Παρασκευή 26 Ιουνίου 2009
«Τα κοινωνικά κινήματα πρέπει να επιτηρούν τις κυβερνήσεις»
Είναι ένας από τους μεγαλύτερους πολιτικούς φιλοσόφους της εποχής μας. Ακόμη, θεωρείται ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του αγγλοσαξονικού ρεπουμπλικανισμού, φιλοσοφικού ρεύματος που αντιτίθεται στον νεοφιλελευθερισμό. Στη συνέντευξή του στην «Ε», ο Φίλιπ Πέτιτ εξηγεί πώς αντιλαμβάνεται την έννοια της ελευθερίας, μιλά για τον Θαπατέρο, τον Λίνκολν, τον Μοντεσκιέ και επισημαίνει με έμφαση ότι ο εκδημοκρατισμός μιας κοινωνίας ορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το πώς αυτή αντιμετωπίζει τους φυλακισμένους της
«Πιστεύω ότι όντως η ιρλανδική καταγωγή μου με επηρέασε στο θέμα αναζήτησης μιας θεωρίας για την ελευθερία», παραδέχεται ο σημαντικός πολιτικός φιλόσοφος Φίλιπ Πέτιτ (βλ. και το βιβλίο του «Θεωρία της ελευθερίας», εκδ. Πόλις)
Θαπατέρο και Πέτιτ συζητούν κατά τη διάρκεια της συνεργασίας τους
Πώς σχετιστήκατε με τον Θαπατέρο;
«Οταν ο κ. Θαπατέρο ανέβηκε στην εξουσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος, ήθελε πολύ να ενοποιήσει τις σοσιαλδημοκρατικές ιδέες γύρω από κάποιες βασικές αρχές. Και ανακάλυψε το βιβλίο μου "Ρεπουμπλικανισμός", στο οποίο προσπαθώ να προσεγγίσω την έννοια της ελευθερίας μέσα από την παράδοση της ΑΘήνας, της Ρώμης, τους μεσαιωνικούς χρόνους κ.λπ. Οταν ήρθε στην εξουσία τον Μάρτιο του 2004, με κάλεσε να δώσω μια διάλεξη στη Μαδρίτη, πάνω στις αρχές της ρεπουμπλικανικής σοσιαλδημοκρατίας. Εγώ, κατά τη διάρκεια του λόγου μου, είπα ότι τα πράγματα για έναν φιλόσοφο είναι ευκολότερα από ό,τι για έναν πολιτικό, γιατί ο φιλόσοφος μιλά για τις θεωρητικές αρχές αλλά ο πολιτικός πρέπει να τις εφαρμόσει. Μάλιστα γύρισα και απευθυνόμενος στον κ. Θαπατέρο, που στεκόταν δίπλα μου, του είπα: «Εσύ θα βρεις δυσκολίες σε αυτή σου την προσπάθεια». Εκείνος αντιμετώπισε την παρατήρησή μου με ενθουσιασμό, θεωρώντας την πρόκληση. Και με προσκάλεσε δημόσια, μπροστά σε ένα πολύ μεγάλο κοινό, να αξιολογήσω τη διακυβέρνησή του. Εξι μήνες πριν από τις επόμενες εκλογές κυκλοφόρησε το βιβλίο μου για τον Θαπατέρο, με μια μεγάλη συνέντευξή του. Αλλά την περίοδο που έγραφα το βιβλίο δεν τον συμβούλευα γιατί, προκειμένου να τον αξιολογήσω, έπρεπε να κρατήσω μια απόσταση από εκείνον. Θεώρησα ότι η πρώτη του θητεία στην κυβέρνηση ήταν αξιοσημείωτη κι έτσι ο Τύπος έγραψε ότι του έβαλα 9/10. Υστερα από αυτά, έγινα σύμβουλός του, θα τον συναντήσω μάλιστα τον Ιούλιο».
Στην Ευρώπη, η σοσιαλδημοκρατία συνδέεται περισσότερο, στο μυαλό των ανθρώπων, με το Δημοκρατικό Κόμμα της Αμερικής. Ωστόσο εσείς λέτε ότι ο βασικός κορμός της σοσιαλδημοκρατίας είναι ο ρεπουμπλικανισμός.
«Πρόκειται για μια μεγάλη και μπλεγμένη ιστορία. Ολοι αυτοί οι όροι, φιλελεύθερος, δημοκρατικός, ρεπουμπλικανός, χρησιμοποιούμενοι σε διαφορετικά πεδία, αντιμετατίθενται. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στις ΗΠΑ είναι συνδεδεμένο με τον Λίνκολν και την απελευθέρωση των σκλάβων, γεγονότα τα οποία όλοι χειροκροτούμε. Και η ρεπουμπλικανική φιλοσοφία του Λίνκολν συνδέεται με τους θεμελιωτές της αμερικανικής δημοκρατίας, τους οποίους και πάλι επικροτούμε αφού, για τους καιρούς τους, ήταν καταπληκτικοί άνθρωποι. Αλλά στα επόμενα 150 χρόνια το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα μετατράπηκε στο κόμμα των συντηρητικών. Συνεπώς ο τίτλος δεν σημαίνει τίποτε. Κατά τον ίδιο τρόπο στην Ευρώπη ο όρος "φιλελευθερισμός" παραπέμπει στη Δεξιά αλλά στην Αμερική στην Αριστερά».
Οι σπουδές σας στην Εγκληματολογία σας βοήθησαν με κάποιον τρόπο στη μετέπειτα διαμόρφωση των πολιτικών σας θεωριών;
«Εγραψα ένα βιβλίο με υπότιτλο "Η ρεπουμπλικανική θεωρία της εγκληματολογίας". Κι ένας από τους λόγους για τους οποίους ενδιαφέρθηκα για την εγκληματολογία πηγαίνει πίσω στον Μοντεσκιέ, ο οποίος είναι ρεπουμπλικανός, με την έννοια που είμαι κι εγώ. Ο Μοντεσκιέ έκανε μια πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση. Είπε: "Μια κοινωνία που ενδιαφέρεται για την ελευθερία πρέπει να ενδιαφέρεται και για την ελευθερία των παραβατών της», εννοώντας το πώς αυτοί αντιμετωπίζονται στην κοινωνία. Και πιστεύω ότι κάποιες από τις χειρότερες παραβιάσεις της ελευθερίας στο επίπεδο τής μη κυριαρχίας συμβαίνουν στις φυλακές. Οπου ο δεσμοφύλακας είναι ο άρχων τής υπόθεσης και ασκεί την εξουσία του στους κρατουμένους. Ενίοτε, κάποιες περιπτώσεις κακομεταχείρισης κρατουμένων έρχονται στο φως αλλά δεν είναι ασφαλώς οι μοναδικές. Πάνω κάτω το ίδιο συμβαίνει σε όλες τις φυλακές, σε όλες τις χώρες του κόσμου. Συνεπώς εάν ενδιαφέρεσαι για την ελευθερία ως μη κυριαρχία, τότε ενδιαφέρεσαι και για το πώς οργανώνουμε τις φυλακές μας αλλά και, ευρύτερα, το πώς οργανώνουμε τα δικαστήριά μας και πώς ασχολούμαστε με το έγκλημα».
Μιλάμε για την ελευθερία της δημοκρατίας, όμως πόσο ελεύθερος μπορεί να θεωρηθεί ένας λαός ο οποίος ναι μεν ψηφίζει κάθε 4 χρόνια για να εκλέξει κυβέρνηση αλλά πέραν τούτου σχεδόν ουδέν;
«Συμφωνώ ότι οι εκλογές δεν είναι αρκετές από άποψη πολιτικής ελευθερίας. Αλλά τις θεωρώ απαραίτητες. Είναι πολύ σημαντικό οι άνθρωποι που διαχειρίζονται την εξουσία να τοποθετούνται εκεί μέσα από μια ανοιχτή ανταγωνιστική διαδικασία. Και νομίζω ότι όλοι συμφωνούμε σε αυτό. Ακόμη κι ο Μάντισον, ένας από τους Αμερικανούς ιδρυτές που ήταν ρεπουμπλικανός μιλά για "εκλέξιμο δεσποτισμό", δηλαδή εκλέγεις τον τύραννό σου για τα επόμενα 4 χρόνια. Συνεπώς θεωρώ απαραίτητο να υπάρχουν άλλου είδους περιορισμοί στην κυβέρνηση, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να ελέγχουν τις κυβερνήσεις και πέραν των εκλογών. Ετσι, έχεις την αντιπολίτευση στο Κοινοβούλιο, έχεις την ελευθερία του Τύπου, που κριτικάρει την κυβέρνηση, ελευθερία λόγου και κριτικής, έχεις επιτροπές δικαιωμάτων ή το ευρωπαϊκό δικαστήριο δικαιωμάτων. Ομως το πιο σημαντικό απ' όλα που πρέπει να έχεις, όπως έχουν οι περισσότερες δημοκρατίες, είναι κοινωνικά κινήματα, γκρουπ δημοσίων συμφερόντων όπου οι άνθρωποι μπορούν να συμμετέχουν και που αυτά τα γκρουπ, όπως η Γκρινπίς ή τα γυναικεία κινήματα ή τα κινήματα για τα δικαιώματα των φυλακισμένων ή τα καταναλωτικά κινήματα, να μπορούν να επιτηρούν τις κυβερνήσεις και να "σφυρίζουν" όταν βλέπουν ότι οι κυβερνήσεις δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του λαού σε οποιαδήποτε περιοχή δικαιωμάτων του. Εκλέγεις την κυβέρνηση αλλά μετά μπορείς να τη δοκιμάσεις με όλους αυτούς τους τρόπους. Εν τέλει, απλώς και με την ανυπακοή αν χρειαστεί. Η κυβέρνηση πρέπει να εκτίθεται σε αυτή τη συνεχή πρόκληση».
Το γεγονός της ιρλανδικής καταγωγής σας έχει παίξει ρόλο στην ενασχόλησή σας με το θέμα της ελευθερίας;
«Είναι γνωστό ότι επί εκατοντάδες χρόνια οι Ιρλανδοί χωρικοί έπρεπε να κρατούν χαμηλά το κεφάλι τους απέναντι στο Αγγλο κύριό τους, να μην μπορούν να τον κοιτάξουν στα μάτια. Κι αυτή είναι μια πολύ ισχυρή εικόνα στην ιρλανδική λογοτεχνία. Η αίσθηση της ανελευθερίας. Να μην μπορείς να περπατάς ορθός ή να κοιτάς στα μάτια αυτούς που είναι αφέντες σου. Οπότε, ποιος ξέρει, ίσως αυτό κάπως να με έχει επηρεάσει στον ορισμό που δίνω στην ελευθερία ως μη κυριαρχία...». *
Κυριακή 21 Ιουνίου 2009
Ο Μακάρθι του Θερμαϊκού
Πριν από δυο περίπου χρόνια, στο απόγειο της εκστρατείας του «πατριωτικού χώρου» ενάντια στο «εθνικά ύποπτο» βιβλίο ιστορίας της Στ' Δημοτικού, ένας από τους πρωτεργάτες της όλης καμπάνιας (ο σχολικός σύμβουλος Α. Παυλίδης) ανέλαβε να μας εξηγήσει -ως επιφανής καλεσμένος της «Ζούγκλας» του Τριανταφυλλόπουλου- το ουσιαστικό διακύβευμα της υπόθεσης:
«Ενα αξίωμα της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης είναι ότι το περιεχόμενο πρέπει [sic] να εκφράζει την κυρίαρχη ιδεολογία. Το ερώτημα είναι: αυτό το περιεχόμενο εκφράζει την κυρίαρχη ιδεολογία; Εκφράζει την ιδεολογία μιας ελίτ στα πανεπιστήμια. Λέω, λοιπόν, να ένα πολύ θετικό στοιχείο αυτής της συζήτησης που γίνεται. Γιατί θα βγει στην κοινωνία αυτή η συζήτηση, και θα εκφραστεί η κοινωνία, και θα δούμε τους μέσους όρους που εκφράζει και... Νομίζω ότι θα είναι η αρχή του τέλους της ελίτ των πανεπιστημίων» (ALTER 15.3.2007).
Η τύχη του επίμαχου εγχειριδίου είναι βέβαια γνωστή. Φαίνεται όμως ότι ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για να υλοποιηθεί και το δεύτερο σκέλος της προφητείας: η παρέμβαση «της κοινωνίας» για τη δρομολόγηση της «αρχής του τέλους της ελίτ των πανεπιστημίων» (ακριβέστερα: των πανεπιστημιακών εκείνων που δεν φροντίζουν να προσαρμοστούν στις επιταγές της «κυρίαρχης ιδεολογίας»). Με φορέα αυτής της εθνοσωτήριας παρέμβασης έναν τηλεπωλητή βιβλίων και βουλευτή του ΛΑΟΣ, που εκδίδει «πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων» απαραίτητα -καθώς φαίνεται- για την επιστημονική εξέλιξη στα ελληνικά ΑΕΙ.
Η ιστορία μας ξεκινά τον Αύγουστο του 2008, με την προκήρυξη μιας θέσης επίκουρου ή αναπληρωτή καθηγητή στονεοϊδρυθέν Τμήμα Σλαβικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο γνωστικό αντικείμενο «Σλαβική - Παλαιοσλαβική Γλώσσα και Φιλολογία».
Για τη θέση ενδιαφέρθηκαν τρεις υποψήφιοι: η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, ο Μίρκο Τομάσεβιτς και η Τατιάνα Μπορίσοβα. Υπέβαλαν τα χαρτιά τους και ξεκίνησε η προβλεπόμενη από το νόμο διαδικασία.
Ωσπου, στις 14 Ιανουαρίου, ο βουλευτής του ΛΑΟΣ Κυριάκος Βελόπουλος αποφάσισε να σώσει για ακόμη μία φορά το έθνος. Μιλώντας στη Βουλή για άσχετο ζήτημα (τη συμφωνία σύνδεσης Ε.Ε.-Αλβανίας), κάλεσε τον υφυπουργό Εξωτερικών να βάλει στη θέση του το... υπουργείο Παιδείας:
«Κύριε Βαληνάκη, δεν θεωρώ ότι υπάρχουν περισσότερο πατριώτες από εσάς εδώ στο Κοινοβούλιο. Θα ήθελα να μου το αποδείξετε αυτό. Και είναι απλή η απόδειξη. Θα σας προκαλέσω. Εχω μπροστά μου, κύριε Βαληνάκη, βιογραφικά δυο καθηγητών που πάτε να τους κάνετε καθηγητές τώρα στο Πανεπιστήμιο: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου και κάποιος κύριος γερμανός, με ένα όνομα λίγο περίεργο, Κρίστιαν Φος.[...] Θέλω αύριο να μου πείτε αν τους κάνετε καθηγητές, αν θα πάτε στο υπουργείο Παιδείας στον υπουργό και θα του πείτε να αποτραπεί αυτή η επιλογή. Και τότε να είστε βέβαιος ότι θα πω ότι όχι απλά είστε πατριώτης, αλλά και περισσότερο πατριώτης απ' όλους εμάς».
Την επομένη, ο Βελόπουλος κατέθεσε και σχετική ερώτηση προς τον υπουργό Παιδείας Αρη Σπηλιωτόπουλο, προειδοποιώντας ότι «αν τυχόν, από άγνοια ή άλλο τι, διορισθούν οι ανωτέρω δύο, θα δημιουργηθεί στο ευαίσθητο αυτό τμήμα ένα σκληρό προγεφύρωμα της σκοπιανής προπαγάνδας στην καρδιά του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος» και ζητώντας να πληροφορηθεί «τι μέτρα σκοπεύει να πάρει το υπουργείο» κατά των υπαλλήλων που «δεν πρόσεξαν» τις αιτήσεις τους!
Ποια είναι όμως τα «στοιχεία» που επικαλείται ο βουλευτής του ΛΑΟΣ, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι «συντριπτικώς ξεγυμνώνουν αυτό το επικίνδυνο τουλάχιστον "δίδυμο"»; Για λόγους χώρου, θα σταθούμε μονάχα στην περίπτωση της κ. Ιωαννίδου. Ο Βελόπουλος της καταλογίζει:
**Οτι «έχει ως κύριο επιστημονικό της αντικείμενο τη μελέτη και προβολή της "μακεδονικής γλωσσικής μειονότητος" στη Μακεδονία, και την "εξάλειψη των εθνικισμών από τα σχολικά βιβλία"». Από το βιογραφικό της που επισυνάπτει στην ερώτηση, διαπιστώνουμε ότι ως «πρόβλημα» θεωρεί τη συμμετοχή της ακόμη και σε ημερίδα του ΕΛΙΑΜΕΠ και του ΥΠΕΞ, σε συνέδριο του υπ. Παιδείας, πολύ περισσότερο δε την εκ μέρους της διεύθυνση ερευνητικού προγράμματος (για τις σλαβικές διαλέκτους της Μακεδονίας) του ημιεπίσημου -και άκρως εθνικόφρονος- ΙΜΧΑ!
**Οτι «είναι μέλος του ΚΕΜΟ (Κέντρο Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων) το οποίο οργάνωσε συνέδριο υπέρ των Τσάμηδων (!) στην Πάντειο Σχολή αλλά και συνεδρίων υπέρ μειονοτήτων κάθε είδους». Πρόκειται για τον γνωστό επιστημονικό όμιλο, μέλη του οποίου είναι δεκάδες πανεπιστημιακοί. Η ημερίδα του δε για το ζήτημα των Τσάμηδων, η μόνη του είδους μέχρι σήμερα στη χώρα μας, ήταν μια καθαρά επιστημονική (και κάθε άλλο παρά στρατευμένη υπέρ οποιουδήποτε) εκδήλωση (Βλ. «Ιός» 1.3.08).
**Οτι, τέλος, κατέθεσε ως μάρτυρας υπεράσπισης στη δίκη (2001) του εκπροσώπου του Ευρωπαϊκού Γραφείου για τις Λιγότερο Ομιλούμενες Γλώσσες (EBLUL) στην Ελλάδα, Σωτήρη Μπλέτσα. Αντικείμενο της δίκης -για «διασπορά ψευδών ειδήσεων»- ήταν η απλή αναφορά, σε επίσημο έγγραφο του EBLUL, πέντε γλωσσών που μιλιούνται στην Ελλάδα παράλληλα με τα ελληνικά. Ο Βελόπουλος «ξεχνά», βέβαια, ότι η ελληνική Δικαιοσύνη έχει αθωώσει πανηγυρικά τον κ. Μπλέτσα, με σκεπτικό που συμφωνεί πλήρως με όσα κατέθεσε προς υπεράσπισή του η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου. Ο,τι θεωρείται σωστό από τα δικαστήρια, συνιστά για το ΛΑΟΣ λόγο αποκλεισμού από τα ελληνικά ΑΕΙ!
Ομως ο Βελόπουλος δεν ήταν μόνος. Στις 23 Ιανουαρίου, η «Απογευματινή» δημοσίευσε -με την υπογραφή όχι κάποιου συντάκτη αλλά της ίδιας της εφημερίδας- το παρακάτω τελεσίγραφο:
«Εχουμε την πληροφορία ότι δύο υποψήφιοι καθηγητές του Τμήματος Σλαβικών Σπουδών, των οποίων η αίτηση κρίνεται τις ημέρες αυτές, διακατέχονται από την αντίληψη της ύπαρξης δήθεν "μακεδονικής" μειονότητας στη Βόρεια Ελλάδα και δήθεν "μακεδονικής γλώσσας", και προβάλλουν την αντίληψή τους αυτή στους σπουδαστές, αλλά και στην κοινωνία, με τις σχέσεις τους με το "Ουράνιο Τόξο" και με την αυτοαποκαλούμενη "τουρκική μειονότητα Θράκης".
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει χρέος έναντι του έθνους οι καθηγητές του να είναι συνεπείς προς την προσδιοριζόμενη από το Σύνταγμα αποστολή του και να υπηρετούν αυτήν με υψηλό αίσθημα πατριωτισμού, καθώς δεν είναι μόνο φορείς επιστημονικής γνώσης, αλλά και μέντορες συνειδήσεων και καλλιεργητές ψυχών.
Η ευθύνη λανθασμένων επιλογών δεν πρόκειται να συγχωρηθεί από την κοινωνία και την Ιστορία, έναντι των οποίων είναι υπόλογοι όσοι έχουν την αρμοδιότητα της επιλογής του καθηγητικού προσωπικού».
Μέχρι εδώ, τα πράγματα θα μπορούσαν να θεωρηθούν σχεδόν φυσιολογικά: σε δημοκρατική χώρα ζούμε κι ο καθένας μπορεί να λέει τη γνώμη του για το καθετί.
Το πρόβλημα αρχίζει με τις αντιδράσεις των επίσημων φορέων, που δείχνουν να στέκονται κλαρίνο στις επιταγές του Βελόπουλου και των συν αυτώ.
Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΠΘ όφειλε π.χ. να του θυμίσει το άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο ορίζει ρητά ότι «η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες». Δεν το έκανε. Στη γραπτή απάντησή του (2.2.09), ο υφυπουργός Σπυρίδων Ταλιαδούρος αποφεύγει αντίθετα να μπει στην ουσία και διαβεβαιώνει καθησυχαστικά το βουλευτή του ΛΑΟΣ: «Διαβιβάσαμε την ερώτησή σας στο εν λόγω Πανεπιστήμιο, προκειμένου να ενημερωθούν για τα καταγελλόμενα από εσάς τα αρμόδια για την εκλογή και τον έλεγχο νομιμότητας όργανα».
Παρά τα ως επί το πλείστον διθυραμβικά σχόλιά της για τη δουλειά της κ. Ιωαννίδου (βιβλία, συνέδρια, δημοσιεύσεις, μεταφράσεις, διδασκαλία) και τη διαπίστωση ότι αυτή «πληροί τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα για να εκλεγεί στο γνωστικό αντικείμενο της υπό πλήρωση θέσης», η εισηγητική έκθεση καταλήγει να... απορρίψει την εκλογή της, με μοναδικό επιχείρημα την υποτιθέμενη «ισχνή παρουσία της στο συγγραφικό τομέα» ενός μέρους του γνωστικού αντικειμένου (παλαιοσλαβικά).
Περίεργο επιχείρημα, αν λάβουμε υπόψη ότι η υποψήφια έχει συντάξει το μοναδικό εγχειρίδιο παλαιοσλαβικής εν Ελλάδι (κάτι που η επιτροπή αναγνωρίζει ρητά, με την απλή παρατήρηση ότι «πρέπει να γίνει καλύτερη και προσεκτικότερη επιμέλεια του κειμένου» και κάποιες καθαρά ιδεολογικές ενστάσεις). Παρόμοια προβλήματα δεν υπήρξαν άλλωστε με την κυρία Μπορίσοβα, η εκλογή της οποίας «προτείνεται ανεπιφύλακτα», παρόλο που το συνολικό έργο της είναι απείρως φτωχότερο καθώς έχει ασχοληθεί σχεδόν αποκλειστικά με τις παλαιοσλαβικές μεταφράσεις του Ακάθιστου Υμνου!
Αν και ουδέποτε πέρασε την πόρτα τους, ο βουλευτής του ΛΑΟΣ είναι απ' ό,τι φαίνεται σε θέση να επιβάλει τα γούστα του στα ελληνικά ΑΕΙ. *
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 20/6/2009 ΙΟΣ
«Ενα αξίωμα της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης είναι ότι το περιεχόμενο πρέπει [sic] να εκφράζει την κυρίαρχη ιδεολογία. Το ερώτημα είναι: αυτό το περιεχόμενο εκφράζει την κυρίαρχη ιδεολογία; Εκφράζει την ιδεολογία μιας ελίτ στα πανεπιστήμια. Λέω, λοιπόν, να ένα πολύ θετικό στοιχείο αυτής της συζήτησης που γίνεται. Γιατί θα βγει στην κοινωνία αυτή η συζήτηση, και θα εκφραστεί η κοινωνία, και θα δούμε τους μέσους όρους που εκφράζει και... Νομίζω ότι θα είναι η αρχή του τέλους της ελίτ των πανεπιστημίων» (ALTER 15.3.2007).
Η τύχη του επίμαχου εγχειριδίου είναι βέβαια γνωστή. Φαίνεται όμως ότι ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για να υλοποιηθεί και το δεύτερο σκέλος της προφητείας: η παρέμβαση «της κοινωνίας» για τη δρομολόγηση της «αρχής του τέλους της ελίτ των πανεπιστημίων» (ακριβέστερα: των πανεπιστημιακών εκείνων που δεν φροντίζουν να προσαρμοστούν στις επιταγές της «κυρίαρχης ιδεολογίας»). Με φορέα αυτής της εθνοσωτήριας παρέμβασης έναν τηλεπωλητή βιβλίων και βουλευτή του ΛΑΟΣ, που εκδίδει «πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων» απαραίτητα -καθώς φαίνεται- για την επιστημονική εξέλιξη στα ελληνικά ΑΕΙ.
Η ιστορία μας ξεκινά τον Αύγουστο του 2008, με την προκήρυξη μιας θέσης επίκουρου ή αναπληρωτή καθηγητή στονεοϊδρυθέν Τμήμα Σλαβικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο γνωστικό αντικείμενο «Σλαβική - Παλαιοσλαβική Γλώσσα και Φιλολογία».
Για τη θέση ενδιαφέρθηκαν τρεις υποψήφιοι: η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, ο Μίρκο Τομάσεβιτς και η Τατιάνα Μπορίσοβα. Υπέβαλαν τα χαρτιά τους και ξεκίνησε η προβλεπόμενη από το νόμο διαδικασία.
Ωσπου, στις 14 Ιανουαρίου, ο βουλευτής του ΛΑΟΣ Κυριάκος Βελόπουλος αποφάσισε να σώσει για ακόμη μία φορά το έθνος. Μιλώντας στη Βουλή για άσχετο ζήτημα (τη συμφωνία σύνδεσης Ε.Ε.-Αλβανίας), κάλεσε τον υφυπουργό Εξωτερικών να βάλει στη θέση του το... υπουργείο Παιδείας:
«Κύριε Βαληνάκη, δεν θεωρώ ότι υπάρχουν περισσότερο πατριώτες από εσάς εδώ στο Κοινοβούλιο. Θα ήθελα να μου το αποδείξετε αυτό. Και είναι απλή η απόδειξη. Θα σας προκαλέσω. Εχω μπροστά μου, κύριε Βαληνάκη, βιογραφικά δυο καθηγητών που πάτε να τους κάνετε καθηγητές τώρα στο Πανεπιστήμιο: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου και κάποιος κύριος γερμανός, με ένα όνομα λίγο περίεργο, Κρίστιαν Φος.[...] Θέλω αύριο να μου πείτε αν τους κάνετε καθηγητές, αν θα πάτε στο υπουργείο Παιδείας στον υπουργό και θα του πείτε να αποτραπεί αυτή η επιλογή. Και τότε να είστε βέβαιος ότι θα πω ότι όχι απλά είστε πατριώτης, αλλά και περισσότερο πατριώτης απ' όλους εμάς».
Την επομένη, ο Βελόπουλος κατέθεσε και σχετική ερώτηση προς τον υπουργό Παιδείας Αρη Σπηλιωτόπουλο, προειδοποιώντας ότι «αν τυχόν, από άγνοια ή άλλο τι, διορισθούν οι ανωτέρω δύο, θα δημιουργηθεί στο ευαίσθητο αυτό τμήμα ένα σκληρό προγεφύρωμα της σκοπιανής προπαγάνδας στην καρδιά του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος» και ζητώντας να πληροφορηθεί «τι μέτρα σκοπεύει να πάρει το υπουργείο» κατά των υπαλλήλων που «δεν πρόσεξαν» τις αιτήσεις τους!
Ποια είναι όμως τα «στοιχεία» που επικαλείται ο βουλευτής του ΛΑΟΣ, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι «συντριπτικώς ξεγυμνώνουν αυτό το επικίνδυνο τουλάχιστον "δίδυμο"»; Για λόγους χώρου, θα σταθούμε μονάχα στην περίπτωση της κ. Ιωαννίδου. Ο Βελόπουλος της καταλογίζει:
**Οτι «έχει ως κύριο επιστημονικό της αντικείμενο τη μελέτη και προβολή της "μακεδονικής γλωσσικής μειονότητος" στη Μακεδονία, και την "εξάλειψη των εθνικισμών από τα σχολικά βιβλία"». Από το βιογραφικό της που επισυνάπτει στην ερώτηση, διαπιστώνουμε ότι ως «πρόβλημα» θεωρεί τη συμμετοχή της ακόμη και σε ημερίδα του ΕΛΙΑΜΕΠ και του ΥΠΕΞ, σε συνέδριο του υπ. Παιδείας, πολύ περισσότερο δε την εκ μέρους της διεύθυνση ερευνητικού προγράμματος (για τις σλαβικές διαλέκτους της Μακεδονίας) του ημιεπίσημου -και άκρως εθνικόφρονος- ΙΜΧΑ!
**Οτι «είναι μέλος του ΚΕΜΟ (Κέντρο Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων) το οποίο οργάνωσε συνέδριο υπέρ των Τσάμηδων (!) στην Πάντειο Σχολή αλλά και συνεδρίων υπέρ μειονοτήτων κάθε είδους». Πρόκειται για τον γνωστό επιστημονικό όμιλο, μέλη του οποίου είναι δεκάδες πανεπιστημιακοί. Η ημερίδα του δε για το ζήτημα των Τσάμηδων, η μόνη του είδους μέχρι σήμερα στη χώρα μας, ήταν μια καθαρά επιστημονική (και κάθε άλλο παρά στρατευμένη υπέρ οποιουδήποτε) εκδήλωση (Βλ. «Ιός» 1.3.08).
**Οτι, τέλος, κατέθεσε ως μάρτυρας υπεράσπισης στη δίκη (2001) του εκπροσώπου του Ευρωπαϊκού Γραφείου για τις Λιγότερο Ομιλούμενες Γλώσσες (EBLUL) στην Ελλάδα, Σωτήρη Μπλέτσα. Αντικείμενο της δίκης -για «διασπορά ψευδών ειδήσεων»- ήταν η απλή αναφορά, σε επίσημο έγγραφο του EBLUL, πέντε γλωσσών που μιλιούνται στην Ελλάδα παράλληλα με τα ελληνικά. Ο Βελόπουλος «ξεχνά», βέβαια, ότι η ελληνική Δικαιοσύνη έχει αθωώσει πανηγυρικά τον κ. Μπλέτσα, με σκεπτικό που συμφωνεί πλήρως με όσα κατέθεσε προς υπεράσπισή του η Αλεξάνδρα Ιωαννίδου. Ο,τι θεωρείται σωστό από τα δικαστήρια, συνιστά για το ΛΑΟΣ λόγο αποκλεισμού από τα ελληνικά ΑΕΙ!
Ομως ο Βελόπουλος δεν ήταν μόνος. Στις 23 Ιανουαρίου, η «Απογευματινή» δημοσίευσε -με την υπογραφή όχι κάποιου συντάκτη αλλά της ίδιας της εφημερίδας- το παρακάτω τελεσίγραφο:
«Εχουμε την πληροφορία ότι δύο υποψήφιοι καθηγητές του Τμήματος Σλαβικών Σπουδών, των οποίων η αίτηση κρίνεται τις ημέρες αυτές, διακατέχονται από την αντίληψη της ύπαρξης δήθεν "μακεδονικής" μειονότητας στη Βόρεια Ελλάδα και δήθεν "μακεδονικής γλώσσας", και προβάλλουν την αντίληψή τους αυτή στους σπουδαστές, αλλά και στην κοινωνία, με τις σχέσεις τους με το "Ουράνιο Τόξο" και με την αυτοαποκαλούμενη "τουρκική μειονότητα Θράκης".
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει χρέος έναντι του έθνους οι καθηγητές του να είναι συνεπείς προς την προσδιοριζόμενη από το Σύνταγμα αποστολή του και να υπηρετούν αυτήν με υψηλό αίσθημα πατριωτισμού, καθώς δεν είναι μόνο φορείς επιστημονικής γνώσης, αλλά και μέντορες συνειδήσεων και καλλιεργητές ψυχών.
Η ευθύνη λανθασμένων επιλογών δεν πρόκειται να συγχωρηθεί από την κοινωνία και την Ιστορία, έναντι των οποίων είναι υπόλογοι όσοι έχουν την αρμοδιότητα της επιλογής του καθηγητικού προσωπικού».
Μέχρι εδώ, τα πράγματα θα μπορούσαν να θεωρηθούν σχεδόν φυσιολογικά: σε δημοκρατική χώρα ζούμε κι ο καθένας μπορεί να λέει τη γνώμη του για το καθετί.
Το πρόβλημα αρχίζει με τις αντιδράσεις των επίσημων φορέων, που δείχνουν να στέκονται κλαρίνο στις επιταγές του Βελόπουλου και των συν αυτώ.
Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΠΘ όφειλε π.χ. να του θυμίσει το άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο ορίζει ρητά ότι «η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες». Δεν το έκανε. Στη γραπτή απάντησή του (2.2.09), ο υφυπουργός Σπυρίδων Ταλιαδούρος αποφεύγει αντίθετα να μπει στην ουσία και διαβεβαιώνει καθησυχαστικά το βουλευτή του ΛΑΟΣ: «Διαβιβάσαμε την ερώτησή σας στο εν λόγω Πανεπιστήμιο, προκειμένου να ενημερωθούν για τα καταγελλόμενα από εσάς τα αρμόδια για την εκλογή και τον έλεγχο νομιμότητας όργανα».
Παρά τα ως επί το πλείστον διθυραμβικά σχόλιά της για τη δουλειά της κ. Ιωαννίδου (βιβλία, συνέδρια, δημοσιεύσεις, μεταφράσεις, διδασκαλία) και τη διαπίστωση ότι αυτή «πληροί τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα για να εκλεγεί στο γνωστικό αντικείμενο της υπό πλήρωση θέσης», η εισηγητική έκθεση καταλήγει να... απορρίψει την εκλογή της, με μοναδικό επιχείρημα την υποτιθέμενη «ισχνή παρουσία της στο συγγραφικό τομέα» ενός μέρους του γνωστικού αντικειμένου (παλαιοσλαβικά).
Περίεργο επιχείρημα, αν λάβουμε υπόψη ότι η υποψήφια έχει συντάξει το μοναδικό εγχειρίδιο παλαιοσλαβικής εν Ελλάδι (κάτι που η επιτροπή αναγνωρίζει ρητά, με την απλή παρατήρηση ότι «πρέπει να γίνει καλύτερη και προσεκτικότερη επιμέλεια του κειμένου» και κάποιες καθαρά ιδεολογικές ενστάσεις). Παρόμοια προβλήματα δεν υπήρξαν άλλωστε με την κυρία Μπορίσοβα, η εκλογή της οποίας «προτείνεται ανεπιφύλακτα», παρόλο που το συνολικό έργο της είναι απείρως φτωχότερο καθώς έχει ασχοληθεί σχεδόν αποκλειστικά με τις παλαιοσλαβικές μεταφράσεις του Ακάθιστου Υμνου!
Αν και ουδέποτε πέρασε την πόρτα τους, ο βουλευτής του ΛΑΟΣ είναι απ' ό,τι φαίνεται σε θέση να επιβάλει τα γούστα του στα ελληνικά ΑΕΙ. *
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 20/6/2009 ΙΟΣ
Δευτέρα 15 Ιουνίου 2009
Ανήλικοι χωρίς πατρίδα και χωρίς ελπίδα!
«Μόλις είδαμε το λιμενικό, ο Γ... έσκισε τη βάρκα και βρεθήκαμε στο νερό. Δεν ήξερα κολύμπι και άρχισα να χτυπάω τα χέρια μου φωνάζοντας στ' αγγλικά «ελπ, ελπ». Σε λίγο άρχισα να πίνω νερό και κατάλαβα ότι θα πεθάνω. Σκέφτηκα τη μάνα μου, ότι θα την δω και δεν ένιωσα φόβο. Μετά θυμάμαι να ανοίγω τα μάτια μου και να κρυώνω. Ημουν πάνω στο καράβι του λιμενικού και μας πήγαιναν στην Μυτιλήνη».
Ενας 15χρονος Αφγανός θυμάται την περιπέτειά του.
Θύματα τα παιδιά
Η έλλειψη μεταναστευτικής πολιτικής, τα παιχνίδια που παίζονται μέχρι και τις κάλπες, η ρατσιστική βία σε υποβαθμιζόμενες περιοχές της Αθήνας, οι προαναγγελθείσες επιχειρήσεις-σκούπα έχουν ως πρώτα θύματα τα παιδιά. Τους ασυνόδευτους ανήλικους, που βιώνουν μια κατάσταση εκτός ελέγχου. Οι μαρτυρίες τους συγκλονιστικές...
«Η Ελλάδα δεν προστατεύει τους ανήλικους και δεν τους αναγνωρίζει το δικαίωμα του προσφυγικού καθεστώτος παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις. Τα παιδιά ηλικίας από 5 έως 18 χρόνων πολλές φορές κακοποιούνται σωματικά και ψυχικά, πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης διεθνών και εθνικών δικτύων οργανωμένου εγκλήματος, εργάζονται σκληρά χωρίς να αμείβονται, δεν έχουν πρόσβαση σε υγεία και εκπαίδευση, ασφαλή χώρο διαμονής, ενώ έρχονται αντιμέτωπα με τον ρατσισμό και την ξενοφοβία».
Στο κέντρο κράτησης στη Μυτιλήνη στοιβάζονται 100 άτομα, ενώ όσοι «τρυπώνουν» σε κάποια νταλίκα της Πάτρας γλιτώνουν την ελληνική φιλοξενία!
Η κοινωνιολόγος-εγκληματολόγος Μαρίνα Ρώτα, που επί δύο χρόνια έζησε και μίλησε με ασυνόδευτους ανήλικους έχει πολλά να διηγηθεί.
*Δεν υπάρχουν στοιχεία για το πόσοι ασυνόδευτοι ανήλικοι φτάνουν στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι είναι αφγανικής καταγωγής και ακολουθούν το Ιράκ, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, η Σομαλία. Κάνουν τη διαδρομή Τουρκία-Ελλάδα-Πάτρα-Ιταλία. Αν δεν συλληφθούν, συνεχίζουν το ταξίδι τους παράνομα για τη δυτική Ευρώπη.
«Νόμιζα ότι... πέθανα»
«Οταν φτάσαμε στη Μυτιλήνη, μας πήγαν στο κέντρο κράτησης. Αργότερα θα μάθαινα ότι ο φίλος μου είχε πνιγεί. Μου έδωσαν κουβέρτες και με έβαλαν σε ένα μεγάλο δωμάτιο. Το πρώτο που θυμάμαι είναι η μυρωδιά. Νόμιζα ότι κάποιος είχε πεθάνει. Οτι εγώ μπορεί να είχα πεθάνει και να τα έβλεπα στο όνειρό μου ενώ στην πραγματικότητα σάπιζα», αφηγείται 16χρονος Αφγανός.
«Στο δωμάτιο υπήρχαν πιο πολλοί άντρες, αλλά κάποιες φορές φέρνανε γυναίκες με παιδιά. Εκεί είδα και άκουσα πράγματα που θα ήθελα να μην έχω ζήσει...» προσθέτει.
*Στο κέντρο κράτησης στην Παγανή Μυτιλήνης, τα παιδιά ζουν σε κελιά 30 τ.μ. όπου στοιβάζονται μέχρι και 100 άτομα, χωρίς προαυλισμό.
Εχουν πρόσβαση σε μία τουαλέτα και ένα ντους που είτε λειτουργούν κάποιες ώρες της ημέρας είτε δεν λειτουργούν καθόλου. Οι θάλαμοι δεν καθαρίζονται και δεν υπάρχει σύστημα θέρμανσης. Τον Ιούλιο του 2008 ο αριθμός των ατόμων που στοιβάζονταν στην Παγανή έφτασε τους 800, μεταξύ των οποίων εκατοντάδες ασυνόδευτοι ανήλικοι.
Οι συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό έξω από την Πάτρα ξεπερνούν κάθε ανθρώπινη φαντασία.
*Οι ανήλικοι δεν ενημερώνονται για το δικαίωμα υποβολής ασύλου, ενώ πολλές φορές δακτυλοσκοπούνται χωρίς να ενημερώνονται ότι μετά απ' αυτό δεν μπορούν να υποβάλουν αίτημα ασύλου σε καμιά χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Λαμβάνουν ένα υπηρεσιακό σημείωμα που αναγράφει ότι πρέπει να εγκαταλείψουν τη χώρα σε 30 ημέρες.
«Αποτυπώματα και απέλαση»
«Ο φίλος μου έλεγε ότι δεν θέλουμε άσυλο και να μην μας πάρουν αποτυπώματα. Τελικά μας πήραν αποτυπώματα, μας έδωσαν ένα χαρτί και μας έδιωξαν. Νόμιζα ότι το ίδιο βράδυ θα ήμουν στην Αγγλία, στο Λονδίνο και το χαρτί θα με βοηθούσε. Τελικά, το χαρτί έλεγε να εγκαταλείψω τη χώρα σε 30 ημέρες...», θυμάται 16χρονος Πακιστανός.
*Στην Ελλάδα δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία διαπίστωσης της ηλικίας, με αποτέλεσμα οι ανήλικοι να μην μπορούν να κάνουν χρήση των δικαιωμάτων τους. Η ηλικία δηλώνεται από τον ανήλικο, είτε γίνεται εκτίμηση «με το μάτι» από τον αστυνομικό.
«...Την άλλη μέρα μάς πήγανε στους αστυνομικούς. Μου μιλάγανε ελληνικά και δεν καταλάβαινα. Μετά κάποιος αστυνομικός μου είπε "χάου όλντ" και άρχισε να μετράει με τα δάχτυλά του. Εγώ έδειξα με τα δάχτυλά μου 14», αναφέρει ανήλικος από το Ιράκ.
*Τα παράνομα κυκλώματα και οι μεσάζοντες τους φέρνουν στην Πάτρα ή την Ηγουμενίτσα, όπου και εργάζονται μέχρι να φύγουν απ' τη χώρα.
«Στην Αθήνα έμεινα 4 μήνες. Δούλευα σε ένα ράφτη, σε ένα υπόγειο κάπου στην Κυψέλη και τα μισά λεφτά μου τα έπαιρνε ο Ελληνας για το ενοίκιό μου. Πληρώσαμε 500 ευρώ ο καθένας και μας έφεραν στην Πάτρα. Εχω προσπαθήσει να φύγω 4 φορές. Δεν τα κατάφερα. Τις δύο με πιάσανε και με πήγανε στο τμήμα, όπου έφαγα ξύλο. Προσπαθώ να μπω κατευθείαν στο πλοίο και όχι μέσα σε φορτηγό», λέει 14χρονος από το Αφγανιστάν.
*Ο καταυλισμός της Πάτρας είναι άτυπος και ελέγχεται από τους ίδιους τους διαμένοντες με την εποπτεία των διακινητών. Τα άτομα που κατοικούν εκεί ξεπερνούν συχνά τα 1.500. Το 40% υπολογίζεται ότι είναι ασυνόδευτοι ανήλικοι, ακόμη και 5 ετών. Ζουν σε παράγκες των 10 ατόμων φτιαγμένες από χαρτόκουτα.
Σκοπός τους είναι να μπουν σε ένα καράβι για την Ιταλία.
«...Ξεκινήσαμε να περάσουμε από τις γραμμές του τρένου για να βγούμε στο λιμάνι. Εκεί κρυφτήκαμε κάτω από φορτηγά και περιμέναμε. Ο φίλος μου είχε φέρει σχοινιά για να δεθούμε από κάτω. Τότε ήρθε η πολιτσία. Ολοι άρχισαν να τρέχουν και να προσπαθούν να κρυφτούν. Εμένα με πρόλαβαν. Με πήγαν σε λεωφορείο της αστυνομίας και μου έδεσαν τα χέρια. Το λεωφορείο γέμισε και ξεκινήσαμε για Αθήνα, για το Αλλοδαπών», αναφέρει και ένας 15χρονος Πακιστανός.
*Το κόστος για να καταφέρουν να μπουν σε ένα από τα καράβια για Ιταλία είναι 3.000 ευρώ το άτομο. Πολλές φορές όμως τα μωρά και τα μικρά παιδιά κοστίζουν περισσότερο λόγω του κινδύνου να κάνουν φασαρία και να τους αντιληφθούν οι λιμενικοί.
Ξυλοδαρμοί και κακοποίηση
Η κακοποίηση και οι ξυλοδαρμοί αποτελούν καθημερινότητα, κυρίως κατά την προσπάθεια αποφυγής της σύλληψης ή αποτροπής από το να μπουν στο πλοίο. Ενας ανήλικος Αφγανός δέχθηκε επίθεση, ενώ περίμενε σε στάση λεωφορείου και λίγο έλειψε να χάσει το μάτι του. Οταν η ψυχολόγος τού ζήτησε να μιλήσει προτίμησε να γράψει ό,τι ένιωθε σε ένα κομμάτι χαρτί:
«Δεν περίμενα από την Ελλάδα να δείχνει τέτοια συμπεριφορά. Μετάνιωσα που ήρθα. Εμείς οι Αφγανοί δεν θέλουμε πόλεμο, γιατί αν ήμασταν πολεμιστές θα μέναμε στο Αφγανιστάν. Στην τηλεόραση κάθε μέρα βλέπαμε να μιλάνε για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά εμείς που ήρθαμε στην Ευρώπη είδαμε κάτι άλλο».
*Η έρευνα με τις μαρτυρίες των νεαρών μεταναστών διενεργήθηκε για λογαριασμό του τομέα Εγκληματολογίας του Παντείου με επιβλέποντες καθηγητές τους Γ. Π. Νικολόπουλο, Αντ. Μαγγανά, Α. Χάιδου.
ΝΑΝΤΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 14/6/2009
Κυριακή 14 Ιουνίου 2009
Οι αποδιοπομπαίοι
ΛΕΝΕ ότι στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα.
Δεν υπάρχουν άλυτα προβλήματα. Σωστά. Οταν λειτουργεί η δημοκρατία. Και στο επίπεδο που λειτουργεί. Στο εσωτερικό των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης λειτουργεί. Σχετικά. Στο επίπεδο της Ενωσης ελάχιστα, σχεδόν προσχηματικά. Στο παγκόσμιο επίπεδο, του ΟΗΕ π.χ., καθόλου.
Η ΠΑΡΑΝΟΜΗ μετανάστευση δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Αλλο αν το ανακαλύψαμε αιφνιδίως. Εννοείται, αν ήρθε στο προσκήνιο της επικαιρότητας σαν ευρωεκλογικό συμπέρασμα. Ούτε μόνο ευρωπαϊκό πρόβλημα είναι. Αλλο αν σε πολλές χώρες της Ενωσης τα κόμματα της ακροδεξιάς, δηλαδή της εθνικιστικής, ρατσιστικής ή μισαλλόδοξης αντίληψης, απορροφήθηκαν, λίγο ή πολύ, από τη δεξιά στροφή των συντηρητικών και κεντροδεξιών κομμάτων. Οπως του Μπερλουσκόνι στην Ιταλία ή του Σαρκοζί στη Γαλλία. Χωρίς, όμως, να λυθεί το πρόβλημα πουθενά.
ΕΙΝΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ φαινόμενο. Συνδέεται με την παγκοσμιοποίηση. Της οικονομίας, του κεφαλαίου και των επιχειρήσεων, νόμιμων και παράνομων. Των μεταφορών και των επικοινωνιών. Και, προπαντός, με την παγκοσμιοποίηση της βίας. Με τους πολέμους, με όποιο όνομα, που δημιουργούν πρόσφυγες. Ολόκληρες μετακινήσεις πληθυσμών. Στην Ελλάδα, μεγάλος αριθμός μη νόμιμων μεταναστών -όσο και όπως μπορούμε να τους μετρήσουμε- είναι Αφγανοί. Από κει όπου και ο δημοκρατικός Μπαράκ Ομπάμα συνεχίζει τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».
Η ΕΛΛΑΔΑ είναι χώρα υποδοχής των αθλίων, όπως θα τους έλεγε ο Βικτόρ Ουγκό. Από τη γεωγραφική της θέση και τη διαμόρφωση των συνόρων της. Με το νεότερο κύμα των προσφύγων (το πρώτο περίπου απορροφήθηκε και αποκρούει το δεύτερο, εντονότερα από τους γηγενείς) ζούμε ήδη αρκετό καιρό. Απλώς, δεν ήρθε ώς τώρα στο προσκήνιο της πολιτικής επικαιρότητας.
ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ του 2007 δεν τέθηκε καν ζήτημα. Μετά, ήταν η εσωτερική διαμάχη του ΠΑΣΟΚ. Επειτα, η εξέγερση της νεολαίας τον Δεκέμβριο, τα σκάνδαλα και η παραγραφή τους. Στις ευρωεκλογές αύξησε τις ψήφους του μόνο το κόμμα εκείνο που έθεσε το ζήτημα και πρότεινε δημαγωγικές, απλουστευτικές, κατασταλτικές και κουτοπόνηρες λύσεις.
ΒΟΗΘΗΣΕ και η οικονομική κρίση. Βοήθησε αποφασιστικά στην ανάδειξη του προβλήματος. Συνοδεύτηκε η κρίση και η δυσπραγία των μεσαίων και των χαμηλότερων στρωμάτων με αλματώδη αύξηση της εγκληματικότητας. Πάντα έτσι συμβαίνει. Οι παράνομοι, οι περιθωριακοί, οι άθλιοι, μετείχαν. Ως δράστες και ως θύματα. Οργανα εγχώριων μαφιόζικων κυκλωμάτων, που αναπτύσσονται σ' αυτές τις εποχές. Περιθωριοποιημένοι που εγκληματούν για την επιβίωση και μετά και για το κέρδος. Ενσωματώνονται στα κυκλώματα και δημιουργούν δικά τους, που ευνοούνται από τις συνθήκες της γκετοποίησης, των στρατοπέδων που λέγονται χώροι υποδοχής, των πλατειών και κτιρίων που καταλαμβάνουν. Γεμίζουν τις φυλακές μας. Δεν τους χωράνε πια. Και γίνονται οι αποδιοπομπαίοι.
ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ συμπέρασμα στην Ελλάδα που βγήκε από τις παράδοξες ευρωεκλογές με την απόλυτη νίκη της αποχής και τη σχετική του ΠΑΣΟΚ, το κεντρικό συμπέρασμα, ήταν η ανάγκη αντιμετώπισης του προβλήματος της λεγόμενης λαθρομετανάστευσης. Των λαθραίων. Που δεν είναι, όμως, εμπορεύματα. Είναι άνθρωποι. Με ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν γίνεται να αγνοηθούν. Ούτε, χωρίς άλλο, να αποπεμφθούν οι άθλιοι.
ΔΕΝ ΕΚΠΛΗΣΣΕΙ η άμεση μετεκλογική αντίδραση και τελικά η σύμπλευση της κυβερνώσας συντηρητικής παράταξης με το μικρό δεξιό κόμμα, που της πήρε ψήφους. Η ταύτιση του ΠΑΣΟΚ, αν όχι ο υπερθεματισμός του, όμως, δεν εξηγείται εύκολα. Κομματικά ίσως, για την επιδίωξη της εξουσίας. Ιδεολογικά όχι. Είναι πρόδηλη και η αμηχανία της αριστεράς.
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ είναι μέγα και σύνθετο. Δεν έχει λύση - ορατή τουλάχιστον, τώρα. Χρειάζεται σύνεση, ψυχραιμία, χρόνος. Και δράση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Εύκολα, σπασμωδικά, κατασταλτικά και τελικά απάνθρωπα κυβερνητικά μέτρα δεν λύνουν το πρόβλημα. Το επιδεινώνουν. Η συμβουλή του Ιπποκράτη (μην κάνεις τίποτε, αν πρόκειται να προκαλέσεις μεγαλύτερη βλάβη) είναι χρήσιμη. Το 7% του κ. Καρατζαφέρη δεν είναι αρκετό για να την αγνοήσουμε...
Θ.ΤΕΓΟΠΟΥΛΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 14/6/2009
Δεν υπάρχουν άλυτα προβλήματα. Σωστά. Οταν λειτουργεί η δημοκρατία. Και στο επίπεδο που λειτουργεί. Στο εσωτερικό των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης λειτουργεί. Σχετικά. Στο επίπεδο της Ενωσης ελάχιστα, σχεδόν προσχηματικά. Στο παγκόσμιο επίπεδο, του ΟΗΕ π.χ., καθόλου.
Η ΠΑΡΑΝΟΜΗ μετανάστευση δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Αλλο αν το ανακαλύψαμε αιφνιδίως. Εννοείται, αν ήρθε στο προσκήνιο της επικαιρότητας σαν ευρωεκλογικό συμπέρασμα. Ούτε μόνο ευρωπαϊκό πρόβλημα είναι. Αλλο αν σε πολλές χώρες της Ενωσης τα κόμματα της ακροδεξιάς, δηλαδή της εθνικιστικής, ρατσιστικής ή μισαλλόδοξης αντίληψης, απορροφήθηκαν, λίγο ή πολύ, από τη δεξιά στροφή των συντηρητικών και κεντροδεξιών κομμάτων. Οπως του Μπερλουσκόνι στην Ιταλία ή του Σαρκοζί στη Γαλλία. Χωρίς, όμως, να λυθεί το πρόβλημα πουθενά.
ΕΙΝΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ φαινόμενο. Συνδέεται με την παγκοσμιοποίηση. Της οικονομίας, του κεφαλαίου και των επιχειρήσεων, νόμιμων και παράνομων. Των μεταφορών και των επικοινωνιών. Και, προπαντός, με την παγκοσμιοποίηση της βίας. Με τους πολέμους, με όποιο όνομα, που δημιουργούν πρόσφυγες. Ολόκληρες μετακινήσεις πληθυσμών. Στην Ελλάδα, μεγάλος αριθμός μη νόμιμων μεταναστών -όσο και όπως μπορούμε να τους μετρήσουμε- είναι Αφγανοί. Από κει όπου και ο δημοκρατικός Μπαράκ Ομπάμα συνεχίζει τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».
Η ΕΛΛΑΔΑ είναι χώρα υποδοχής των αθλίων, όπως θα τους έλεγε ο Βικτόρ Ουγκό. Από τη γεωγραφική της θέση και τη διαμόρφωση των συνόρων της. Με το νεότερο κύμα των προσφύγων (το πρώτο περίπου απορροφήθηκε και αποκρούει το δεύτερο, εντονότερα από τους γηγενείς) ζούμε ήδη αρκετό καιρό. Απλώς, δεν ήρθε ώς τώρα στο προσκήνιο της πολιτικής επικαιρότητας.
ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ του 2007 δεν τέθηκε καν ζήτημα. Μετά, ήταν η εσωτερική διαμάχη του ΠΑΣΟΚ. Επειτα, η εξέγερση της νεολαίας τον Δεκέμβριο, τα σκάνδαλα και η παραγραφή τους. Στις ευρωεκλογές αύξησε τις ψήφους του μόνο το κόμμα εκείνο που έθεσε το ζήτημα και πρότεινε δημαγωγικές, απλουστευτικές, κατασταλτικές και κουτοπόνηρες λύσεις.
ΒΟΗΘΗΣΕ και η οικονομική κρίση. Βοήθησε αποφασιστικά στην ανάδειξη του προβλήματος. Συνοδεύτηκε η κρίση και η δυσπραγία των μεσαίων και των χαμηλότερων στρωμάτων με αλματώδη αύξηση της εγκληματικότητας. Πάντα έτσι συμβαίνει. Οι παράνομοι, οι περιθωριακοί, οι άθλιοι, μετείχαν. Ως δράστες και ως θύματα. Οργανα εγχώριων μαφιόζικων κυκλωμάτων, που αναπτύσσονται σ' αυτές τις εποχές. Περιθωριοποιημένοι που εγκληματούν για την επιβίωση και μετά και για το κέρδος. Ενσωματώνονται στα κυκλώματα και δημιουργούν δικά τους, που ευνοούνται από τις συνθήκες της γκετοποίησης, των στρατοπέδων που λέγονται χώροι υποδοχής, των πλατειών και κτιρίων που καταλαμβάνουν. Γεμίζουν τις φυλακές μας. Δεν τους χωράνε πια. Και γίνονται οι αποδιοπομπαίοι.
ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ συμπέρασμα στην Ελλάδα που βγήκε από τις παράδοξες ευρωεκλογές με την απόλυτη νίκη της αποχής και τη σχετική του ΠΑΣΟΚ, το κεντρικό συμπέρασμα, ήταν η ανάγκη αντιμετώπισης του προβλήματος της λεγόμενης λαθρομετανάστευσης. Των λαθραίων. Που δεν είναι, όμως, εμπορεύματα. Είναι άνθρωποι. Με ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν γίνεται να αγνοηθούν. Ούτε, χωρίς άλλο, να αποπεμφθούν οι άθλιοι.
ΔΕΝ ΕΚΠΛΗΣΣΕΙ η άμεση μετεκλογική αντίδραση και τελικά η σύμπλευση της κυβερνώσας συντηρητικής παράταξης με το μικρό δεξιό κόμμα, που της πήρε ψήφους. Η ταύτιση του ΠΑΣΟΚ, αν όχι ο υπερθεματισμός του, όμως, δεν εξηγείται εύκολα. Κομματικά ίσως, για την επιδίωξη της εξουσίας. Ιδεολογικά όχι. Είναι πρόδηλη και η αμηχανία της αριστεράς.
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ είναι μέγα και σύνθετο. Δεν έχει λύση - ορατή τουλάχιστον, τώρα. Χρειάζεται σύνεση, ψυχραιμία, χρόνος. Και δράση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Εύκολα, σπασμωδικά, κατασταλτικά και τελικά απάνθρωπα κυβερνητικά μέτρα δεν λύνουν το πρόβλημα. Το επιδεινώνουν. Η συμβουλή του Ιπποκράτη (μην κάνεις τίποτε, αν πρόκειται να προκαλέσεις μεγαλύτερη βλάβη) είναι χρήσιμη. Το 7% του κ. Καρατζαφέρη δεν είναι αρκετό για να την αγνοήσουμε...
Θ.ΤΕΓΟΠΟΥΛΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 14/6/2009
Η νύχτα των παπαγάλων
ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΗ
Οταν παράγγελνε το γνωστό τηλεοπτικό σποτάκι με τους παπαγάλους, η Ν.Δ. ασφαλώς δεν φανταζόταν ότι λίγες βδομάδες αργότερα οι παπαγάλοι θα έπαιρναν την εκδίκησή τους εναντίον της. Γιατί την περασμένη Κυριακή αδιαμφισβήτητοι νικητές αναδείχθηκαν αυτά τα συμπαθή πτηνά, μεταμορφωμένα σε διαμορφωτές της κοινής γνώμης.
Ζήσαμε χωρίς αμφιβολία την πιο χειραγωγημένη εκλογική διαδικασία από την περίοδο της μεταπολίτευσης, με πρωταγωνιστές τις εταιρείες δημοσκοπήσεων που τους τελευταίους μήνες κυριάρχησαν σε ασφυκτικό βαθμό στην πολιτική σκηνή, εξαφανίζοντας αναλύσεις και διαλύοντας την επιχειρηματολογία των κομμάτων.
Και, βέβαια, ας μην παραξενεύεται κανείς με το ταυτόσημο λάθος που εμφάνισαν στις 7 το βράδυ τα exit polls όλων ανεξαιρέτως των εταιρειών με την υπερεκτίμηση της διαφοράς. Ανεξάρτητα από το αν έχουν ήδη συμπήξει ενός είδους καρτέλ, όπως τις κατηγορεί κατόπιν εορτής η κυβέρνηση, το βέβαιο είναι ότι γνωρίζει η μία τα αποτελέσματα της άλλης. Και σίγουρα ανάμεσά τους υπάρχουν κάποιες πιο σοβαρές, στις οποίες στηρίζονται (και αντιγράφουν) κάποιες άλλες.
Αντίθετα από όσα επικαλείται τώρα το προπαγανδιστικό επιτελείο της, ήταν η ίδια η κυβέρνηση αυτή που συνέβαλε στην κυριαρχία της εικονικής αντιπαράθεσης μέσω δημοσκοπήσεων: Λίγες μέρες μετά τις εκλογές του 2007 (30/9/07), ο τότε αρμόδιος υπουργός Θόδωρος Ρουσόπουλος είχε αναγγείλει στο Φόρουμ του Συλλόγου Εταιρειών Δημοσκόπησης και Ερευνας Αγοράς ότι έχει συντάξει την τροπολογία με την οποία θα επιτρέπεται μέχρι την Παρασκευή το βράδυ πριν από τις εκλογές η δημοσιοποίηση δημοσκοπήσεων. Ηταν πάγιο αίτημα του κλάδου όσο και των ηλεκτρονικών ΜΜΕ, που επιθυμούσαν να τονώσουν τον προεκλογικό τζόγο μέχρι τέλους.
Οι εκλογές των δημοσκόπων
Το αστείο είναι ότι δεν είχαν περάσει ούτε δύο μήνες από τη δημοσίευση του νόμου που απαγόρευε τη δημοσιοποίηση δημοσκοπήσεων 15 μέρες πριν απ' τις εκλογές (Ν. 3603/8.8.2007) με την υπογραφή του ίδιου του κ. Ρουσόπουλου. Κάτω, όμως, από την ευφορία της πρόσφατης εκλογικής επικράτησης της Νέας Δημοκρατίας και τον προσωπικό θρίαμβο του τότε στενού συνεργάτη του κ. Καραμανλή, που κατόρθωσε να μετατρέψει τα αποκαΐδια της Πελοποννήσου σε κουκιά για την κυβερνητική παράταξη, ήταν επόμενο να τιμηθούν για τη συμβολή τους και οι εταιρείες δημοσκοπήσεων.
Τελικά, η τροπολογία που επιτρέπει τις δημοσκοπήσεις μέχρι την παραμονή των εκλογών πέρασε στη Βουλή λίγους μήνες αργότερα, και μάλιστα σε ένα νόμο που φέρει το χαρακτηριστικό τίτλο «Πολιτιστικό Κέντρο Ελληνικής Αστυνομίας και άλλες διατάξεις» (Ν. 3688/5.8.2008). Τώρα, η κυβέρνηση ψελλίζει ότι θα επαναφέρει την αρχική απαγόρευση, ομολογώντας απλώς ότι έχει αποδεχτεί την ήττα της.
Το ζήτημα δεν είναι, βέβαια, τεχνικό. Και ασφαλώς, η απαγόρευση της δημοσιοποίησης δημοσκοπήσεων τις τελευταίες προεκλογικές βδομάδες δεν μπορεί να ισοφαρίσει τη συνεχή ενασχόληση της πολιτικής ζωής με τα αποτελέσματα των συνεχών γκάλοπ.
Η αποκλειστική ενασχόληση με τα νούμερα των δημοσκοπήσεων και κυρίως με το μέγεθος της ψαλίδας, το οποίο ανοιγοκλείνει κατά το δοκούν, έχει υπονομεύσει τον πραγματικό πολιτικό διάλογο και έχει υποχρεώσει τα κόμματα να λειτουργούν ως σχολιαστές δημοσκοπήσεων και όχι ως φορείς ιδεών και προγραμμάτων. Μπορεί οι δημοσκοπήσεις που αφορούν την πολιτική συμπεριφορά να υφίστανται αυστηρότερους ελέγχους (εφόσον πάντοτε κάποιους θίγουν), το σίγουρο όμως είναι ότι δεν απεικονίζουν μόνο αλλά και επηρεάζουν την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών.
Στις σημερινές πολιτικές συνθήκες της Ελλάδας, ο καταιγισμός δημοσκοπήσεων ανεξάρτητα από το αποτέλεσμά τους ενισχύει απροκάλυπτα τον δικομματισμό. Η υπόδειξη του ενός από τα δύο μεγάλα κόμματα ως πρώτου λειτουργεί προωθητικά, έλκει τους αναποφάσιστους και υποβοηθά τη δημιουργία ρεύματος νικητή, με τελικό αποτέλεσμα την αυτοδυναμία. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όσο βρισκόταν μπροστά στις δημοσκοπήσεις η Νέα Δημοκρατία, το πάγιο ερώτημα των δημοσιογράφων προς τους εκπροσώπους του ΠΑΣΟΚ ήταν πώς είναι δυνατόν να μην καρπώνεστε εσείς τη φθορά της κυβέρνησης με τα σκάνδαλα κ.λπ. Θυμόμαστε όλοι ότι δεν υπήρξε φάση ισορροπίας. Μόλις πέρασε πρώτο δημοσκοπικά το ΠΑΣΟΚ, διατήρησε με ευκολία τη θέση αυτή, μέχρι την πρόσφατη εκλογική επικράτηση.
Οδηγό για την επικράτηση του ενός ή του άλλου κόμματος αποτελεί η λεγόμενη «παράσταση νίκης». Ο δείκτης αυτός δεν είναι τίποτα άλλο από την εντύπωση που έχουν οι πολίτες για το εκλογικό αποτέλεσμα βασισμένοι -πού αλλού;- στις δημοσκοπήσεις! Μέσω του μηχανισμού αυτού ο δημοσκοπικά «πρώτος» εξασφαλίζει και την εκλογική πρωτιά. Ο αντίρροπος μηχανισμός εντυπώσεων -που τον χρησιμοποιούν όσοι φαίνεται ότι χάνουν την πρωτοκαθεδρία- είναι ο δείκτης «καταλληλότητας», ο οποίος πάντα ενισχύει τον εκάστοτε πρωθυπουργό της χώρας.
Ολα αυτά τα ζήσαμε σε υπερβολικές δόσεις την τελευταία περίοδο. Και ήταν οι ίδιοι τηλεπαρουσιαστές που οδύρονταν καθημερινά για την αδυναμία των κομμάτων να διατυπώσουν το ευρωπαϊκό τους πρόγραμμα εκείνοι που ασχολούνταν αποκλειστικά με τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων και ρωτούσαν τους πολιτικούς μόνο γι' αυτά. Είναι, άλλωστε, αυτός ο λόγος που κάθε μέσο ενημέρωσης έχει πλέον και τη δική του εταιρεία δημοσκοπήσεων, ενώ μετά τις εκλογές ξέσπασε πόλεμος ανάμεσά τους, πολύ οξύτερος από τον κομματικό ανταγωνισμό.
Μια βραδιά στο Mega
Για να διαπιστώσουμε τον τρόπο μετάδοσης των αποτελεσμάτων παρακολουθήσαμε το επιτελείο του Mega, το οποίο, σύμφωνα με τη διαφήμιση του σταθμού, πέτυχε «στο κεντρικό του δελτίο ρεκόρ όλων των εποχών».
Η αρχική δημοσκοπική εκτίμηση για μεγάλη νίκη του ΠΑΣΟΚ αποδόθηκε στη γαλάζια αποχή, ενώ μόλις διαπιστώθηκε η ανακρίβεια, υποβαθμίστηκε η νίκη της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αναβαθμίστηκε η κυβερνητική οριακή πλειοψηφία, χαιρετίστηκε η νίκη του ΛΑΟΣ σαν πιθανού συγκυβερνήτη, λοιδορήθηκε η αριστερά αλλά και οι νικητές Οικολόγοι.
*Στις 8 ώρες της εκπομπής οι δύο παρουσιαστές δεν αναφέρουν το όνομα Γιώργος Παπανδρέου. Μιλούσαν για Καραμανλή, Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ. Οταν έκανε τη δήλωση ο κ. Παπανδρέου, ο Πρετεντέρης σχολίασε: «Ηταν πιο μετριοπαθής απ' ό,τι περίμενα και πιο μακροσκελής απ' ό,τι χρειαζόταν».
Αντίθετα, η Μαρία Σπυράκη προέβλεπε ότι «η δήλωση Καραμανλή θα έχει πρωθυπουργικά χαρακτηριστικά».
*Ο Ηλίας Νικολακόπουλος τη φορά αυτή έπαιξε και ρόλο δημοσιογράφου, με ερωτήσεις και σχόλια στους ομιλητές, βοηθώντας στα «δύσκολα» τους δύο βασικούς παρουσιαστές Ολγα Τρέμη και Γιάννη Πρετεντέρη. Ούτως ή άλλως, βέβαια, η εταιρεία του έπεσε στα ίδια λάθη με τις υπόλοιπες.
*Στην αρχή: «Η διαφορά μεταξύ των δύο είναι 6,5 μονάδες. Μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη, αλλά μπορεί να είναι και λίγο μικρότερη».
*Και στη συνέχεια: «Η πρώτη επεξεργασία σε πραγματικά αποτελέσματα δείχνει ότι η διαφορά θα είναι κάτω από τις 6 μονάδες. Σαφώς είναι ευνοϊκότερη η εικόνα για τη Ν.Δ.».
*Η εκπομπή του Mega έληξε με τη διαφορά ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ. στις 4 μονάδες.
*Αυτό δεν εμπόδισε, βέβαια, και τους δύο εκπροσώπους των εταιρειών του Mega να επιχαίρουν για τις «ορθές» τους εκτιμήσεις. Πλην του Παύλου Τσίμα, κανείς άλλος δεν αναφέρθηκε στις δημοσκοπήσεις που επί μήνες έβγαζαν τη διαφορά από 3% μέχρι 5% και προτίμησαν να αποδώσουν τη διαφορά στο τελευταίο διάστημα με το τηλεγράφημα, την Ντόρα Μπακογιάννη και τα παιδιά Καραβέλα.
*Ο κ. Πρετεντέρης είπε, ωστόσο, ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός τού είχε πει of the record την ημέρα της συνέντευξής του ότι υπολόγιζε να χάσουν με 4%. Για να δείξει δηλαδή πόσο μέσα πέφτει ο πρωθυπουργός, τον «έδωσε» κανονικά τον Κ. Καραμανλή...
**Οι εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ επιμένουν πως είναι αυθαίρετο ότι έχει χρώμα η αποχή, μέχρι που τους επιβεβαίωσε ο ίδιος ο κ. Νικολακόπουλος μετά τις 9 το βράδυ, όταν αποδείχτηκε το λάθος: «Ενας λόγος για τον οποίο υπήρξε η υπερεκτίμηση στο ποσοστό του ΠΑΣΟΚ είναι ότι εκτιμήσαμε ότι η κύρια αποχή ήταν από ψηφοφόρους της Ν.Δ. (!). Τώρα, όμως, βλέπουμε ότι η αποχή είναι πολύ λιγότερο κομματικά χρωματισμένη. Πλήττει τους ψηφοφόρους όλων των κομμάτων».
*Θεοδωρικάκος: «Επειδή όλοι κρινόμαστε, αυτή τη φορά βγαίνει το συμπέρασμα ότι πρέπει επιτέλους να υπάρχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δημοσκοπήσεις».
*Αδ. Γεωργιάδης: «Θέλω να συγχαρώ τις εταιρείες δημοσκοπήσεων που ήταν τόσο ακριβείς».
*Πρετεντέρης: «Οχι όλες (;). Σε καθημερινή εφημερίδα υπήρχε πριν ένα μήνα δημοσκόπηση που έβγαζε 41,5% το ΠΑΣΟΚ και 34% Ν.Δ. Το θυμίζω και περιμένω αύριο τη συγνώμη της» (σ.σ.: ήδη η εταιρεία απάντησε).
*Από τα καλύτερα της βραδιάς:
*Πρετεντέρης: «Εχουμε την πρώτη σοβαρή ήττα του Καραμανλή από τότε που έγινε αρχηγός της Ν.Δ.».
*Διαμαντοπούλου: «Και νίκη του Παπανδρέου».
*Πρετεντέρης: «Σήμερα η βραδιά έχει κι ένα δεύτερο νικητή, το ΛΑΟΣ. Το ΛΑΟΣ ξαφνικά διπλασιάζει τα ποσοστά του και πρέπει... συγνώμη κύριε Καφετζόπουλε έχει και τον τρίτο νικητή, το χάλκινο μετάλλιο στους Οικολόγους, οι οποίοι ναι μεν δεν τα πήγανε όπως δείχνανε οι δημοσκοπήσεις αλλά πάντως μπαίνουν στην Ευρωβουλή. Αλλά να μείνω λίγο στο ασημένιο».
*Τσίμας: «Δεν διπλασίασε το ΛΑΟΣ τα ποσοστά του».
*Πρετεντέρης: «Κύριε Τρεμόπουλε, δεν πήγατε και πολύ καλά σήμερα».
*Τρεμόπουλος: «Από το 1% στο 4%, ανεβήκαμε 400%».
*Νικολακόπουλος: «Στη Θεσσαλονίκη απ' ό,τι φαίνεται σας περνάει το κόμμα Παπαθεμελή-Ζουράρι».
*Τρέμη: «Σαν κόμμα παρουσιάζετε μία μεγάλη ανομοιογένεια κι αυτό είναι μειονέκτημα».
*Πρετεντέρης: «Η αριστερά μπορεί να μην ελέγχεται για διαφθορά σε εθνικό επίπεδο, σε τοπικό όμως ελέγχεται».
*Πρετεντέρης: «Κύριε Πλεύρη, καλά πήγαμε ε; Το αποδίδετε, στους λαθρομετανάστες; Κάνατε άλμα».
Καλά και κακά άκρα
Πρώτη ίσως φορά, τα ΜΜΕ επιδόθηκαν συστηματικά στη διαμόρφωση των συσχετισμών όχι μόνο μεταξύ των δύο κομμάτων εξουσίας, αλλά και μεταξύ των μικρότερων δυνάμεων. Ηταν προφανές ότι η νεανική εξέγερση του Δεκέμβρη και -κυρίως- η δημοσκοπικά καταγεγραμμένη έκταση της αρχικής επιδοκιμασίας των «βιαιοτήτων» από ένα υπολογίσιμο τμήμα της κοινής γνώμης έθεταν επί τάπητος το ζήτημα της διαχείρισης της συσσωρευμένης κοινωνικής οργής.
Η δυσφορία μιας μεγάλης μερίδας του πληθυσμού για τις ανθρωποφάγες επιπτώσεις και τις σκανδαλώδεις αποφύσεις του νεοφιλελευθερισμού έπρεπε να καναλιζαριστεί προς τα σωστά «άκρα», έτσι ώστε ν' αποφευχθεί ο μετασχηματισμός της σ' ένα ριζοσπαστικό διεκδικητικό κίνημα.
**Προνομιακός αποδέκτης αυτής της παρέμβασης υπήρξε κυρίως το ΛΑΟΣ, που μετατράπηκε εν μια νυκτί στο αγαπημένο πουλέν των ΜΜΕ του «μεσαίου χώρου». Χαρακτηριστικό δείγμα, η υμνητική συνέντευξη της Νίκης Τζαβέλα από το «Βήμα» (24/5/09).
*Η επικεφαλής του ψηφοδελτίου του Καρατζαφέρη «στριμώχτηκε» εκεί με ερωτήσεις του τύπου «ως έμπειρη οικονομολόγος θεωρείται [sic] ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σωστά την οικονομική κρίση;», το δυσκολότερο δε ερώτημα στο οποίο εκλήθη ν' απαντήσει ήταν: «Πώς συμβιβάζεστε εσείς, μια φιλελεύθερη κεντροδεξιά και κοσμοπολίτισσα, με το ΛΑΟΣ που πρεσβεύει τον εθνοκεντρισμό;»
* Ο χαρακτηρισμός του ΛΑΟΣ ως ακροδεξιού θεωρείται, άλλωστε, πια «εξτρεμισμός» από τη συντριπτική πλειοψηφία των διαμορφωτών της κοινής γνώμης. Μετά τις εκλογές, μια ανάλογη τάση παρατηρείται δε και όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των αδελφών ευρωπαϊκών κομμάτων, που μέχρι προ τινος αποκαλούνταν «ακροδεξιά», «ρατσιστικά» ή «φασιστικά».
Τώρα μεταβαπτίζονται σε απλούς «ευρωσκεπτικιστές», που τυγχάνει να «επικεντρώνουν την πολιτική τους στο μεταναστευτικό» (ΝΕΤ 9/6).
* Θα μπορούσε, βέβαια, κανείς να ισχυριστεί πως η στρατηγική της ενιαίας «πολυκατοικίας» με τη Ν.Δ. έχει καταστήσει μακρινό παρελθόν την περίοδο που ιδεολογικός ηγέτης του κόμματος ήταν ο «φίρερ» Πλεύρης. Μεγάλο λάθος. Στην πραγματικότητα, απ' τις αρχές της χρονιάς ο ΛΑΟΣ και ο ηγέτης του έχουν κλιμακώσει την ξενόφοβη, αντισημιτική, αντικομμουνιστική ρητορεία τους, τα ΜΜΕ κάνουν όμως πως δεν την παίρνουν χαμπάρι.
* Τυπικό δείγμα η διακήρυξη του ίδιου του Καρατζαφέρη, στην πανελλήνια συνδιάσκεψη της νεολαίας του στα Καμένα Βούρλα (25/4/09), ότι «η ελληνική ψυχή, το ελληνικό πνεύμα, για να μπορέσει να επιβιώσει μέσα στους αιώνες, χρειάζεται δύο ποδάρια που να ακουμπάνε στις δύο όχθες του Αιγαίου».
Τόσο η φιλοπόλεμη διακήρυξη του αρχηγού όσο και οι ιαχές των συγκεντρωμένων («Μεγάλη Ελλάς, το όραμα για μας») προβλήθηκαν από το «ΤΗΛΕΑΣΤΥ». Παρά το «πιασάρικο» θέμα, κανένα ιδιωτικό κανάλι δεν αξιώθηκε όμως ν' ασχοληθεί μαζί τους.
**Ανάλογη παρέμβαση των ΜΜΕ σημειώθηκε και απέναντι στις δυνάμεις της αριστεράς. Ηδη μέσα στο Δεκέμβρη ανατράπηκε πλήρως ο μιντιακός συσχετισμός που, από τις αρχές του '90 και με βραχύβιες μόνο εξαιρέσεις, ευνοούσε κατά κανόνα τον «επικοινωνιακότερο» ΣΥΝ απέναντι στο «απολιθωμένο» ΚΚΕ. Είδαμε έτσι ξαφνικά το κόμμα της κυρίας Παπαρήγα να προβάλλεται ομόθυμα, ακόμη κι από ΜΜΕ με άκρως αντικομμουνιστική παράδοση, σαν η «καλή», «φερέγγυα» και (κυρίως) «υπεύθυνη» εκδοχή της αριστεράς, την ίδια στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ στοχοποιούνταν με βάση την πιο κλασική επιχειρηματολογία περί «αναρχοκομμουνισμού» και καλούνταν διαρκώς ν' απολογηθεί για τη δημοσκοπική κάμψη του - σε σχέση όχι με τα πραγματικά ποσοστά του το 2007, αλλά με το εξίσου δημοσκοπικό «μπουμ» της άνοιξης του 2008.
* Ο αντιευρωπαϊσμός μιας συνιστώσας του ΣΥΡΙΖΑ αναδείχθηκε έτσι σε μείζονα «αδυναμία» του ψηφοδελτίου του, τη στιγμή που οι αντίστοιχες απόψεις του ΚΚΕ όχι μόνο δεν θεωρούνταν προβληματικές αλλά, αντίθετα, επιβραβεύονταν ως δείγμα «συνέπειας».
* Μόνο στην τελευταία φάση πριν από τις εκλογές δέχτηκε κάποιες επιθέσεις το ΚΚΕ, και δη στο μαλακό του υπογάστριο: την αδιαφανή επιχειρηματική δραστηριότητά του. Κι εδώ όμως, πλην του συνήθους Πάγκαλου, τον τόνο τον έδωσε κυρίως το ΛΑΟΣ, που διεκδικεί από το κόμμα της κυρίας Παπαρήγα ένα τμήμα του «ελληνοκεντρικού» (και συνάμα βαθιά κομφορμιστικού) ευρύτερου ακροατηρίου του.
**Παρόμοιοι επικοινωνιακοί χειρισμοί σημειώθηκαν όσον αφορά και τους Οικολόγους Πράσινους.
* Οσο υπήρχε η εκτίμηση ότι θα αποσπάσουν απλώς φιλοευρωπαϊκές οικολογικές (κι ενδεχομένως αντιεθνικιστικές) ψήφους απ' τη ριζοσπαστική αριστερά, η παρουσίασή τους ήταν: «Οι Πράσινοι είναι σαν τον ΣΥΡΙΖΑ», μας διαβεβαίωνε π.χ. το «Βήμα» (16/5), «μόνο που δεν τρώνε τα μουστάκια τους, δεν τσακώνονται για την καρέκλα, ούτε για τη σειρά στο ψηφοδέλτιο».
Παπαγάλοι κάθε τύπου
* Ακόμη πιο υμνητική ήταν η κάλυψη από το «Πρώτο Θέμα» (17/5), εστιασμένη σε «τέσσερα νέα παιδιά που έχουν κάνει πράξη την οικολογική συνείδηση» και «ρίχνονται στη μάχη των εκλογών όχι για να παλέψουν για την πολιτική καριέρα, αλλά για την ποιότητα ζωής σ' ένα καθαρό περιβάλλον».
* Μόλις, όμως, φάνηκε πως οι Πράσινοι διεμβολίζουν όχι μόνο την αριστερά, αλλά και τα κόμματα του «μεσαίου χώρου» (με πρώτη την παραπαίουσα Ν.Δ.), έντυπα και τηλεοπτικά ΜΜΕ θυμήθηκαν ξαφνικά τις (δημόσιες και γνωστές εδώ και δεκαετίες) αντιεθνικιστικές θέσεις του κ. Τρεμόπουλου.
* Στις σχετικές «αποκαλύψεις» μπορεί να πρωτοστάτησαν η «Ελεύθερη Ωρα» κι η «Espresso», οι πρώην θαυμαστές των Οικολόγων δεν έμειναν όμως κι αυτοί πίσω: «Εθνική μειοδοσία με... οικολογικό μανδύα. Οργή και αγανάκτηση για τον "σούπερ σταρ των Οικολόγων"» ξεσπάθωσε τρισέλιδα το «Πρώτο Θέμα» (31/5), προβάλλοντας ταυτόχρονα τα αντίπαλα «οικολογικά» ψηφοδέλτια του Βεργή («Η καλτ φιγούρα που πρωτοπόρησε κάνοντας την Οικολογία κόμμα») και του Παπανικόλα («Ο "Πράσινος" που ζητά να κοπούν οι βουλευτικοί μισθοί»).
* Το «Βήμα», πάλι, ανακάλυψε κι εδώ εσωτερικά προβλήματα: «Οι Οικολόγοι Πράσινοι σούβλισαν τον... Διάκο. "Στο ψυγείο" έβαλε η ηγεσία του κόμματος το ιστορικό στέλεχος του περιβαλλοντικού κινήματος» (28/5).
**Η πριμοδότηση της αποχής από την κάλπη υπήρξε συνειδητή επιλογή μιας μερίδας των ΜΜΕ του «μεσαίου χώρου» κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Target group του όλου εγχειρήματος ήταν βέβαια (όχι οι στρατευμένοι οπαδοί των εκάστοτε κυβερνώντων αλλά) ο κόσμος που δυσανασχετεί με τις εφαρμοζόμενες πολιτικές, χωρίς να είναι σε θέση να προκρίνει κάποια εναλλακτική λύση.
* Πρωτοπόρα αποδείχθηκε εδώ η (ακραιφνώς καραμανλική) «Αυριανή»: «Στις 7 Ιουνίου που έχουμε ευρωεκλογές... ΘΑ ΠΑΜΕ ΟΛΟΙ ΓΙΑ ΜΠΑΝΙΟ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑ!», διακήρυξε πρωτοσέλιδα στις 20/5/09. «Στις κάλπες όσοι τρώνε και όσοι περιμένουν να φάνε. Ο κόσμος δεν θα ψηφίσει κανέναν για να βάλουν μυαλό οι πολιτικοί μας, να σταματήσουν να κλέβουν και να κοροϊδεύουν το λαό και να κοιτάξουν επιτέλους τα προβλήματα του κοσμάκη».
* Η καμπάνια συνεχίστηκε και τις επόμενες μέρες: «Βουλιάζουν τα δύο μεγάλα κόμματα. Η αποχή αναμένεται να ξεπεράσει το 50% επειδή ο λαός χόρτασε από ψέματα» (25/5), «Τρελαίνει τα γκάλοπ η αποχή» (26/5), «Εστειλαν τον κόσμο για μπάνιο από χθες οι πολιτικοί αρχηγοί» (29/5).
* Η εφημερίδα του Κουρή δεν ήταν, όμως, η μόνη. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το έντυπο της Γιάννας Αγγελοπούλου: «Οι νέοι ψηφίζουν... παραλία!», μας πληροφορεί με ενθουσιασμό ο «Ελεύθερος Τύπος» στις 24/5. «Στις 7 Ιουνίου οι νέοι θα ψηφίσουν... ξαπλώστρα και αντηλιακό». Προς επίρρωση, το δημοσίευμα παραθέτει τις επώνυμες γνώμες 7 φοιτητών, 1 δικηγόρου και 2 ιδιωτικών υπαλλήλων που δηλώνουν ότι δεν πρόκειται να ψηφίσουν γιατί «οι πολιτικοί» -γενικά- «έχουν αποτύχει».
Για όσους δεν πήραν το μήνυμα, το ρεπορτάζ επαναλαμβάνεται ξανά δύο μέρες αργότερα: «"Στις ευρωεκλογές θα ψηφίσω παραλία". Οκτώ νέοι άνθρωποι εξηγούν στον Ε.Τ. γιατί δεν θα προσέλθουν στις κάλπες».
Τυπικό δείγμα: «Δουλεύω από το πρωί μέχρι το βράδυ και δεν πρόκειται να χάσω την ξεκούρασή μου για τις εκλογές. Αλλωστε, δεν έχω ούτε όφελος ούτε συμφέρον από την κάλπη».
IOS ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 14/6/2009
Οταν παράγγελνε το γνωστό τηλεοπτικό σποτάκι με τους παπαγάλους, η Ν.Δ. ασφαλώς δεν φανταζόταν ότι λίγες βδομάδες αργότερα οι παπαγάλοι θα έπαιρναν την εκδίκησή τους εναντίον της. Γιατί την περασμένη Κυριακή αδιαμφισβήτητοι νικητές αναδείχθηκαν αυτά τα συμπαθή πτηνά, μεταμορφωμένα σε διαμορφωτές της κοινής γνώμης.
Ζήσαμε χωρίς αμφιβολία την πιο χειραγωγημένη εκλογική διαδικασία από την περίοδο της μεταπολίτευσης, με πρωταγωνιστές τις εταιρείες δημοσκοπήσεων που τους τελευταίους μήνες κυριάρχησαν σε ασφυκτικό βαθμό στην πολιτική σκηνή, εξαφανίζοντας αναλύσεις και διαλύοντας την επιχειρηματολογία των κομμάτων.
Και, βέβαια, ας μην παραξενεύεται κανείς με το ταυτόσημο λάθος που εμφάνισαν στις 7 το βράδυ τα exit polls όλων ανεξαιρέτως των εταιρειών με την υπερεκτίμηση της διαφοράς. Ανεξάρτητα από το αν έχουν ήδη συμπήξει ενός είδους καρτέλ, όπως τις κατηγορεί κατόπιν εορτής η κυβέρνηση, το βέβαιο είναι ότι γνωρίζει η μία τα αποτελέσματα της άλλης. Και σίγουρα ανάμεσά τους υπάρχουν κάποιες πιο σοβαρές, στις οποίες στηρίζονται (και αντιγράφουν) κάποιες άλλες.
Αντίθετα από όσα επικαλείται τώρα το προπαγανδιστικό επιτελείο της, ήταν η ίδια η κυβέρνηση αυτή που συνέβαλε στην κυριαρχία της εικονικής αντιπαράθεσης μέσω δημοσκοπήσεων: Λίγες μέρες μετά τις εκλογές του 2007 (30/9/07), ο τότε αρμόδιος υπουργός Θόδωρος Ρουσόπουλος είχε αναγγείλει στο Φόρουμ του Συλλόγου Εταιρειών Δημοσκόπησης και Ερευνας Αγοράς ότι έχει συντάξει την τροπολογία με την οποία θα επιτρέπεται μέχρι την Παρασκευή το βράδυ πριν από τις εκλογές η δημοσιοποίηση δημοσκοπήσεων. Ηταν πάγιο αίτημα του κλάδου όσο και των ηλεκτρονικών ΜΜΕ, που επιθυμούσαν να τονώσουν τον προεκλογικό τζόγο μέχρι τέλους.
Οι εκλογές των δημοσκόπων
Το αστείο είναι ότι δεν είχαν περάσει ούτε δύο μήνες από τη δημοσίευση του νόμου που απαγόρευε τη δημοσιοποίηση δημοσκοπήσεων 15 μέρες πριν απ' τις εκλογές (Ν. 3603/8.8.2007) με την υπογραφή του ίδιου του κ. Ρουσόπουλου. Κάτω, όμως, από την ευφορία της πρόσφατης εκλογικής επικράτησης της Νέας Δημοκρατίας και τον προσωπικό θρίαμβο του τότε στενού συνεργάτη του κ. Καραμανλή, που κατόρθωσε να μετατρέψει τα αποκαΐδια της Πελοποννήσου σε κουκιά για την κυβερνητική παράταξη, ήταν επόμενο να τιμηθούν για τη συμβολή τους και οι εταιρείες δημοσκοπήσεων.
Τελικά, η τροπολογία που επιτρέπει τις δημοσκοπήσεις μέχρι την παραμονή των εκλογών πέρασε στη Βουλή λίγους μήνες αργότερα, και μάλιστα σε ένα νόμο που φέρει το χαρακτηριστικό τίτλο «Πολιτιστικό Κέντρο Ελληνικής Αστυνομίας και άλλες διατάξεις» (Ν. 3688/5.8.2008). Τώρα, η κυβέρνηση ψελλίζει ότι θα επαναφέρει την αρχική απαγόρευση, ομολογώντας απλώς ότι έχει αποδεχτεί την ήττα της.
Το ζήτημα δεν είναι, βέβαια, τεχνικό. Και ασφαλώς, η απαγόρευση της δημοσιοποίησης δημοσκοπήσεων τις τελευταίες προεκλογικές βδομάδες δεν μπορεί να ισοφαρίσει τη συνεχή ενασχόληση της πολιτικής ζωής με τα αποτελέσματα των συνεχών γκάλοπ.
Η αποκλειστική ενασχόληση με τα νούμερα των δημοσκοπήσεων και κυρίως με το μέγεθος της ψαλίδας, το οποίο ανοιγοκλείνει κατά το δοκούν, έχει υπονομεύσει τον πραγματικό πολιτικό διάλογο και έχει υποχρεώσει τα κόμματα να λειτουργούν ως σχολιαστές δημοσκοπήσεων και όχι ως φορείς ιδεών και προγραμμάτων. Μπορεί οι δημοσκοπήσεις που αφορούν την πολιτική συμπεριφορά να υφίστανται αυστηρότερους ελέγχους (εφόσον πάντοτε κάποιους θίγουν), το σίγουρο όμως είναι ότι δεν απεικονίζουν μόνο αλλά και επηρεάζουν την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών.
Στις σημερινές πολιτικές συνθήκες της Ελλάδας, ο καταιγισμός δημοσκοπήσεων ανεξάρτητα από το αποτέλεσμά τους ενισχύει απροκάλυπτα τον δικομματισμό. Η υπόδειξη του ενός από τα δύο μεγάλα κόμματα ως πρώτου λειτουργεί προωθητικά, έλκει τους αναποφάσιστους και υποβοηθά τη δημιουργία ρεύματος νικητή, με τελικό αποτέλεσμα την αυτοδυναμία. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όσο βρισκόταν μπροστά στις δημοσκοπήσεις η Νέα Δημοκρατία, το πάγιο ερώτημα των δημοσιογράφων προς τους εκπροσώπους του ΠΑΣΟΚ ήταν πώς είναι δυνατόν να μην καρπώνεστε εσείς τη φθορά της κυβέρνησης με τα σκάνδαλα κ.λπ. Θυμόμαστε όλοι ότι δεν υπήρξε φάση ισορροπίας. Μόλις πέρασε πρώτο δημοσκοπικά το ΠΑΣΟΚ, διατήρησε με ευκολία τη θέση αυτή, μέχρι την πρόσφατη εκλογική επικράτηση.
Οδηγό για την επικράτηση του ενός ή του άλλου κόμματος αποτελεί η λεγόμενη «παράσταση νίκης». Ο δείκτης αυτός δεν είναι τίποτα άλλο από την εντύπωση που έχουν οι πολίτες για το εκλογικό αποτέλεσμα βασισμένοι -πού αλλού;- στις δημοσκοπήσεις! Μέσω του μηχανισμού αυτού ο δημοσκοπικά «πρώτος» εξασφαλίζει και την εκλογική πρωτιά. Ο αντίρροπος μηχανισμός εντυπώσεων -που τον χρησιμοποιούν όσοι φαίνεται ότι χάνουν την πρωτοκαθεδρία- είναι ο δείκτης «καταλληλότητας», ο οποίος πάντα ενισχύει τον εκάστοτε πρωθυπουργό της χώρας.
Ολα αυτά τα ζήσαμε σε υπερβολικές δόσεις την τελευταία περίοδο. Και ήταν οι ίδιοι τηλεπαρουσιαστές που οδύρονταν καθημερινά για την αδυναμία των κομμάτων να διατυπώσουν το ευρωπαϊκό τους πρόγραμμα εκείνοι που ασχολούνταν αποκλειστικά με τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων και ρωτούσαν τους πολιτικούς μόνο γι' αυτά. Είναι, άλλωστε, αυτός ο λόγος που κάθε μέσο ενημέρωσης έχει πλέον και τη δική του εταιρεία δημοσκοπήσεων, ενώ μετά τις εκλογές ξέσπασε πόλεμος ανάμεσά τους, πολύ οξύτερος από τον κομματικό ανταγωνισμό.
Μια βραδιά στο Mega
Για να διαπιστώσουμε τον τρόπο μετάδοσης των αποτελεσμάτων παρακολουθήσαμε το επιτελείο του Mega, το οποίο, σύμφωνα με τη διαφήμιση του σταθμού, πέτυχε «στο κεντρικό του δελτίο ρεκόρ όλων των εποχών».
Η αρχική δημοσκοπική εκτίμηση για μεγάλη νίκη του ΠΑΣΟΚ αποδόθηκε στη γαλάζια αποχή, ενώ μόλις διαπιστώθηκε η ανακρίβεια, υποβαθμίστηκε η νίκη της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αναβαθμίστηκε η κυβερνητική οριακή πλειοψηφία, χαιρετίστηκε η νίκη του ΛΑΟΣ σαν πιθανού συγκυβερνήτη, λοιδορήθηκε η αριστερά αλλά και οι νικητές Οικολόγοι.
*Στις 8 ώρες της εκπομπής οι δύο παρουσιαστές δεν αναφέρουν το όνομα Γιώργος Παπανδρέου. Μιλούσαν για Καραμανλή, Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ. Οταν έκανε τη δήλωση ο κ. Παπανδρέου, ο Πρετεντέρης σχολίασε: «Ηταν πιο μετριοπαθής απ' ό,τι περίμενα και πιο μακροσκελής απ' ό,τι χρειαζόταν».
Αντίθετα, η Μαρία Σπυράκη προέβλεπε ότι «η δήλωση Καραμανλή θα έχει πρωθυπουργικά χαρακτηριστικά».
*Ο Ηλίας Νικολακόπουλος τη φορά αυτή έπαιξε και ρόλο δημοσιογράφου, με ερωτήσεις και σχόλια στους ομιλητές, βοηθώντας στα «δύσκολα» τους δύο βασικούς παρουσιαστές Ολγα Τρέμη και Γιάννη Πρετεντέρη. Ούτως ή άλλως, βέβαια, η εταιρεία του έπεσε στα ίδια λάθη με τις υπόλοιπες.
*Στην αρχή: «Η διαφορά μεταξύ των δύο είναι 6,5 μονάδες. Μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη, αλλά μπορεί να είναι και λίγο μικρότερη».
*Και στη συνέχεια: «Η πρώτη επεξεργασία σε πραγματικά αποτελέσματα δείχνει ότι η διαφορά θα είναι κάτω από τις 6 μονάδες. Σαφώς είναι ευνοϊκότερη η εικόνα για τη Ν.Δ.».
*Η εκπομπή του Mega έληξε με τη διαφορά ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ. στις 4 μονάδες.
*Αυτό δεν εμπόδισε, βέβαια, και τους δύο εκπροσώπους των εταιρειών του Mega να επιχαίρουν για τις «ορθές» τους εκτιμήσεις. Πλην του Παύλου Τσίμα, κανείς άλλος δεν αναφέρθηκε στις δημοσκοπήσεις που επί μήνες έβγαζαν τη διαφορά από 3% μέχρι 5% και προτίμησαν να αποδώσουν τη διαφορά στο τελευταίο διάστημα με το τηλεγράφημα, την Ντόρα Μπακογιάννη και τα παιδιά Καραβέλα.
*Ο κ. Πρετεντέρης είπε, ωστόσο, ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός τού είχε πει of the record την ημέρα της συνέντευξής του ότι υπολόγιζε να χάσουν με 4%. Για να δείξει δηλαδή πόσο μέσα πέφτει ο πρωθυπουργός, τον «έδωσε» κανονικά τον Κ. Καραμανλή...
**Οι εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ επιμένουν πως είναι αυθαίρετο ότι έχει χρώμα η αποχή, μέχρι που τους επιβεβαίωσε ο ίδιος ο κ. Νικολακόπουλος μετά τις 9 το βράδυ, όταν αποδείχτηκε το λάθος: «Ενας λόγος για τον οποίο υπήρξε η υπερεκτίμηση στο ποσοστό του ΠΑΣΟΚ είναι ότι εκτιμήσαμε ότι η κύρια αποχή ήταν από ψηφοφόρους της Ν.Δ. (!). Τώρα, όμως, βλέπουμε ότι η αποχή είναι πολύ λιγότερο κομματικά χρωματισμένη. Πλήττει τους ψηφοφόρους όλων των κομμάτων».
*Θεοδωρικάκος: «Επειδή όλοι κρινόμαστε, αυτή τη φορά βγαίνει το συμπέρασμα ότι πρέπει επιτέλους να υπάρχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δημοσκοπήσεις».
*Αδ. Γεωργιάδης: «Θέλω να συγχαρώ τις εταιρείες δημοσκοπήσεων που ήταν τόσο ακριβείς».
*Πρετεντέρης: «Οχι όλες (;). Σε καθημερινή εφημερίδα υπήρχε πριν ένα μήνα δημοσκόπηση που έβγαζε 41,5% το ΠΑΣΟΚ και 34% Ν.Δ. Το θυμίζω και περιμένω αύριο τη συγνώμη της» (σ.σ.: ήδη η εταιρεία απάντησε).
*Από τα καλύτερα της βραδιάς:
*Πρετεντέρης: «Εχουμε την πρώτη σοβαρή ήττα του Καραμανλή από τότε που έγινε αρχηγός της Ν.Δ.».
*Διαμαντοπούλου: «Και νίκη του Παπανδρέου».
*Πρετεντέρης: «Σήμερα η βραδιά έχει κι ένα δεύτερο νικητή, το ΛΑΟΣ. Το ΛΑΟΣ ξαφνικά διπλασιάζει τα ποσοστά του και πρέπει... συγνώμη κύριε Καφετζόπουλε έχει και τον τρίτο νικητή, το χάλκινο μετάλλιο στους Οικολόγους, οι οποίοι ναι μεν δεν τα πήγανε όπως δείχνανε οι δημοσκοπήσεις αλλά πάντως μπαίνουν στην Ευρωβουλή. Αλλά να μείνω λίγο στο ασημένιο».
*Τσίμας: «Δεν διπλασίασε το ΛΑΟΣ τα ποσοστά του».
*Πρετεντέρης: «Κύριε Τρεμόπουλε, δεν πήγατε και πολύ καλά σήμερα».
*Τρεμόπουλος: «Από το 1% στο 4%, ανεβήκαμε 400%».
*Νικολακόπουλος: «Στη Θεσσαλονίκη απ' ό,τι φαίνεται σας περνάει το κόμμα Παπαθεμελή-Ζουράρι».
*Τρέμη: «Σαν κόμμα παρουσιάζετε μία μεγάλη ανομοιογένεια κι αυτό είναι μειονέκτημα».
*Πρετεντέρης: «Η αριστερά μπορεί να μην ελέγχεται για διαφθορά σε εθνικό επίπεδο, σε τοπικό όμως ελέγχεται».
*Πρετεντέρης: «Κύριε Πλεύρη, καλά πήγαμε ε; Το αποδίδετε, στους λαθρομετανάστες; Κάνατε άλμα».
Καλά και κακά άκρα
Πρώτη ίσως φορά, τα ΜΜΕ επιδόθηκαν συστηματικά στη διαμόρφωση των συσχετισμών όχι μόνο μεταξύ των δύο κομμάτων εξουσίας, αλλά και μεταξύ των μικρότερων δυνάμεων. Ηταν προφανές ότι η νεανική εξέγερση του Δεκέμβρη και -κυρίως- η δημοσκοπικά καταγεγραμμένη έκταση της αρχικής επιδοκιμασίας των «βιαιοτήτων» από ένα υπολογίσιμο τμήμα της κοινής γνώμης έθεταν επί τάπητος το ζήτημα της διαχείρισης της συσσωρευμένης κοινωνικής οργής.
Η δυσφορία μιας μεγάλης μερίδας του πληθυσμού για τις ανθρωποφάγες επιπτώσεις και τις σκανδαλώδεις αποφύσεις του νεοφιλελευθερισμού έπρεπε να καναλιζαριστεί προς τα σωστά «άκρα», έτσι ώστε ν' αποφευχθεί ο μετασχηματισμός της σ' ένα ριζοσπαστικό διεκδικητικό κίνημα.
**Προνομιακός αποδέκτης αυτής της παρέμβασης υπήρξε κυρίως το ΛΑΟΣ, που μετατράπηκε εν μια νυκτί στο αγαπημένο πουλέν των ΜΜΕ του «μεσαίου χώρου». Χαρακτηριστικό δείγμα, η υμνητική συνέντευξη της Νίκης Τζαβέλα από το «Βήμα» (24/5/09).
*Η επικεφαλής του ψηφοδελτίου του Καρατζαφέρη «στριμώχτηκε» εκεί με ερωτήσεις του τύπου «ως έμπειρη οικονομολόγος θεωρείται [sic] ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σωστά την οικονομική κρίση;», το δυσκολότερο δε ερώτημα στο οποίο εκλήθη ν' απαντήσει ήταν: «Πώς συμβιβάζεστε εσείς, μια φιλελεύθερη κεντροδεξιά και κοσμοπολίτισσα, με το ΛΑΟΣ που πρεσβεύει τον εθνοκεντρισμό;»
* Ο χαρακτηρισμός του ΛΑΟΣ ως ακροδεξιού θεωρείται, άλλωστε, πια «εξτρεμισμός» από τη συντριπτική πλειοψηφία των διαμορφωτών της κοινής γνώμης. Μετά τις εκλογές, μια ανάλογη τάση παρατηρείται δε και όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των αδελφών ευρωπαϊκών κομμάτων, που μέχρι προ τινος αποκαλούνταν «ακροδεξιά», «ρατσιστικά» ή «φασιστικά».
Τώρα μεταβαπτίζονται σε απλούς «ευρωσκεπτικιστές», που τυγχάνει να «επικεντρώνουν την πολιτική τους στο μεταναστευτικό» (ΝΕΤ 9/6).
* Θα μπορούσε, βέβαια, κανείς να ισχυριστεί πως η στρατηγική της ενιαίας «πολυκατοικίας» με τη Ν.Δ. έχει καταστήσει μακρινό παρελθόν την περίοδο που ιδεολογικός ηγέτης του κόμματος ήταν ο «φίρερ» Πλεύρης. Μεγάλο λάθος. Στην πραγματικότητα, απ' τις αρχές της χρονιάς ο ΛΑΟΣ και ο ηγέτης του έχουν κλιμακώσει την ξενόφοβη, αντισημιτική, αντικομμουνιστική ρητορεία τους, τα ΜΜΕ κάνουν όμως πως δεν την παίρνουν χαμπάρι.
* Τυπικό δείγμα η διακήρυξη του ίδιου του Καρατζαφέρη, στην πανελλήνια συνδιάσκεψη της νεολαίας του στα Καμένα Βούρλα (25/4/09), ότι «η ελληνική ψυχή, το ελληνικό πνεύμα, για να μπορέσει να επιβιώσει μέσα στους αιώνες, χρειάζεται δύο ποδάρια που να ακουμπάνε στις δύο όχθες του Αιγαίου».
Τόσο η φιλοπόλεμη διακήρυξη του αρχηγού όσο και οι ιαχές των συγκεντρωμένων («Μεγάλη Ελλάς, το όραμα για μας») προβλήθηκαν από το «ΤΗΛΕΑΣΤΥ». Παρά το «πιασάρικο» θέμα, κανένα ιδιωτικό κανάλι δεν αξιώθηκε όμως ν' ασχοληθεί μαζί τους.
**Ανάλογη παρέμβαση των ΜΜΕ σημειώθηκε και απέναντι στις δυνάμεις της αριστεράς. Ηδη μέσα στο Δεκέμβρη ανατράπηκε πλήρως ο μιντιακός συσχετισμός που, από τις αρχές του '90 και με βραχύβιες μόνο εξαιρέσεις, ευνοούσε κατά κανόνα τον «επικοινωνιακότερο» ΣΥΝ απέναντι στο «απολιθωμένο» ΚΚΕ. Είδαμε έτσι ξαφνικά το κόμμα της κυρίας Παπαρήγα να προβάλλεται ομόθυμα, ακόμη κι από ΜΜΕ με άκρως αντικομμουνιστική παράδοση, σαν η «καλή», «φερέγγυα» και (κυρίως) «υπεύθυνη» εκδοχή της αριστεράς, την ίδια στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ στοχοποιούνταν με βάση την πιο κλασική επιχειρηματολογία περί «αναρχοκομμουνισμού» και καλούνταν διαρκώς ν' απολογηθεί για τη δημοσκοπική κάμψη του - σε σχέση όχι με τα πραγματικά ποσοστά του το 2007, αλλά με το εξίσου δημοσκοπικό «μπουμ» της άνοιξης του 2008.
* Ο αντιευρωπαϊσμός μιας συνιστώσας του ΣΥΡΙΖΑ αναδείχθηκε έτσι σε μείζονα «αδυναμία» του ψηφοδελτίου του, τη στιγμή που οι αντίστοιχες απόψεις του ΚΚΕ όχι μόνο δεν θεωρούνταν προβληματικές αλλά, αντίθετα, επιβραβεύονταν ως δείγμα «συνέπειας».
* Μόνο στην τελευταία φάση πριν από τις εκλογές δέχτηκε κάποιες επιθέσεις το ΚΚΕ, και δη στο μαλακό του υπογάστριο: την αδιαφανή επιχειρηματική δραστηριότητά του. Κι εδώ όμως, πλην του συνήθους Πάγκαλου, τον τόνο τον έδωσε κυρίως το ΛΑΟΣ, που διεκδικεί από το κόμμα της κυρίας Παπαρήγα ένα τμήμα του «ελληνοκεντρικού» (και συνάμα βαθιά κομφορμιστικού) ευρύτερου ακροατηρίου του.
**Παρόμοιοι επικοινωνιακοί χειρισμοί σημειώθηκαν όσον αφορά και τους Οικολόγους Πράσινους.
* Οσο υπήρχε η εκτίμηση ότι θα αποσπάσουν απλώς φιλοευρωπαϊκές οικολογικές (κι ενδεχομένως αντιεθνικιστικές) ψήφους απ' τη ριζοσπαστική αριστερά, η παρουσίασή τους ήταν: «Οι Πράσινοι είναι σαν τον ΣΥΡΙΖΑ», μας διαβεβαίωνε π.χ. το «Βήμα» (16/5), «μόνο που δεν τρώνε τα μουστάκια τους, δεν τσακώνονται για την καρέκλα, ούτε για τη σειρά στο ψηφοδέλτιο».
Παπαγάλοι κάθε τύπου
* Ακόμη πιο υμνητική ήταν η κάλυψη από το «Πρώτο Θέμα» (17/5), εστιασμένη σε «τέσσερα νέα παιδιά που έχουν κάνει πράξη την οικολογική συνείδηση» και «ρίχνονται στη μάχη των εκλογών όχι για να παλέψουν για την πολιτική καριέρα, αλλά για την ποιότητα ζωής σ' ένα καθαρό περιβάλλον».
* Μόλις, όμως, φάνηκε πως οι Πράσινοι διεμβολίζουν όχι μόνο την αριστερά, αλλά και τα κόμματα του «μεσαίου χώρου» (με πρώτη την παραπαίουσα Ν.Δ.), έντυπα και τηλεοπτικά ΜΜΕ θυμήθηκαν ξαφνικά τις (δημόσιες και γνωστές εδώ και δεκαετίες) αντιεθνικιστικές θέσεις του κ. Τρεμόπουλου.
* Στις σχετικές «αποκαλύψεις» μπορεί να πρωτοστάτησαν η «Ελεύθερη Ωρα» κι η «Espresso», οι πρώην θαυμαστές των Οικολόγων δεν έμειναν όμως κι αυτοί πίσω: «Εθνική μειοδοσία με... οικολογικό μανδύα. Οργή και αγανάκτηση για τον "σούπερ σταρ των Οικολόγων"» ξεσπάθωσε τρισέλιδα το «Πρώτο Θέμα» (31/5), προβάλλοντας ταυτόχρονα τα αντίπαλα «οικολογικά» ψηφοδέλτια του Βεργή («Η καλτ φιγούρα που πρωτοπόρησε κάνοντας την Οικολογία κόμμα») και του Παπανικόλα («Ο "Πράσινος" που ζητά να κοπούν οι βουλευτικοί μισθοί»).
* Το «Βήμα», πάλι, ανακάλυψε κι εδώ εσωτερικά προβλήματα: «Οι Οικολόγοι Πράσινοι σούβλισαν τον... Διάκο. "Στο ψυγείο" έβαλε η ηγεσία του κόμματος το ιστορικό στέλεχος του περιβαλλοντικού κινήματος» (28/5).
**Η πριμοδότηση της αποχής από την κάλπη υπήρξε συνειδητή επιλογή μιας μερίδας των ΜΜΕ του «μεσαίου χώρου» κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Target group του όλου εγχειρήματος ήταν βέβαια (όχι οι στρατευμένοι οπαδοί των εκάστοτε κυβερνώντων αλλά) ο κόσμος που δυσανασχετεί με τις εφαρμοζόμενες πολιτικές, χωρίς να είναι σε θέση να προκρίνει κάποια εναλλακτική λύση.
* Πρωτοπόρα αποδείχθηκε εδώ η (ακραιφνώς καραμανλική) «Αυριανή»: «Στις 7 Ιουνίου που έχουμε ευρωεκλογές... ΘΑ ΠΑΜΕ ΟΛΟΙ ΓΙΑ ΜΠΑΝΙΟ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑ!», διακήρυξε πρωτοσέλιδα στις 20/5/09. «Στις κάλπες όσοι τρώνε και όσοι περιμένουν να φάνε. Ο κόσμος δεν θα ψηφίσει κανέναν για να βάλουν μυαλό οι πολιτικοί μας, να σταματήσουν να κλέβουν και να κοροϊδεύουν το λαό και να κοιτάξουν επιτέλους τα προβλήματα του κοσμάκη».
* Η καμπάνια συνεχίστηκε και τις επόμενες μέρες: «Βουλιάζουν τα δύο μεγάλα κόμματα. Η αποχή αναμένεται να ξεπεράσει το 50% επειδή ο λαός χόρτασε από ψέματα» (25/5), «Τρελαίνει τα γκάλοπ η αποχή» (26/5), «Εστειλαν τον κόσμο για μπάνιο από χθες οι πολιτικοί αρχηγοί» (29/5).
* Η εφημερίδα του Κουρή δεν ήταν, όμως, η μόνη. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το έντυπο της Γιάννας Αγγελοπούλου: «Οι νέοι ψηφίζουν... παραλία!», μας πληροφορεί με ενθουσιασμό ο «Ελεύθερος Τύπος» στις 24/5. «Στις 7 Ιουνίου οι νέοι θα ψηφίσουν... ξαπλώστρα και αντηλιακό». Προς επίρρωση, το δημοσίευμα παραθέτει τις επώνυμες γνώμες 7 φοιτητών, 1 δικηγόρου και 2 ιδιωτικών υπαλλήλων που δηλώνουν ότι δεν πρόκειται να ψηφίσουν γιατί «οι πολιτικοί» -γενικά- «έχουν αποτύχει».
Για όσους δεν πήραν το μήνυμα, το ρεπορτάζ επαναλαμβάνεται ξανά δύο μέρες αργότερα: «"Στις ευρωεκλογές θα ψηφίσω παραλία". Οκτώ νέοι άνθρωποι εξηγούν στον Ε.Τ. γιατί δεν θα προσέλθουν στις κάλπες».
Τυπικό δείγμα: «Δουλεύω από το πρωί μέχρι το βράδυ και δεν πρόκειται να χάσω την ξεκούρασή μου για τις εκλογές. Αλλωστε, δεν έχω ούτε όφελος ούτε συμφέρον από την κάλπη».
IOS ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 14/6/2009
Τετάρτη 10 Ιουνίου 2009
Ο επίμονος εισαγγελέας
Οποιος τολμά να ξύσει παλιές πληγές, πρέπει να είναι έτοιμος για τις συνέπειες. Αυτό συμβαίνει με τον διάσημο ισπανό εισαγγελέα Μπαλτάσαρ Γκαρθόν, ο οποίος είχε το «θράσος» να σκαλίσει τα εγκλήματα του φρανκισμού.
Στην ταυρομαχία με το παρελθόν, ο Γκαρθόν είναι ακόμα ζωντανός.
Η ιστορία ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2008: Ο Γκαρθόν, ο οποίος έγινε παγκόσμια γνωστός μετά το ένταλμα σύλληψης κατά του δικτάτορα της Χιλής Αουγκούστο Πινοτσέτ, άρχισε να ερευνά την «εξαφάνιση» χιλιάδων ισπανών πολιτών κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου (1936 - 1939) και τα πρώτα χρόνια της χούντας του Φράνκο. Ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι ο δικτάτορας επιδόθηκε σε συστηματική εξόντωση των αντιπάλων του, πράξη που συνιστά έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, και διέταξε ν' ανοίξουν δεκάδες ομαδικοί τάφοι εκείνης της εποχής.
Ηταν η πρώτη φορά στην πρόσφατη ιστορία της χώρας που μια δημόσια έρευνα καταπιανόταν με τα εγκλήματα εκείνης της θλιβερής περιόδου, που εξακολουθεί να διχάζει τους Ισπανούς. Μόνο που ο Γκαρθόν υπέπεσε σε ένα σφάλμα: κλόνισε την αμνηστία που επιβλήθηκε μετά το θάνατο του δικτάτορα -στην οποία συμφώνησαν όλα τα κόμματα- και πρόταξε την ιστορική μνήμη έναντι της αμνησίας.
Ηταν επόμενο, λοιπόν, να υπάρξουν αντιδράσεις: Η Γενική Εισαγγελία απαίτησε την παύση των ερευνών με το επιχείρημα ότι τα εγκλήματα εκείνης της περιόδου καλύπτονται από το νόμο περί αμνηστίας του 1977, επομένως ο Γκαρθόν δρούσε εκτός νομικού πλαισίου. Εκείνος, τότε, αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει, παραχωρώντας την υπόθεση σε κατά τόπους δικαστήρια.
Τα άλλα «καθαρά χέρια»
Φαίνεται, όμως, ότι έπρεπε να τιμωρηθεί κι άλλο. Ενα αμφιλέγόμενο συνδικάτο δικαστών με την επωνυμία «Manos Limpias» («Καθαρά χέρια»), το οποίο μερίδα του ισπανικού τύπου χαρακτηρίζει ακροδεξιό, ζήτησε την τιμωρία του Γκαρθόν για υπέρβαση καθήκοντος στη συγκεκριμένη υπόθεση και το Ανώτατο Δικαστήριο έκανε δεκτή την αγωγή τους.
Εξαιρετικά φειδωλός στις δηλώσεις του, ο Γκαρθόν δείχνει να μη φοβάται τη θύελλα που έχει ξεσπάσει. Οσο για την έρευνά του σχετικά με τα θύματα του εμφυλίου, έχει αρχίσει να αποδίδει καρπούς: Αύριο, το δικαστήριο της πόλης Μπεναβέντε, στη Βόρεια Ισπανία, θα επιβλέψει το άνοιγμα ενός ομαδικού τάφου. Είναι το πρώτο δικαστήριο που παραλαμβάνει επίσημα τη σκυτάλη που παρέδωσε ο Γκαρθόν...
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 7/6/2009
Ολοκληρωτικός κοινωνικός έλεγχος
«Πάντα εκείνα τα μάτια που κοιτούσαν, άγρυπνα, στη δουλειά ή στο φαγητό, στο σπίτι ή στο δρόμο, στο μπάνιο ή στο δωμάτιο, στον ύπνο ή στον ξύπνιο: δεν υπήρχε πια ιδιωτική ζωή».
Τζορτζ Οργουελ, «1984»
Κανείς δεν έχει πια την παραμικρή αμφιβολία για το γεγονός ότι όλοι βρισκόμαστε υπό παρακολούθηση και υπό φακέλωμα. Στη βόλτα, στην αγορά, στο λεωφορείο, στην τράπεζα, στο μετρό, στο στάδιο, στο πάρκινγκ, στις λεωφόρους, στο αεροδρόμιο... κάποιος μας κοιτάζει μέσα από νέες ψηφιακές κλειδαρότρυπες. Το διαπεραστικό βλέμμα των δορυφόρων μάς ακολουθεί από το διάστημα, οι σιωπηλές κόρες της κάμερας μας ελέγχουν στους δρόμους, το σύστημα Εσελον(1) ερευνά εξονυχιστικά τις επικοινωνίες μας και τα τσιπ RFID(2) σκιαγραφούν το προφίλ μας ως καταναλωτών.
Η δικαίωση του Οργουελ
Κάθε χρήση του υπολογιστή, του Ιντερνετ (Google, Youtube, Myspace, Skype, Twitter...) ή της πιστωτικής κάρτας αφήνει ανεξίτηλα ίχνη που μαρτυρούν την ταυτότητά μας, την προσωπικότητά μας, τις πολιτικές μας πεποιθήσεις, ακόμα και τις πιο μύχιες επιθυμίες μας. Επαληθεύθηκε ο παλιός φόβος του Τζορτζ Οργουελ, που μας φαινόταν, για πολύ καιρό, ουτοπικός ή υπέρ το δέον παρανοϊκός(3).
Εχει διαρραγεί η αναγκαία ισορροπία μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας. Με το πρόσχημα της προστασίας του κοινωνικού συνόλου, οι αρχές στις σύγχρονες κοινωνίες μας έχουν την τάση να βλέπουν σε κάθε πολίτη ένα δυνητικό παραβάτη. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας προσέφερε ένα άψογο ηθικό άλλοθι και ευνόησε τη συγκέντρωση ενός εντυπωσιακού νομικού οπλοστασίου που επιτρέπει την υλοποίηση ενός σχεδίου για καθολικό κοινωνικό έλεγχο. Χάρη στα επιτεύγματα της τεχνολογίας, οι αρχές διαθέτουν κάθε φορά και καλύτερα εργαλεία για την ηλεκτρονική παρακολούθηση.
«Θα υπάρχει λιγότερη προσωπική ζωή, λιγότερος ιδιωτικός χώρος, αλλά μεγαλύτερη ασφάλεια», μας λένε. Κι έτσι, εγκαθιδρύθηκε σταδιακά και αβίαστα ένα καθεστώς κυριαρχίας, το οποίο μπορούμε να χαρακτηρίσουμε «κοινωνία ελέγχου».
Η ιδιαιτερότητα έγκειται στο ότι -αντίθετα με τις προηγούμενες «πειθαρχημένες κοινωνίες», που περιόριζαν τους επαναστάτες ή τους παραστρατημένους σε κλειστούς χώρους (φυλακή, αναμορφωτήριο, ψυχιατρείο)- η «κοινωνία ελέγχου» φυλακίζει τους υπόπτους (δηλαδή, όλους σχεδόν τους πολίτες) σε ανοιχτό χώρο και τους κρατά υπό διαρκή παρακολούθηση.
Ενίοτε, μέσω κατασκοπευτικών συσκευών που απέκτησαν εκούσια οι ίδιοι: υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα και άλλα ψηφιακά συστήματα (πιστωτική κάρτα, PDA's, όλες οι κάρτες με τσιπ, GPS, κ.λπ.). Και άλλες φορές, χάρη στη χρήση διακριτικών και καλά κρυμμένων συστημάτων που παρατηρούν τις κινήσεις κάθε ανθρώπου, όπως τα ραντάρ στις λεωφόρους ή οι βιντεοκάμερες παρακολούθησης.
Οι κάμερες αυτές έχουν πολλαπλασιαστεί σε τέτοιο σημείο ώστε, στη Βρετανία, για παράδειγμα, όπου έχουν εγκατασταθεί πάνω από τέσσερα εκατομμύρια (μία ανά δεκαπέντε κατοίκους), οι κάμερες μπορούν να φιλμάρουν το ίδιο άτομο έως και 300 φορές μέσα σε μια μέρα...
Οι νέες κάμερες Gigapan, σε υψηλή ανάλυση, επιτρέπουν με μια μόνο λήψη και με μια αστραπιαία εστίαση τη βιομετρική ανάλυση του προσώπου καθενός από τους χιλιάδες θεατές που βρίσκονται σε ένα στάδιο, μια διαδήλωση ή πολιτική συγκέντρωση(4).
Ορισμένες κυβερνήσεις, εκμεταλλευόμενες την αντιτρομοκρατική παράνοια που οι ίδιες δημιούργησαν, σχημάτισαν ταξιαρχίες από απλούς πολίτες σε ρόλο εθελοντή πληροφοριοδότη, οι οποίοι δίνουν αναφορά για όλα όσα ακούν και βλέπουν. Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ εγκαινίασε το 2002, επί προεδρίας Τζορτζ Μπους, την «Operation Tips» (επιχείρηση εμπιστευτικές πληροφορίες) για να μετατρέψει σε πληροφοριοδότες περισσότερους από ένα εκατομμύριο εργαζόμενους.
Η ιδιαιτερότητά τους ήταν ότι έμπαιναν σε σπίτια ανθρώπων (ως υδραυλικοί, τεχνικοί για κεραίες, μαραγκοί, ηλεκτρολόγοι, κηπουροί) και έπρεπε να καλέσουν τον αριθμό της αστυνομίας αν διέκριναν κάτι ύποπτο.
Το πέρασμα από μια κοινωνία πληροφόρησης σε μια κοινωνία πληροφοριοδοτών είναι το σχέδιο που εγκαινίασε πρόσφατα η «Ενωση Σερίφηδων των Συνόρων του Τέξας», η οποία τοποθέτησε 15 βιντεοκάμερες παρακολούθησης σε μεμονωμένα και στρατηγικά σημεία κατά μήκος των συνόρων με το Μεξικό.
Οι κάμερες είναι συνδεδεμένες με το Ιντερνετ(5) και κάθε πολίτης στον κόσμο που βρίσκεται στο σπίτι του μπροστά από τον υπολογιστή του, μπορεί να κατασκοπεύει τις έρημες εκτάσεις του Τέξας ή τις όχθες του Ρίο Γκράντε. Αν δει κάποιον λαθρομετανάστη να περνά, μπορεί να το καταγγείλει με ένα απλό ηλεκτρονικό μήνυμα. Περίπου 30 εκατομμύρια άνθρωποι από διάφορες χώρες έχουν ήδη αποδεχτεί την ιδιότητα του εθελοντή πληροφοριοδότη της αστυνομίας του Τέξας στον αγώνα κατά της λαθρομετανάστευσης.
Ευρωπαϊκός εφιάλτης
Είναι εύκολο να φανταστούμε ότι με την επιδείνωση της σημερινής οικονομικής κρίσης και την απότομη άνοδο της ξενοφοβίας, την οποία προκαλεί, αν επρόκειτο να εγκατασταθεί ένα ανάλογο σύστημα στην Ευρώπη κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου, ο αριθμός των πολιτών που θα κατασκόπευαν εθελοντικά θα έσπαγε κάθε ρεκόρ.
Εδώ έγκειται μια από τις διαστροφές της σύγχρονης κοινωνίας ελέγχου: επιθυμεί να μετατρέψει τους πολίτες σε κατασκόπους και ταυτόχρονα σε αντικείμενα κατασκοπίας. Ο καθένας πρέπει να παρακολουθεί τους άλλους, ενώ παράλληλα παρακολουθείται και αυτός. Τελικά, μέσα σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο, στο οποίο κάθε άτομο πιστεύει ότι ζει στη μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία, πραγματοποιείται ο υπέρτατος στόχος των ολοκληρωτικών κοινωνιών για καταστολή.
(1) Παγκόσμιο σύστημα παρακολούθησης των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων και των ηλεκτρονικών ταχυδρομείων, το οποίο υπάγεται στην αμερικανική Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας (NSA).
(2) Ταυτοποίηση μέσω ραδιοσυχνοτήτων ή επαγωγικές κάρτες. Αντικαθιστά πλέον το Bar Code σε πολλά κοινά καταναλωτικά προϊόντα αλλά και αστυνομικές ταυτότητες.
(3) Ο Οργουελ το εμπνεύστηκε το 1948 για να καταγγείλει τη σταλινική κοινωνία, σε αντιπαράθεση με τη Δύση «της δημοκρατίας και της ελευθερίας».
(4) Δείτε, για παράδειγμα, τη φωτογραφία από την ορκωμοσία του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα: http://gigapan.org/viewGigapanFullscreen.php?auth=033ef14483ee899496648c2b4b06233c
(5) www.blueservo.net
IGNACIO RAMONET ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 7/6/2009
Δευτέρα 8 Ιουνίου 2009
Η ΤΡΙΤΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
Το τελευταίο μείζον έργο που δημοσίευσε ο Μάρεϋ Μπούκτσιν κορυφαίος στοχαστής αλλά και ακτιβιστής του αναρχισμού, του κομμουναλισμού και της κοινωνικής οικολογίας είναι μια τετράτομη ιστορία των επαναστατικών κινημάτων που εκδηλώθηκαν στην Ευρώπη και την Αμερική κατά τους νεότερους χρόνους, ιδωμένη μέσα από το πρίσμα της ελευθεριακής δυναμικής τους. Η πρωτότυπη όσο και περιεκτική αυτή προσέγγιση φέρνει στην επιφάνεια ένα ευρύτατο φάσμα νέων ή παραγνωρισμένων υλικών σχετικά με το κοινωνικό υπόβαθρο και τη λαοκρατική προοπτική των μεγάλων επαναστάσεων. Διασώζει έτσι από την ιστορική αμνησία τα γεγονότα και τους ανθρώπους που, έστω και εφήμερα, έδωσαν σάρκα και οστά στις πιο ριζοσπαστικές ενοράσεις της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της κοινότητας. Και υποδεικνύει με τον τρόπο του έναν τρόπο όχι μόνο εμπνευσμένο από την πολιτική φιλοσοφία αλλά και τεκμηριωμένο εδώ από την ιστοριογραφία? την ύπαρξη μιας «επαναστατικής παράδοσης» και τη θέση που μπορεί να έχει στη συνείδηση των νεότερων γενιών.
Ο πρώτος αυτός τόμος ξεκινάει από τους πολέμους των χωρικών στο τέλος του Μεσαίωνα και προχωρεί στη συστηματική εξέταση της Αγγλικής, της Αμερικανικής και της Γαλλικής επανάστασης.
Ο θεός δεν είναι μεγάλος
Ο συγγραφέας που θεωρείται “ένας από τους πιο λαμπρούς δημοσιογράφους της εποχής μας” (London Observer)έχει γράψει ένα βιβλίο που επαναπροσδιορίζει τη συζήτηση σχετικά με τη θρησκεία στη δημόσια ζωή. Με την απαράμιλλη ευρυμάθεια και ευστροφία του, ο Κρίστοφερ Χίτσενς καταπιάνεται με το πιο επιτακτικό θέμα της εποχής μας : την κακεντρεχή επίδραση της θρησκείας στον κόσμο.
Σε αυτή την εύγλωττη αντιπαράθεση επιχειρημάτων με τους ευσεβείς, ο Χίτσενς στηρίζει τα επιχειρήματά του ενάντια στη θρησκεία (και υπέρ μιας πιο κοσμικής προσέγγισης στη ζωή) σε μία επισταμένη και σοβαρή ανάγνωση των σημαντικών θρησκευτικών κειμένων.
Ο Χίστενς αφηγείται την ιστορία των προσωπικών του επικίνδυνων συναντήσεων με τη θρησκεία και περιγράφει τη διανοητική του πορεία προς μια κοσμική θεώρηση της ζωής που βασίζεται στην επιστήμη και τη λογική και στην οποία ο παράδεισος αντικαθίσταται από τη φοβερή εικόνα του σύμπαντος μέσα από το τηλεσκόπιο Χαμπλ, ενώ ο Μωυσής και η φλεγόμενη βάτος του υποχωρούν μπροστά στην ομορφιά και τη συμμετρία της διπλής έλικας του DNA.”Δεν δημιούργησε ο Θεός εμάς”, γράφει. “Εμείς δημιουργήσαμε το Θεό”. Η θρησκεία, εξηγεί, είναι διαστρέβλωση της καταγωγής, της φύσης και του σύμπαντος μας.
Καταστρέφουμε τα παιδιά μας και θέτουμε σε κίνδυνο τον κόσμο μας με το να τα διδάσκουμε της αρχές της θρησκείας.
Ο αναγνώστης, είτε ισόβια ευσεβής, είτε αφοσιωμένος άθεος είτε κάποιος που διατηρεί αμφιβολίες για το ρόλο που παίζει η θρησκεία στην ανθρώπινη ζωή, θα θελήσει να σκεφτεί και να συμμετάσχει στη συζήτηση που διεξάγεται στις σελίδες του παρόντος βιβλίου.
Είπαν για το Κρίστοφερ Χίτσενς :
Ένας διανοούμενος πρόθυμος να δείξει τα δόντια του στον αγώνα για δικαιοσύνη
- The New Yorker
Ο πρώτος ρήτορας-πυγμάχος της Αμερικής.
- Village voice
Ένας από τους πιο παραγωγικούς, αλλά και λαμπρούς, δημοσιογράφους της εποχής μας.
- London Observer
Εξαιρετικός πολιτικός συντάκτης με λογοτεχνική φλέβα.
- Los Angeles Times
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ :
Ο CHRISTOPHER HITCHENS είναι συνεργάτης του περιοδικού Vanity Fair και έκτακτος καθηγητής φιλελεύθερων σπουδών στο New School. Είναι ο συγγραφέας πολλών βιβλίων, συμπεριλαμβανομένων του Thomas Jefferson: Author of America, του Thomas Paine’s :”Rights og Man” :A Biografy, του Letters to a Young Contrarian και του Why Orwell Matters. Καταχωρίστηκε, προς μεγάλη του χαρά, πέμπτος σε μία λίστα με τους 100 σημαντικότερους διανοούμενους από το περιοδικό Foreign Policy και το βρετανικό Prospect.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)