε ότι τα Ελληνόπουλα κατανοούν αναχρονιστικά το παρελθόν. Εισηγούμαστε ότι αυτό είναι άμεση συνέπεια των σχολικών βιβλίων που παρουσιάζουν το έθνος έξω από τον χώρο και τον χρόνο. Η εθνική ομάδα αναφέρεται εναλλακτικά με τους όρους ο Ελληνισμός, οι Ελληνες, ο ελληνικός λαός, η Ελλάδα, ενώ ειδικά ο όρος Ελληνισμός επιτρέπει στην ιστορική αφήγηση να ανάγει τη νεωτερική έννοια του έθνους σε οντότητα περίπου αιώνια. Αυτή η απεικόνιση του έθνους ενισχύεται αποφασιστικά από την αποσιώπηση σημαντικών ιστορικών πληροφοριών».

Εδώ ο Κ. Χαρδαβέλλας σχολιάζει: «Δηλαδή δεν υπάρχει Ελληνισμός, δεν υπάρχουν Ελληνες. Είμαστε απλά μια ομάδα, μια εθνική ομάδα ανάμεσα σε πολλές άλλες στον κόσμο μας, όπως, π.χ., η ομάδα της Ζιμπάμπουε, ας πούμε, ή η ομάδα των Ζουλού». Καθόλου δεν περνά απ' το μυαλό του καημένου του βετεράνου δημοσιογράφου ότι υπάρχει μια μικρή έστω περίπτωση να μην είμαστε ο «περιούσιος λαός» ή ότι και οι Ζουλού αποτελούν έθνος κι είναι περήφανοι γι' αυτό.

* Εκεί που ο «σχολιασμός» και η παρανάγνωση φτάνει τα όρια της παραχάραξης είναι όταν συνοψίζει ο Κ. Χαρδαβέλλας το περιεχόμενο του βιβλίου: «Αυτό το βιβλίο λέει αυτό το απαράδεκτο, ότι δεν πρέπει να διδάσκονται Ιστορία οι μικροί μαθητές, γιατί έτσι μπορεί να τους κάνουμε εθνικιστές». Φυσικά η κατηγορία αυτή είναι εξ ολοκλήρου κατασκευασμένη.

Αλλά ο τηλεπαρουσιαστής δεν διστάζει να παρουσιάσει σαν απόσπασμα του βιβλίου και το ακόλουθο παράθεμα, που προβάλλεται μάλιστα στην εκπομπή και με σχετική καρτέλα: «Επεκτατική Εθνική Πολιτική ήταν η Επανάσταση των Ελλήνων το 1821, ενώ η ελληνική εθνική ταυτότητα είναι στηριγμένη σε μύθους και ενισχύεται αποφασιστικά από την αποσιώπηση σημαντικών ιστορικών πληροφοριών, αναφορικά με το μεγαλείο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας». Εδώ δεν αναφέρεται σελίδα. Και είναι φυσικό. Αυτό το απόσπασμα είναι ανύπαρκτο. Κάποιος συνέδεσε φράσεις από διαφορετικές παραγράφους για να προκύψει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Πρόκειται πραγματικά για αθλιότητα.

* Η ανακύκλωση της πλαστογραφίας πήρε κωμικοτραγικές διαστάσεις στη Βουλή, όταν ο Γιώργος Καρατζαφέρης διάβασε με το γνωστό του στόμφο τα ίδια πλαστά αποσπάσματα: «Θα ήθελα να ρωτήσω κάποιους στην Κυβέρνηση. Συμφωνείτε με αυτά που θα σας διαβάσω; Θέλω να δω ποιος συμφωνεί μέσα στην αίθουσα. Και θα καταλάβω από τα πρόσωπά σας, τα ενεργά πρόσωπα ευφυών βουλευτών. "Δεν είμαστε Ελληνες. Μας έκαναν Ελληνες". Ποιος συμφωνεί με αυτό; Τι είμαστε; Δεν είμαστε Ελληνες; Μας έκαναν Ελληνες; Μας έβαλαν σε ένα μίξερ και μας έκαναν Ελληνες; Δεν είμαστε Ελληνες, κύριε Πρόεδρε, που γνωρίζω την ευαισθησία σας γι' αυτό τον τόπο; Δεύτερον. "Η επανάσταση του 1821 ήταν επεκτατική εθνική πολιτική". Θα κάνουμε λαϊκά δικαστήρια για τον Κολοκοτρώνη και θα τον δικάσουμε μετά θάνατον για δεύτερη φορά. Τρίτον. "Οι Ελληνες είναι ρατσιστές και ο νεοελληνικός πολιτισμός βασίζεται στον τούρκικο πολιτισμό". Δεν ντρέπεστε εσείς του ΠΑΣΟΚ που ανέχεστε αυτή την κυρία Δραγώνα να τα γράφει αυτά; Αυτή βάλατε στη διαμόρφωση της παιδείας των παιδιών της Ελλάδας;» (23/12/09).

* Ο Θεόδωρος Πάγκαλος παρατήρησε ότι οι αναφορές αυτές είναι συντομευμένες και παραποιημένες, για να λάβει την ακόλουθη αποστομωτική απάντηση από τον αρχηγό του ΛΑΟΣ: «Κύριε Πάγκαλε, εγώ διάβασα το κείμενο της Ενώσεως Αποστράτων Αξιωματικών. Σας ενόχλησε τόσο πολύ. Δεν σας ενοχλεί η κυρία Δραγώνα που πρεσβεύει αυτά και σας ενοχλεί η ανάγνωση των κειμένων της κυρίας Δραγώνα;»

Μάθαμε, λοιπόν, έτσι ότι και η Ενωση Αποστράτων μετέχει στο «σπασμένο τηλέφωνο», χωρίς ούτε ένας απόστρατος-που διαθέτει τέλος πάντων και χρόνο- να μπει στον κόπο να ανοίξει και να διαβάσει το επίμαχο βιβλίο.

Η μέθοδος του Λιντς

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η στοχοποίηση της Θάλειας Δραγώνα, μέσα από ένα κύμα λάσπης που διοχετεύεται κυρίως στο Διαδίκτυο αλλά και σε ορισμένες εφημερίδες («Πρώτο Θέμα», «Το Παρόν», «Veto», «Ελεύθερος Τύπος» και σε μικρότερο βαθμό «Εθνος», «Ελευθεροτυπία») αποτελεί συνέχεια της πανεθνικής εκστρατείας εναντίον της Μαρίας Ρεπούση για το βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού.

Αν όμως τότε ορισμένες πραγματικές αδυναμίες του βιβλίου δημιούργησαν σύγχυση και προκάλεσαν τη συμμετοχή στο εθνικιστικό προσκλητήριο των ημιμαθών και ορισμένων καλοπροαίρετων αναγνωστών, καθώς και μιας σημαντικής μερίδας της αριστεράς (ιδίως του ΚΚΕ), σήμερα η επίθεση στηρίζεται σε καθαρή πλαστογραφία, ενώ οι σοβαρότεροι πολέμιοι της Θ. Δραγώνα παραδέχονται χωρίς κανένα πρόβλημα ότι αγνοούν το περιεχόμενο των βιβλίων της. Αν συνδυαστεί αυτό το γεγονός με τη διοργάνωση πρώτη φορά «διαδήλωσης» (εναντίον της καθηγήτριας) από τον ΛΑΟΣ, διαπιστώνουμε ότι το «κίνημα των εθνικοφρόνων» έχει πάρει σοβαρότερες διαστάσεις, ενθαρρυμένο βέβαια από την πρώτη του επιτυχία, με την απόσυρση του βιβλίου της Ιστορίας.

*Ασφαλώς το μοντέλο που ακολουθήθηκε στην επίθεση εναντίον της Μαρίας Ρεπούση επαναλαμβάνεται και σήμερα. Και δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ότι και πάλι το πάθος των υβριστικών επιθέσεων έχει, όπως και πριν από δύο χρόνια, και ένα σαφές σεξιστικό υπόστρωμα. Οπως μας πληροφορεί ο γνωστός από τις συγκεντρώσεις του Αγίου Παντελεήμονα, και απηνής τηλε-διώκτης των μεταναστών, Σπύρος Χατζάρας, το σύνθημα στη διαδήλωση του ΛΑΟΣ ήταν το τραγουδάκι «Να στείλετε Δραγώνα και Ρεπούση σε κάποιο υπουργείο Τουρκικό / αφού γουστάρουν τόσο την Τουρκία / και ό,τι οθωμανικόοοο!»

* Βέβαια αυτή τη φορά λειτούργησαν τα ανακλαστικά της ακαδημαϊκής κοινότητας και μέσα σε 24 ώρες συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες υπογραφές πανεπιστημιακών και ανθρώπων του πνεύματος κάτω από ένα κείμενο συμπαράστασης στη Θάλεια Δραγώνα, στο οποίο καταγγελλόταν το νέο κυνήγι μαγισσών. Το εξαιρετικό αυτό κείμενο έχει μόνο μια μικρή ανακρίβεια. Αναφέρει ότι «οι επιθέσεις κατά της Θάλειας Δραγώνα ξεχωρίζουν από άλλες ανάλογες, που εξαπολύονται όλο και πιο συχνά κατά πανεπιστημιακών, επειδή πρώτη φορά στοχοποιείται πρόσωπο που κατέχει δημόσιο αξίωμα».

Η αλήθεια είναι ότι παρόμοια στοχοποίηση είχε υποστεί το 1996 ο τότε υφυπουργός Εξωτερικών Χρήστος Ροζάκης. Πρωταγωνιστής των επιθέσεων εναντίον του καθηγητή ήταν και πάλι ο Γιώργος Καρατζαφέρης, βουλευτής ακόμα τότε της Νέας Δημοκρατίας.

Την υπενθύμιση αυτή την κάνουμε για έναν απλό λόγο. Η στοχοποίηση δυο καθηγητριών και η «ειδική μεταχείρισή» τους επειδή είναι γυναίκες, αλλά και ενός καθηγητή που κατηγορήθηκε για την εβραϊκή του καταγωγή, επιβεβαιώνει εμμέσως την τραγική έλλειψη αντιρατσιστικών και αντισεξιστικών ανακλαστικών σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας. Αυτή ακριβώς την έλλειψη επιχειρεί να καλύψει με τις μελέτες της η Θάλεια Δραγώνα.

Η αντιπρόταση του Αδώνιδος

Στη μεσημεριανή του εκπομπή τηλε-πωλήσεων βιβλίων, ο Αδωνις Γεωργιάδης αποκάλυψε ότι έχει και το αντίδοτο στις απόψεις της Θάλειας Δραγώνα.
Και ποιο είναι αυτό; Μα το βιβλίο του Δημητρίου Δημοπούλου «Η καταγωγή των Ελλήνων».

«Αγοράστε το», προτρέπει τους οπαδούς-πελάτες του ο γραμματέας του ΛΑΟΣ, «για να έχετε τα αναγκαία επιχειρήματα να απαντάτε στον κάθε θολοκουλτουριάρη».

«Το βιβλίο αυτό το έχω διαβάσει 6 ή 7 φορές», λέει ο Α. Γεωργιάδης. Αρα αποκλείεται να του έχει διαφύγει ότι μεταξύ άλλων ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι «ο αντισημιτισμός υπήρξε απόρροια της εβραϊκής διαγωγής» (σ. 180), ότι τώρα «οι λαοί έχουν δικαίωμα να άρουν την ιθαγένεια από τους εβραίους πολίτες» (σ. 199), αλλά και ότι «το φυλετικό πρόβλημα της παρουσίας των Τσιγγάνων στην Ευρώπη είναι σοβαρό», ενώ η «προοδευτική ιδίως αφομοίωσή τους θέτει σε κίνδυνο την εθνολογική καθαρότητα των ευρωπαϊκών λαών» (σ. 281). Ο Δημόπουλος εισηγείται «να αρθεί η ελληνική ιθαγένεια από τους Τσιγγάνους και να μην επιτρέπονται μεικτοί γάμοι τους με Ελληνες» (σ. 282). Οσο για τη μειονότητα στη Θράκη, τη θεωρεί τουρκική και προτείνει την εκδίωξή της (σ. 326).

Κατά τον γραμματέα του ΛΑΟΣ, ο Δημόπουλος ήταν «ένας πολύ σπουδαίος Ελληνας και πολύ μεγάλος πατριώτης» και το βιβλίο αυτό «συγκλονιστικό» και «κλασικό». Στην πραγματικότητα ο Δημόπουλος υπήρξε συνιδρυτής της εθνικοσοσιαλιστικής οργάνωσης «Κόμμα 4ης Αυγούστου», μαζί με τον Κώστα Πλεύρη, ενώ επί χούντας διορίστηκε δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων (1969-71) και στη συνέχεια γ.γ. του υπουργείου Γεωργίας (1972-73). Στη μεταπολίτευση εντάχθηκε στην ΕΠΕΝ του δικτάτορα Παπαδόπουλου και στη συνέχεια στο Π.Γ. του Ελληνικού Μετώπου του Μάκη Βορίδη. Τάχτηκε κι αυτός υπέρ της συγχώνευσης του Μετώπου στο ΛΑΟΣ.

Οι απόψεις του είναι καθαρά εθνικοσοσιαλιστικές, ενώ στα βιβλία του συνηθίζει να εκθειάζει το φυλετισμό και να τσιτάρει Χίτλερ και Ρόζενμπεργκ. Οπως κι ο Πλεύρης θεωρεί απαράδεκτη τη δημοκρατία και υποστηρίζει ότι «για ένα λαόν, όπως ο ελληνικός, όπου το κλασικώτερον φυλετικόν μειονέκτημα είναι η έλλειψις ομαδικού πνεύματος, εν είναι το ενδεικνυόμενον πολίτευμα, το συγκεντρωτικόν ολοκληρωτικόν» («Η Νέα Τάξις», σ. 98).

«Το Απαρτχάιντ ήταν μία τίμια μεθόδευση», υποστηρίζει σε άλλο του βιβλίο ο Δημόπουλος, διότι «δεν έβαζε τούτη ή εκείνη τη φυλή σε πρώτη ή δεύτερη μοίρα, αλλά μεριμνούσε εξ ίσου για όλες, για την αυτόνομη κάθε μιας ύπαρξη και ανάπτυξη» («Εισαγωγή στην Βιοπολιτική», σ. 185). Αντιθέτως στις ΗΠΑ «πιστεύουν ότι θα απομακρύνουν με την "ίση μεταχείριση" την φοβερή στιγμή της φυλετικής συγκρούσεως. Το μόνο βέβαια που επιτυγχάνουν είναι να κακομαθαίνουν τους Νέγρους με τις παροχές και να αυξάνουν την αγανάκτηση των Λευκών εναντίον τους».

Ακόμα και το πρόβλημα της ανεργίας λύνει ο Δημόπουλος, υιοθετώντας, όπως λέει, την «περίφημο μέθοδο Ράινχαρντ», η οποία μεταξύ άλλων προβλέπει «βαρεία φορολογία των οικογενειών, εις τας οποίας εργάζονται και γυναίκες, προς ελευθέρωσιν θέσεων δι' άνδρας ανέργους» («Η Νέα Τάξις», σ. 191). Περιττό να πούμε ότι ο οικονομολόγος Ράινχαρντ ήταν ο υπεύθυνος φορολογίας του χιτλερικού Τρίτου Ράιχ.

Αυτές τις απόψεις θέλουν, λοιπόν, να εισαγάγουν στην ελληνική εκπαίδευση ο Α. Γεωργιάδης και οι ομοϊδεάτες του. Προτείνουν τις απόψεις ενός εθνικοσοσιαλιστή, στελέχους της χούντας, για να αποκρούσουν τις επιστημονικές απόψεις της καθηγήτριας Δραγώνα. Και καλά αυτοί. Αναμενόμενο από εκείνους που θεωρούν (και προβάλλουν) ως τους πιο έγκυρους σύγχρονους ιστορικούς τον Πλεύρη και τον Γεωργαλά. Ολοι οι άλλοι, όμως, και κυρίως τα στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης που συντάσσονται πίσω από πρωτοβουλίες του ΛΑΟΣ σαν κι αυτή την τελευταία στοχοποίηση, τι άλλο έχουν στο μυαλό τους;

Εκτός αν το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να εξασφαλίσουν την εκλογική πελατεία του συνοίκου τους στη δεξιά πολυκατοικία. Ο Γ. Τραγάκης, λ.χ., ο οποίος ζήτησε την απομάκρυνση της Θάλειας Δραγώνα, είναι φανερό ότι ούτε τα εξώφυλλα των βιβλίων της δεν έχει δει, εφόσον μιλά για «βιβλία Ιστορίας». Απλά, ο γ.γ. της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας αναμασά όσα άκουσε από τους βουλευτές του ΛΑΟΣ. Ας μην απορήσουμε αν ανακαλύψει κι αυτός αύριο τον «μεγάλο επιστήμονα» Δημόπουλο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

«Τι είν' η πατρίδα μας;» (εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1997)

Συλλογικό έργο, το οποίο βασίζεται σε μια διεπιστημονική έρευνα για τον εθνοκεντρισμό στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Θάλεια Δραγώνα - Φαρούκ Μπιρτέκ (επιμ.)

«Ελλάδα και Τουρκία. Πολίτης και Εθνος-Κράτος» (εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2006)

Συλλογικό έργο, προϊόν διεπιστημονικού διαλόγου με αντικείμενο τη διαμόρφωση του έθνους και την ανάδυση της κοινωνίας των πολιτών στην Ελλάδα αλλά και την Τουρκία.

Τα δύο αυτά βιβλία αποτελούν το πρόσχημα για την επίθεση εις βάρος της Θάλειας Δραγώνα, χωρίς να έχουν διαβαστεί από όσους τα επικαλούνται. Μεταξύ των υπευθύνων της σειράς «Κοινωνικές και ιστορικές μελέτες για την Ελλάδα και την Τουρκία», στην οποία ανήκει το δεύτερο βιβλίο, είναι ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής καθηγητής Νικηφόρος Διαμαντούρος.

Το αναφέρουμε, γιατί πριν από λίγους μήνες, πολύ μετά την έκδοση των βιβλίων, ο Γιώργος Καρατζαφέρης είχε εκφραστεί γι' αυτόν με τα ακόλουθα λόγια: «Ο Ν. Διαμαντούρος είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση για την Ελλάδα. Εκπροσωπεί στην ουσία την πατρίδα μας σε έναν ύψιστο θεσμό της Ευρώπης. Είναι τιμή για την πατρίδα να είναι Ελληνας, Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής. Αισθάνομαι ιδιαίτερα ευτυχής γιατί ήμουν από τους πρώτους που στήριξα την υποψηφιότητά του και ουδέποτε όλα αυτά τα χρόνια άκουσα έστω και ένα πικρό σχόλιο. Συγχαρητήρια κ. καθηγητά και να συνεχίσετε έτσι» (δελτίο τύπου ΛΑΟΣ, 6.3.09). Θα διαδηλώσει άραγε τώρα η νεολαία Καρατζαφέρη και έξω από το γραφείο του κ. Διαμαντούρου;
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ ΙΟΣ 10/1/2010